Het idee riep al eerder vragen op, maar de federale regering wil er toch mee doorzetten: fraude opsporen door technologie bankrekeningen te laten uitpluizen. Experts waarschuwen nu al voor mogelijk juridisch gekissebis. En wat met de privacy?
Regering wil fiscus bankrekeningen laten doorpluizen om fraude op te sporen (maar experts zien nu al juridische problemen)
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
De regering-De Wever wil de strijd tegen fiscale fraude stevig opvoeren. Al in het regeerakkoord was er in die context sprake van om 'datamining' los te laten op het CAP, het Centraal Aanspreekpunt. Dat is een gigantische databank met alle rekeningen (en hun saldi) en financiële contracten in België. Met zulke dataminingtechnologie zou je daar dan allerhande patronen en dus ook fraude in kunnen ontdekken.
Vandaag is de toegang tot dat register nog enigszins beperkt door enkele voorwaarden. De fiscus mag het bijvoorbeeld al gebruiken bij ernstige vermoedens van fraude en voor het invorderen van achterstallige belastingen. "Er moet dus op voorhand al iets schorten aan het profiel van de betrokken belastingplichtige", legt professor fiscaal recht Michel Maus (VUB) uit in De Ochtend op Radio 1.
Beluister hier het hele gesprek in De Ochtend op Radio 1:
Die toegang wil de regering fors vergemakkelijken voor een team van belastingcontroleurs. Die zouden er dan hun technologische hocus pocus op kunnen loslaten, om risicodossiers op voorhand te kunnen signaleren. Op basis daarvan zou een ambtenaar dan een onderzoek kunnen starten. "De vraag is nu hoe ver de regering zal gaan om de voorwaarden voor die toegang af te bouwen", zegt Maus.
Kader is niet aangepast
En ja, wellicht zal de regering op die manier resultaat kunnen boeken tegen fiscale fraude, geeft Maus toe. Maar hij waarschuwt toch al voor "juridische botsingen". "We zitten in een tijdsgewricht waarin de technologie gigantische stappen vooruitzet. We stellen vast dat ons juridisch kader daar eigenlijk niet op is aangepast."
Het staat in de sterren geschreven dat we heel wat juridische procedures mogen verwachten
Michel Maus, professor fiscaal recht (VUB)
Hij wijst naar de AI-regels die de Europese Unie oplegt. "Daarin staat dat de burger recht heeft om te weten hoe een AI-systeem een individuele beslissing neemt. Dus als je er door de fiscus wordt uitgepikt in het kader van een dergelijke controle, zou je eigenlijk moeten weten hoe men bij jou is beland. Dus dan zou men het algoritme kenbaar moeten maken en dat gaat men natuurlijk niet willen doen bij de fiscus."
"De regering zal daartussen moeten zien te laveren om een wettelijk kader te creëren waarin alle Europese regelgeving wordt gerespecteerd. Dat is niet evident. Het staat in de sterren geschreven dat we heel wat juridische procedures mogen verwachten."
En de privacy?
En dan is de privacy nog niet ter sprake gekomen. "De privacycommissie (nu officieel de 'Gegevensbeschermingsautoriteit' of GBA, red.) is alert en zal dat met de nodige argwaan bekijken", weet Maus. Het wetsontwerp van dit voorjaar kreeg alvast stevige kritiek van de GBA. Die sprak toen van "een bijzonder verregaande inmenging in de privacy".
"Toen de huidige regelgeving werd ingevoerd over het controleren van bankgegevens wilde de regering ook veel verder gaan. Ze is dan teruggefloten door de privacycommissie, met het huidige systeem tot gevolg. Als men dat nu wil doorbreken, zal men sowieso geconfronteerd worden met de adviezen die de privacycommissie zo'n 15 jaar geleden op tafel heeft gegooid."
