Aantal scholen zonder directeur in 5 jaar tijd verdubbeld: "Het is een veeleisende job" 

Deze week zijn 152 directeurs gestart in de vernieuwde 3-jarige opleiding voor directeurs in het basisonderwijs. Het gaat om een samenwerking tussen de katholieke onderwijskoepel en de katholieke hogescholen en universiteiten. 

Een broodnodige opleiding, want de uitval bij directeurs is groot en nieuwe kandidaten aantrekken loopt niet altijd makkelijk. Het aantal scholen dat eind juli nog op zoek was naar een directeur is tussen 2019 en 2024 dan ook verdubbeld. Dat blijkt uit cijfers van de VDAB. 

Ook op de school van directeur ad interim An* - die anoniem wil blijven - verloopt de zoektocht moeizaam. Nadat de vorige directeur vorig schooljaar was uitgevallen, nam zij als zorgjuf de taak op zich. "Sinds we op zoek gingen in juni, solliciteerde er slechts 1 kandidaat."

"De job schrikt nog te hard af", legt An uit. "Het takenpakket is heel ruim, je bent verantwoordelijk voor alles, van de gebouwen tot het personeel. Je moet zorgen dat de toiletten werken, maar ook dat iedereen zich goed voelt op school. Het stopt ook niet wanneer je thuiskomt. De mails en telefoontjes blijven binnenkomen. Je kan je hoofd moeilijk leegmaken."

Dat het een zware taak is, bevestigt ook Lindsay Cleys van basisschool De Krinkel en kleuterschool De Krinkelrups in Zwijndrecht. Zij startte vorig jaar als directeur. "Het is een hele complexe job. Het gaat van het kleinste praktische tot het grootste inhoudelijke. Je hebt niet alleen het didactische, maar ook het personeel, het financiële beleid, de administratie en de veiligheid."

"Je voelsprieten staan heel de dag aan en je moet continu aanspreekbaar zijn", gaat Cleys verder. "Daarnaast moet je ook met je 2 voeten in het klaslokaal staan, je moet weten waarover leerkrachten bezig zijn. Het is een constante evenwichtsoefening."

De vernieuwde opleiding moet startende directeurs dus beter opvangen. Er bestonden al trajecten, maar voortaan is er dus ook een postgraduaatsdiploma gekoppeld aan de opleiding.

"Door er een postgraduaat van te maken is het nu een volwaardig gecertificeerde opleiding", zegt Peter Op ’t Eynde, directeur van de dienst school- en kwaliteitsontwikkeling bij Katholiek Onderwijs Vlaanderen. "Aan de ene kant gaat het de ernst van de opleiding zo in de verf zetten, en krijgen de directeurs een certificaat dat ze ook later in hun carrière kunnen gebruiken."

"Aan de andere kant geeft dat een belangrijk signaal naar mensen die eraan denken om directeur te worden: met een opleiding kan je veel sterker in je rol staan als directeur."

Cleys volgt ondertussen ook een opleiding, de voorganger van de nieuwe postgraduaatsopleiding. Ze benadrukt het belang van ondersteuning. "Ik denk dat het absoluut essentieel is dat directeurs die starten die begeleiding hebben. Ik geloof echt dat dat kan zorgen voor minder uitval."

"Wat ik daar leer, biedt mij houvast. Wanneer je start, heb je toch een beetje vertrouwen nodig. Ben ik wel goed bezig? Waar kan ik terecht met mijn vragen?  Je hebt minder ruimte om heel onzeker te zijn, omdat je altijd een netwerk rond je creëert om op terug te vallen. Veel directeurs moeten ook starten zonder inloopperiode, en worden echt overrompeld."

De opleiding moet dan ook dienst doen als aanvangsbegeleiding, legt Op ’t Eynde uit. "Je bouwt meteen een netwerk aan collega-directeurs uit. Daarnaast kunnen ze situaties die zich voordoen op school bespreken in de lessen, zodat ze er meteen weer mee aan de slag kunnen op school."

Maar een opleiding alleen zal niet volstaan volgens An. "Om de job aantrekkelijker te maken is het belangrijk dat de maatschappij de job naar waarde schat, dat er positiever wordt gekeken naar het onderwijs."

Cleys deelt die mening. "Er mag wat meer erkenning en respect zijn, ook voor leerkrachten. Er wordt echt heel hard gewerkt in het onderwijs, dat wordt echt onderschat."

"En ik denk ook dat een positiever beeld van de job het verschil zou maken. Als je op televisie alleen maar zorgwekkende signalen krijgt, dan is een drempel ook veel groter om het ook eens te proberen."

Spijt heeft ze alvast niet van haar keuze. "Het is echt een roeping. En als je het graag doet, krijg je er veel voor terug."