De Gentse kunstenaar Joëlle Dubois verloor haar moeder vorig jaar aan de gevolgen van jongdementie. De tentoonstelling ‘Rekindling’ is haar ode aan haar. Zelden heb ik zo’n pakkend visueel relaas gezien van verdriet, rouw en transformatie. Drie redenen waarom je deze tentoonstelling in BE-part Kortrijk niet mag missen.
Joëlle Dubois' ode aan haar moeder raakt je waar het pijn doet, en dat is goed
Het vergt moed om je door diep verdriet te laten inspireren
Joëlle Dubois (35) maakte furore met erotiserende portretten van millenials in bonte kleuren. Dat hedonistische universum is niet meer. Nadat haar mama de diagnose jongedementie kreeg, is haar blik ingetogen geworden.
Het eerste wat je ziet zijn afdrukken uit een logboek waarin Dubois naast een datum een activiteit opschrijft. Zoals ‘9 – 03 – 2021: Samen televisie gekeken’. En ‘15 – 01 – 2022: Ik lakte je nagels in blauw.’
Omdat haar moeder vergat wie er op bezoek kwam en wat ze samen deden, tekende Dubois het op. Het zijn vaak triviale dingen. Van groenten snijden tot naar de koers kijken.
De beelden zijn zo aangrijpend dat ik het even knap lastig kreeg
Chantal Pattyn
Het vergt moed om je door zo’n diep verdriet te laten inspireren, denk ik. Het levert wel ongekende artistieke mogelijkheden op. En wellicht ook een pak troost.
In prachtige tekeningen op zelf geschept Japans papier verkent Dubois alle hoeken en kanten van een door ziekte en dood geruïneerde band met de moeder. Er komt een arsenaal aan symbolen aan te pas. Van navelstrengen die worden doorgeknipt, bloemen die uit lichamen groeien en wortels die zich weer diep in de grond boren.
Ze herinnert ons aan de kracht van rituelen
In onze westerse samenleving is onze omgang met de dood sinds een paar decennia zeer hygiënisch geworden. Vaarwel rouwkapellen en aflijvige grootouders die thuis werden opgebaard en van wie het hele dorp afscheid kwam nemen.
Joëlle Dubois herinnert ons in haar werk vandaag aan de kracht van die verloren rituelen.
In een kader van plexi hangen twee vlechtjes. Titel: ‘Cut during mourning for my mother’. Hoe dat gebeurde zie je in haar eerste video-installatie ‘The Memory Machine’.
Op het ene scherm komt de kunstenares in beeld. Op een witte slip na stapt ze naakt door een bucolisch landschap. Op haar hoofd is een geitenbel bevestigd. Het geluid ervan leidt een zuiveringsritueel in. Dubois wandelt, in tranen, het water in. Daar knipt ze langzaam haar haren af.
Die beelden zijn zo aangrijpend dat ik het even knap lastig kreeg.
Op het scherm aan de overzijde monteerde ze beelden die ze de voorbije jaren met de iPhone van haar moeder maakte. Zo traag het ritueel zich aan de ene kant voltrekt, zo snel volgen de beelden zich nu op.
Het is een poging om weer te geven hoe ons geheugen werkt, nooit volgens een vast narratief, maar associatief en vol gaten en duizelingen. Zijn we niet allemaal kunstenaars in het vergeten?
Dit is een verhaal van vrouwelijke kracht
Haar diepe verdriet en de intense rouw waar ze door moest, gingen gepaard met een verlies van het eigen ik. Tegelijk, zo vertelde ze op Klara, doken er herinneringen op aan gebeurtenissen die ze zelf was vergeten.
In de grote zaal van BE-PART maakte Dubois een enorm werk op de muur dat al haar tekeningen, schilderijen en sculpturen bijeen lijkt te houden. Het is het sluitstuk van de expo, een ode aan de kracht van de metamorfose en de overtuiging dat alles wat ons ontwricht ons uiteindelijk weer verder brengt.
Rekindling is met dit alles een zeer persoonlijk maar ook universeel verhaal over vrouwelijke kracht.
Rekindling is nog tot 7 december te zien bij BE-PART in Kortrijk.
