Iedere dag wordt er nog gemiddeld één neushoorn gestroopt. Dat gebeurt vooral in Zuid-Afrika, waar het dier het meeste voorkomt. Hoewel de bestrijding van stroperij de voorbije jaren in een versnelling is gekomen, blijken de inspanningen nog onvoldoende.
Illegale stroperij van neushoorns nog steeds groot probleem: "Elke dag sneuvelt er een"
Kasper Nollet
Gepubliceerd:
In het kort:
In Zuid-Afrika wordt gemiddeld elke dag een neushoorn gestroopt, ondanks strengere maatregelen en geavanceerde technologieën.
In 2024 werden er 420 neushoorns gestroopt, een daling tegenover het jaar ervoor, maar de strijd tegen stroperij blijft moeilijk.
Onlinecriminaliteit is een belangrijk deel van het probleem. Europese wetgeving probeert socialemediabedrijven aan te moedigen het probleem mee aan te pakken.
Op 22 september is het Wereld Neushoorn Dag, maar een feestdag is het niet. In de eerste helft van 2025 werden er al 195 neushoorns gedood, volgens het Zuid-Afrikaanse ministerie van Milieu. In 2024 werden in Zuid-Afrika nog 420 neushoorns het slachtoffer van stroperij. Hoewel dat er 79 minder zijn dan het jaar ervoor, is er nog een lange weg te gaan.
De strijd tegen neushoornstroperij wordt vooral in Zuid-Afrika gevoerd. Niet onlogisch: het is de plaats waar de grootste neushoornpopulaties ter wereld leven.
Ruim 2.000 van de wereldwijd nog overgebleven zwarte neushoorns, en 12.000 tot 13.000 van de ongeveer 15.000 zuidelijke witte neushoorns, leven in Zuid-Afrika. Maar ook in landen als Namibië en Kenia is stroperij een groot probleem.
De neushoorn is aantrekkelijk voor stropers vanwege hun hoorns: op de zwarte markt zijn die tienduizenden euro’s waard. Zuid-Afrika geldt daarom als epicentrum van de georganiseerde misdaad rond stroperij. Het land doet er alles aan om de praktijk te stoppen, maar dat is geen evidentie.
Huurlingen met high-tech gereedschap
De Zuid-Afrikaanse overheid bespaart kosten noch moeite om stroperij aan te pakken. Ze financiert eigen antistroperijteams, maar doet ook een beroep op heuse huurlingen.
Die speciale antistroperijteams zetten ook steeds duurdere en geavanceerdere middelen in. Denk aan drones, nachtzichtapparatuur, radars en bewegingssensoren.
Maar ook artificiële intelligentie en speurhonden worden gebruikt in de strijd tegen de misdaad. En in het Dinokeng natuurreservaat, bijvoorbeeld, dragen de neushoorns zelfs digitale zenders, zodat de rangers hun locatie weten.
Zeg nooit tegen een ranger dat we deze oorlog niet gaan winnen
Marius Fuls, een ranger in het Dinokeng natuurreservaat
Sommige reservaten hebben een wel erg creatieve manier gevonden om stropers te weren: ze maken de hoorns van de neushoorn radioactief. Door ze te injecteren met radioactief materiaal zou immers elke scanner in luchthavens of grensposten de hoorns opmerken. Zo kunnen die hoorns niet meer onopgemerkt gesmokkeld worden.
Ook het preventief afzagen van neushoornhoorns voorkomt stroperij. Dat bleek onlangs nog maar eens uit een studie van de Universiteit van Oxford. Het geeft de stropers geen reden meer om de dieren te doden voor hun hoorns.
Ook online criminaliteit
Door samenwerking tussen overheid, particuliere eigenaren en internationale vzw’s is het aantal jaarlijks gestroopte neushoorns de afgelopen tien jaar gedaald van ruim duizend naar 420 in 2023.
"Zeg nooit tegen een ranger dat we deze oorlog niet gaan winnen", zegt Marius Fuls, zelf een ranger in Dinokeng, tegen persagentschap AP. "Als wij zelf ophouden te geloven dat het kan, dan hebben we verloren. Wij zijn de laatste dunne groene lijn tussen de neushoorn en uitsterven."
De strijd tegen illegale stroperij vindt ook online plaats. De stroperij en smokkel van wilde dieren wordt immers vaak mogelijk gemaakt door sociale mediaplatforms. Stropers en hun potentiële klanten vinden er elkaar.
Het Internationale Fonds voor Dierenwelzijn (IFAW) onderzoekt en voorkomt al 20 jaar online wildlifecriminaliteit. Hun team heeft al duizenden advertenties gevonden en verwijderd.
Ook de Europese Unie probeert via haar digitaledienstenverordening te helpen in de strijd tegen stroperij. Socialemediabedrijven moeten verplicht meldingen over wildlifecriminaliteit door erkende organisaties zoals IFAW behandelen.
