De Vlaamse regering komt vanochtend bijeen om de begroting voor volgend jaar op punt te stellen. Het beloven pittige dagen en uren te worden, want in principe moet alles rond zijn tegen maandag. Dan houdt minister-president Matthias Diependaele (N-VA) zijn Septemberverklaring. Er zit enige druk op de ketel, want er moet zo'n 1,5 miljard euro worden gevonden om het begrotingspad aan te houden dat in het regeerakkoord is afgesproken.
Vlaamse regering begint aan begrotingsmarathon, en dat lijkt geen makkie te worden
Rik Arnoudt
Gepubliceerd:
De Vlaamse ministers beginnen vanochtend aan een ware marathonzitting. Tegen volgende maandag moeten ze in principe de begroting voor volgend jaar op orde hebben, want dan houdt minister-president Matthias Diependaele (N-VA) zijn Septemberverklaring in het Vlaams Parlement. Daarin stelt hij het beleid voor het komende politieke jaar voor; de begroting is daarvan een belangrijk onderdeel. Dat is traditie op de 4e maandag van september.
Uitstel betekent eigenlijk gezichtsverlies voor hem, hoewel het niet de eerste keer zou zijn dat dit gebeurt. In 2022 gebeurde dat al met Jan Jambon (N-VA) wegens gedoe rond de indexering van de kinderbijslag - waarvoor hij toen striemende kritiek kreeg - en vorig jaar moest Diependaele uitstellen omdat zijn regering nog niet was gevormd.
Dat er nu enige haast mee gemoeid is, heeft Diependaele volgens sommigen grotendeels aan zichzelf te danken, of toch aan zijn eigen partij. Volgens Vooruit en CD&V is minister van Financiën en Begroting Ben Weyts (N-VA) pas laat met cijfers naar de regering gekomen. Bij de N-VA horen we dan weer dat Vooruit en CD&V de zaak hebben vertraagd door de Gaza-crisis zo prominent naar voren te schuiven. Het moge duidelijk zijn: er hangt enige politieke spanning in de lucht.
Koers houden?
Maar laten we naar de cijfers kijken. Daar zien we dat de inkomsten lager uitvallen dan voorspeld, terwijl de uitgaven iets hoger liggen dan voorspeld. Het huidige begrotingstekort wordt nu ingeschat op 3,08 miljard euro. Eigenlijk moet dat 4,2 miljard zijn, want de Vlaamse regering houdt de kosten voor de bouw van de Oosterweelverbinding buiten de begroting.
Om tegen 2027 uit de rode cijfers te raken - een doelstelling uit het regeerakkoord waaraan de N-VA vasthoudt - moet er dus worden ingegrepen. Er wordt gesproken van een inspanning van 1,51 miljard om de doelstelling van een tekort uit het regeerakkoord van 1,52 miljard in 2026 te halen.
Ook nog andere wensen
Vooruit en CD&V zijn niet tegen dat op koers houden - het is immers een onderdeel van het regeerakkoord - maar geven aan dat ook andere punten in datzelfde regeerakkoord moeten worden uitgevoerd zoals afgesproken.
Vooruit heeft het dan bijvoorbeeld over premies die bij mensen terechtkomen die dat eigenlijk niet nodig hebben; de partij wil daarom niet alleen kijken naar wat iemand verdient, maar ook naar wat hij of zij bezit (via de rekening van managementvennootschappen bijvoorbeeld). De gemiste inkomsten moeten voor Vooruit door andere inkomsten worden gecompenseerd.
CD&V wil zowel de inkomsten als de uitgaven onder de loep nemen. Dan wordt bijvoorbeeld gedacht aan subsidies voor schoolmaaltijden die hun doel niet bereiken, aan het wegwerken van misbruiken bij sociale voordelen die sommigen krijgen of aan subsidies voor bedrijven die soms onnodig worden uitgekeerd.
Tot wat moet dit leiden?
Zoals zo vaak komen we wellicht uit bij een mix van besparingen en extra inkomsten. Hieronder enkele mogelijkheden.
Besparingen bij de overheid (werkingsmiddelen beperkt indexeren, bepaalde subsidies schrappen, hervormingen tarieven openbaar vervoer).
Afschaffen van de jobbonus, die wordt uitgekeerd aan wie een laag brutoloon heeft. De N-VA wil dat voorlopig niet, in afwachting van federale maatregelen die er nog ter compensatie moeten komen. Ook Vooruit en CD&V zijn huiverig omwille van sociale redenen. In dat geval zit de Vlaamse regering met een bijkomend gat van 250 miljoen euro in de begroting.
Invoering van een kilometerheffing. Ook hier is er een probleem, want het is de bedoeling om die met de 3 gewesten samen in te voeren. Bij gebrek aan een nieuwe Brusselse regering lijkt dat niet mogelijk. Gevolg: nog eens 75 miljoen euro die elders moet worden gezocht.
Hervorming van de erfbelasting. Hier draait de discussie rond de som die je onbelast kan erven en over het sluiten van fiscale achterpoortjes.
Besparingen in het onderwijs.
Snoeien in mijnverbouwpremie.
Belastingkorting voor ouders met kinderen van jonger dan 12 doelgerichter inzetten.
Hervorming van de bedrijfssubsidies.
Het lijstje is ongetwijfeld nog langer, maar je merkt het: er staat wat op het spel. Dat kan de komende dagen leiden tot spanningen in de regeringsploeg, die deze week sowieso al op de proef wordt gesteld door interne meningsverschillen over het schrappen van het concert met de Israëlische dirigent Lahav Shani.
De meerderheid kan alleen maar hopen dat het begrotingsoverleg niet op een valse noot eindigt. Maar dat de Vlaamse regering een moeilijke driedaagse tegemoet gaat, lijkt wel zeker.
