Perfect functioneren, maar je vanbinnen enorm slecht voelen: wat is 'high-functioning depression'?

Vaak denken we bij een depressie aan iemand die niets meer kan doen en altijd overspoeld wordt door negatieve emoties. Dat beeld klopt niet altijd.

Op sociale media duikt steeds vaker de term 'high-functioning depression' op: mensen die erin slagen om de hele dag volgens verwachtingen te functioneren. Achteraf, wanneer ze alleen zijn, storten ze helemaal in.

“Het is een vorm van depressie waarbij mensen perfect kunnen functioneren, maar zich vanbinnen enorm rot voelen”, vertelt Ernst Koster, hoogleraar klinische psychologie aan de UGent in 'De wereld van Sofie' op Radio 1.

‘High-functioning depression’ is geen officieel erkende klinische aandoening. Het lijkt wel op wat psychologen een ‘gemaskeerde depressie’ noemen. Het is dus geen aparte stoornis, maar een vorm van depressie.

“Het kan zelfs dat je het helemaal niet ziet aan iemand, omdat die persoon een masker opzet en erin slaagt om de hele dag productief te zijn en eigenlijk pas thuis in elkaar te storten.”

Blijvend moe zijn, niet meer blij worden van dingen die je normaal graag doet en alle plannen afzeggen buiten absoluut noodzakelijke verplichtingen; het zijn enkele signalen. Ook een algemeen gevoel van tristesse, heel snel gefrustreerd zijn en een laag zelfbeeld kunnen wijzen op deze vorm van depressie.

"Het is belangrijk om te beseffen wat oké en wat niet oké is. Af en toe vermoeid zijn of geen zin hebben om energieslopende taken te doen, daar hebben we het niet over wanneer het gaat om het depressieve stuk", aldus Koster.

Bij deze vorm van depressie hebben mensen vaak een sterk plichtbesef, ze proberen altijd te voldoen aan de verwachtingen van anderen. "Ze doen heel hard hun best om alles draaiende te houden", zegt de hoogleraar. "Deze mensen willen iedereen tevreden houden en zijn vaak perfectionistisch." 

Het is iets wat Dirk herkent. De gescheiden vader werkt zich te pletter als consultant, en kampt met donkere gedachten en mentale uitputting.

"8 jaar geleden ben ik volledig ingestort, en sindsdien is mijn vreugde weg. Ik moet werken, ik moet geld binnen brengen, ik moet voor mijn gezin zorgen, ik moet zorgen dat ik niet in een zwart gat val. Anders is er niets meer met me aan te vangen", vertelt hij.

"Ik heb een aantal fantastische mensen rond mij die begrip tonen en me willen opvangen. Maar die kunnen ook niet alles dragen, sommige dingen moet je zelf kunnen dragen."

"We dragen allemaal een masker. Ik zou me veel gelukkiger voelen wanneer ik dat masker zou kunnen afdoen. Dat wanneer ik nood zou hebben aan een stevige knuffel, dat ik die ook gewoon kan krijgen", zegt Dirk.

"In de wereld van vandaag wordt alles zo onder een vergrootglas gelegd dat je automatisch je masker liever ophoudt dan dat je het afdoet. Gewoon door het gevoel veroordeeld te worden of onbegrepen te zijn."

"Ik werk voltijds en mijn werkgever weet wat er aan de hand is. We proberen daar nu een balans in te zoeken. Er is dus altijd hoop."

"Kijk eerst eens of er activiteiten zijn die je energie en plezier geven, in plaats van alleen maar dingen te doen om aan verwachtingen te voldoen", raadt Koster aan. “Als je merkt dat je vastloopt, is het belangrijk om met de huisarts te praten en eventueel psychologische hulp te zoeken."

"Vaak laten we mensen opnieuw activiteiten doen die energie en betekenis geven. Daarnaast kijken we naar de onderliggende patronen, zoals de neiging om het anderen altijd naar de zin te willen maken. Het gaat dus zowel om wat je doet, als waarom je het doet."