De Vlaamse regering heeft besloten om de zorgpremie, die iedere Vlaming jaarlijks betaalt, te verhogen. Maar wat is die premie precies, waarom is ze belangrijk en welke gevolgen heeft de verhoging ervan? "Het is een vorm van belasting die voor iedereen hetzelfde is."
Nu de Vlaamse regering de zorgpremie verhoogt: wat is die premie en waar gaat het geld naartoe?
Kasper Nollet
Gepubliceerd:
In het kort:
De Vlaamse regering verhoogt volgend jaar de zorgpremie die elke Vlaming jaarlijks betaalt. Ze stijgt van 64 naar 100 euro (of van 32 naar 35 euro voor wie recht heeft op een verhoogde tegemoetkoming).
De zorgpremie ondersteunt meer dan 300.000 mensen met een speciale zorgnood via een maandelijks zorgbudget. Het wordt beheerd en verdeeld door de mutualiteiten.
"De stijging levert de overheid 135 miljoen euro extra op, maar blijft beperkt tegenover het totale Vlaamse zorgbudget van 3,9 miljard euro", zegt emeritus professor Jozef Pacolet (KU Leuven).
1. Wat is de zorgpremie?
De zorgpremie bestaat sinds 2001. Het is geld dat de overheid, via de mutualiteiten, laat inzetten om financiële steun te bieden aan mensen met een speciale zorgnood. De zorgpremie komt bij de mensen terecht in de vorm van een maandelijks 'zorgbudget'. Het bereikt jaarlijks meer dan 300.000 mensen en heeft een waarde van 400 miljoen euro.
Tot dusver bedroeg de verplichte zorgpremie 64 euro per jaar, of 32 euro als je een 'verhoogde tegemoetkoming' hebt - iedereen kan die aanvragen en ze is afhankelijk van het gezinsinkomen. De regering heeft nu besloten deze verplichte bijdrage te verhogen tot respectievelijk 100 euro en 35 euro.
2. Is de zorgpremie hetzelfde als de ziekteverzekering?
Neen, het is niet hetzelfde als de bijdrage die je betaalt aan de mutualiteiten, zegt emeritus professor Jozef Pacolet van het Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving (HIVA) van de KU Leuven. "Dat is de verplichte ziekteverzekering, die is onderdeel van de Belgische sociale zekerheid."
De zorgpremie daarentegen is een soort extra Vlaamse verplichte ziekteverzekering. Maar ze wordt ook geïnd en verdeeld door de verschillende mutualiteiten.
De overheid steekt het geld dat ze via de zorgpremie ophaalt in de verschillende zorgkassen. Iedere mutualiteit heeft een zorgkas. "De mutualiteiten innen en verdelen dus het geld uit de zorgpremie", vertelt Picolet. "De zorgkas is een apart potje geld dat zij van de overheid moeten beheren. Ze worden daar wel op gecontroleerd."
Maar in die zorgkassen komt ook het gewone belastinggeld terecht dat de overheid int voor speciale zorg. Dat grotere zorgfonds heet de Vlaamse Sociale Bescherming (VSB) en heeft een waarde van 3,9 miljard euro.
"De VSB is bedoeld als een Vlaams extraatje bovenop de Belgische sociale zekerheid", legt Pacolet uit. "Daarmee betaalt de overheid onder meer de zorg- en personeelskosten in de woonzorgcentra en de centra voor dagverzorging, daarnaast investeert ze ermee in heel veel andere infrastructuur en hulpmiddelen voor mensen met zorgnoden."
Het geld uit de zorgpremie daarentegen, gaat rechtstreeks naar individuen met een speciale zorgnood.
3. Wie profiteert van de zorgpremie?
De zorgpremie is bedoeld om mensen met speciale zorgnoden financieel te ondersteunen. Het geld kan gaan naar: zwaar zorgbehoevenden, 65-plussers met een zorgnood en mensen met een handicap. De middelen zijn universeel: iedereen heeft er recht op los van bijvoorbeeld hun inkomen.
"In de praktijk gaat veel van dat geld naar mensen in woon-zorgcentra of mensen die in thuiszorg verblijven", legt Pacolet uit. Het is een extra financiële steun bovenop de middelen die de Vlaamse overheid al uitgeeft aan de zorgsector.
Het bedrag waar die mensen aanspraak op kunnen maken verschilt onderling. Zwaar zorgbehoevenden kunnen tot 140 per maand ontvangen. Bij 65-plussers kan het bedrag oplopen tot 725 euro per maand, afhankelijk van het inkomen en de zorgzwaarte van die oudere persoon.
"Die inschatting maken de mutualiteiten, daarop worden ze gecontroleerd door de overheid", vertelt Pacolet. Mensen met een vastgestelde fysieke of mentale beperking, tot slot, ontvangen 300 euro per maand. Dat geldt in de eerste plaats voor minderjarigen, voor volwassenen is het onder bepaalde voorwaarden.
Beluister ons gesprek met professor Jozef Pacolet in onze podcast 'Het Kwartier'
4. Waarom trekt de overheid dat bedrag op?
"Het totale aantal geld dat jaarlijks met de zorgpremie wordt ingezameld komt neer op een 250 miljoen euro", vertelt Pacolet. "Maar het totale zorgbudget dat men jaarlijks uitdeelt, bedraagt ongeveer 400 miljoen euro. De overheid moest dus een deel nog steeds zelf betalen."
De stijging van de zorgpremie zou de overheid ongeveer 135 miljoen euro extra opleveren, waardoor ze zelf minder moet bijdragen aan het zorgbudget. "Maar je kan het wel degelijk zien als een extra belasting, bovenop je bijdragen aan de sociale zekerheid. En ze is universeel: of je nu een hoog of een laag inkomen hebt, iedereen betaalt in principe hetzelfde bedrag."
Maar zal het voor de overheid veel veranderen? Pacolet relativeert: "Het totale bedrag van de Vlaamse Sociale Bescherming is 3,9 miljard euro. Deze extra inkomsten via de zorgpremie zijn dus maar een peulenschil."
5. Wat heb ik aan het zorgbudget als ik nooit ziek word?
Dan heb je tenminste wel je steentje bijgedragen voor de almaar groeiende vergrijzingskosten, vindt Pacolet. De bevolking wordt immers steeds ouder. Steeds meer mensen hebben dus steeds langer nood aan zorg.
"Vlaanderen heeft in principe geen eigen sociale zekerheid, al is de zorgpremie daar eigenlijk wel een vorm van", zegt Pacolet. "Met deze beperkte bijdrage kun je jezelf en anderen verzekeren van extra ondersteuning wanneer je dat op een dag zwaar nodig zou hebben."
En bovendien, vindt Pacolet, is de kans heel groot dat je ooit nood zult hebben aan het zorgbudget dat met de zorgpremie wordt geïnd. "Als 90-jarige vrouw bijvoorbeeld, heb je 42 procent de kans dat je in een woonzorgcentrum terechtkomt", zegt hij. "Dus de kans dat je het geld uit het zorgbudget ooit op een dag nodig hebt, is wel degelijk groot."
