Geen drinkwater uit Maas in Nederland door vervuiling met pesticide in Wallonië

Zo'n 167.000 Nederlandse huishoudens in Midden- en Noord-Limburg zullen misschien hebben gemerkt dat hun glas kraantjeswater niet meer helemaal hetzelfde smaakt. Sinds begin deze maand zit er geen Maaswater meer in.

"Sinds begin augustus zijn er te hoge concentraties propamocarb gemeten in het water van de Maas", zegt Mari Isabel Martinez van drinkwaterbedrijf WML. Propamocarb is een bestrijdingsmiddel tegen schimmels, dat in de land- en tuinbouw wordt gebruikt.

"We hebben dat de eerste maand kunnen opvangen door Maaswater te gebruiken, dat opgeslagen lag in een spaarbekken en nog niet vervuild was. Sinds begin deze maand is dat volledig opgebruikt en zijn we overgestapt op grondwater", zegt Martinez.

"Een groot probleem is dat voorlopig niet. Er zit nu wat meer kalk in het drinkwater. Dat kan tijdelijk iets meer kalkaanslag veroorzaken op kranen en keukentoestellen, maar het is volledig veilig en nog steeds gezond om te drinken." 

Ook voor de vervuiling bestond al driekwart van het drinkwater uit grondwater en een kwart uit water van de Maas. WML is nu overgeschakeld op 100 procent grondwater.

"Voorlopig kunnen we dus zeker nog wel een tijdje voort. Maar als het probleem niet wordt opgelost, gaan er op termijn wel problemen ontstaan voor het drinkwater."

Waar komt de vervuiling precies vandaan? Dat is nog niet helemaal duidelijk. Maar de bron bevindt zich in Wallonië, zegt de Nederlandse overheidsinstelling Rijkswaterstaat, die de kwaliteit van rivierwater voortdurend meet. 

"We hebben een meetpunt in de Maas in Eijsden, precies op de grens met België", zegt Alexander Dekkers van Rijkswaterstaat. "Het water dat daar voorbij stroomt, komt dus uit België. We vermoeden van ergens tussen Flémalle en Outremeuse, bij Luik."

Op die plek heeft Rijkswaterstaat hoge concentraties propamocarb gemeten. "De hoogst gemeten waarde was 3 microgram per liter. Dat is ver boven de norm voor drinkwater van 0,1 microgram per liter. Meestal zat de overschrijding tussen de 0,1 en 1 microgram per liter."

Ook de Waalse overheidsdienst SPW heeft vorige week 80 stalen genomen. Het is voorlopig nog wachten op de resultaten.

Propamocarb wordt vooral gebruikt bij de teelt en verwerking van aardappelen. Daarom wordt in de richting gekeken van een landbouwbedrijf of aardappelverwerkend bedrijf.

De Maas is een cruciale bron van drinkwater voor ruim 7 miljoen inwoners in Nederland en België. Ook het Antwerpse drinkwaterbedrijf Water-link gebruikt Maaswater om er drinkwater van te maken. Het haalt zijn water uit het Albertkanaal, dat gevoed wordt door de Maas.

Toch zijn er voorlopig geen gevolgen van de verontreiniging, zegt woordvoerster Chris Janssens."We hebben in onze stalen ook wel propamocarb teruggevonden, maar in veel lagere concentraties. We hebben maar een achtste gemeten van de waarden die in Wallonië zijn gemeten. In het drinkwater was de stof zelfs helemaal niet meer meetbaar aanwezig. Maar we houden de situatie nauwlettend in de gaten."

RIWA-Maas, de vereniging van Belgische en Nederlandse drinkwaterbedrijven die Maaswater gebruiken, pleit er al langer voor om de Maas dringend beter te beschermen tegen lozingen van afvalwater. 

"Vooral als de rivier weinig water afvoert, is de Maas extra kwetsbaar voor lozingen van schadelijke stoffen", zegt directeur Maarten van der Ploeg. "Lage rivierafvoeren zullen door het veranderende klimaat naar verwachting vaker en langduriger voorkomen. Juist dan is extra bescherming nodig."

Volgens RIWA moet er voor het hele Maasstroomgebied snel inzicht komen in welke stoffen bedrijven met hun afvalwater lozen.