De Deense overheid zal zeker 4.000 Inuit-vrouwen vergoeden bij wie zonder hun medeweten spiraaltjes werden geplaatst. Dat kondigt Deens premier Mette Frederiksen aan. Het spiraalschandaal beroert Denemarken al jaren en speelt de laatste maanden weer op, mede door de druk die de Amerikaanse president Trump op Groenland zet.
Deense overheid gaat 4.000 Groenlandse vrouwen vergoeden die gedwongen spiraaltje kregen
Trees Vanhoutte
Gepubliceerd:
Morgen reist Frederiksen naar de Groenlandse hoofdstad Nuuk om de historische relaties tussen Groenland en zijn voormalige kolonie te bespreken. Daarbij zal ze zich namens Denemarken officieel verontschuldigen voor het spiraalschandaal.
Waarover gaat het?
Tussen 1960 en 1980 werd bij minstens 4.500 Inuit-meisjes en -vrouwen zonder hun medeweten een spiraaltje geplaatst door Deense artsen. Dat komt neer op ongeveer de helft van alle Groenlandse vrouwen die destijds de vruchtbare leeftijd hadden. Zeker 349 vrouwen zouden er bovendien ernstige medische complicaties aan hebben overgehouden.
Het doel was om de bevolkingsgroei van Groenland te beperken. De voormalige Groenlandse premier Múte B Egede noemde de acties van Denemarken in het verleden al een genocide.
"Namens Denemarken heb ik mijn excuses aangeboden aan de vrouwen die getroffen zijn in de spiraalzaak en voor de fouten waarvoor Denemarken verder verantwoordelijk is, waarbij Groenlanders systematisch anders en minderwaardig zijn behandeld dan andere burgers van het koninkrijk", zei premier Frederiksen gisteren.
"Ik kijk ernaar uit om in het Groenlandse parlement in Nuuk de officiële excuses uit te spreken. We kunnen niet veranderen wat er is gebeurd, maar we kunnen wel verantwoordelijkheid nemen en de voorwaarden scheppen voor verzoening met het verleden."
De afgelopen maanden stond Denemarken onder grote druk om de banden met Groenland aan te halen. Amerikaans president Donald Trump wil de voormalige kolonie van Denemarken overnemen, waardoor in Groenland de discussie over meer onafhankelijkheid van Denemarken weer oplaait. Sinds 1953 is Groenland geen kolonie meer, maar een semi-autonome staat binnen het koninkrijk Denemarken.
Niet het eerste schandaal
Het spiraalschandaal is niet het eerste Deense schandaal in Groenland. In de jaren 50 werden Inuit-kinderen bij hun families weggehaald en gedwongen naar Denemarken gebracht voor "heropvoeding". Deense excuses kwamen pas decennia later, in 2020, wanneer er nog maar weinig van de betrokken kinderen in leven waren.
Daarnaast gebruikt Denemarken nog steeds zogenoemde "ouderlijke bekwaamheidstests". Groenlandse ouders die in Denemarken wonen, vinden die testen discriminerend en racistisch, omdat ze niet voldoende rekening zouden houden met de culturele verschillen tussen de Denen en de Inuits. Er worden dan ook disproportioneel veel Inuit-kinderen bij hun ouders weggehaald.
Vorige maand beroerde de zaak van Ivana Nikoline Brønlund het land, wier dochtertje een uur na de geboorte van haar werd gescheiden, omdat Brønlund niet geslaagd was voor de bekwaamheidstest, ook al is die test intussen verboden. Vandaag kondigde de Deense beroepsraad aan dat de uitspraak in de zaak werd teruggedraaid en Brønlund herenigd mag worden met haar dochter.
