Fietsen in Vlaanderen wordt alsmaar veiliger. Dat blijkt uit verschillende cijfers die VRT NWS bundelde naar aanleiding van de Week van de Mobiliteit. Vlaanderen zet hard in op het verbeteren van de fietsinfrastructuur. Waar zijn bij jou in de buurt de laatste jaren fietspaden flink aangepast? En waar zijn de zwarte punten bij jou in de buurt? VRT NWS bracht het in kaart.
IN KAART - Waar zijn er nieuwe fietspaden en gevaarlijke punten in jouw buurt?
De Vlaamse overheid wil deze legislatuur elk jaar zo'n 300 miljoen euro investeren in betere fietsinfrastructuur. Ook de afgelopen jaren ging een gelijkaardig budget naar het fietsbeleid. Vriend en vijand erkennen dat die investeringen lonen. Het wordt steeds veiliger om te fietsen in Vlaanderen.
"Build it and they will come", zei Vlaams fietsmanager Patrick D'Haese over de fietsrevolutie in Vlaanderen. Hoe beter de infrastructuur, hoe meer mensen de overstap wagen om hun verplaatsingen met de fiets te maken. Dat is ook nodig, want Vlaanderen wil dat tegen 2040 30 procent van alle verplaatsingen met de fiets gebeurt. Nu is dat nog maar 18,5 procent.
Maar waar heeft Vlaanderen de laatste jaren nu die grote infrastructuurwerken voor het fietsvervoer uitgevoerd? VRT NWS zette het op kaart.
Alle grote fietswerven en aanpassingen van de laatste 5 jaar in kaart brengen, zou ons te ver leiden. "Deze kaart toont de echte, zichtbare structurele verbeteringen", zegt Katrien Kiekens van het Agentschap Wegen en Verkeer. "Denk aan nieuwe fietstunnels, -bruggen en -bypasses, maar ook aan vrijliggende fietspaden of extra ruimte bij verkeerslichten, zodat fietsers elkaar niet in de weg zitten en conflicten worden vermeden."
Fietsbrug over het Vierarmenkruispunt in Brussel.
Minister Annick De Ridder (N-VA) op een nieuwe fietsbrug op Linkeroever, Antwerpen.
Los van de grote verbeterwerken, zijn er ook tal van kleine aanpassingen doorgevoerd die niet op de kaart staan. "Want we zetten ook in op zogenoemde'quick wins'", vertelt Kiekens. "Dat zijn relatief kleine ingrepen in de omgeving die een grote impact kunnen hebben. Denk bijvoorbeeld aan het verbeteren van de verlichting op bepaalde plaatsen, het toevoegen van extra wegmarkeringen of het plaatsen van betonblokken om zwakke weggebruikers te scheiden van gemotoriseerd verkeer."
Wegen en Verkeer is zelf enkel bevoegd voor de gewestwegen, maar probeert lokale besturen te sensibiliseren door expertise en handleidingen te delen. Steden en gemeenten kunnen zich sinds 2006 aanmelden voor een subsidie uit het Vlaamse Fietsfonds. Dat fonds ter waarde van 15 miljoen kan tot 90 procent van de aanlegkosten van nieuwe fietsroutes dekken.
Nog altijd veel zwarte punten
Maar ondanks de verbeteringen, blijven er nog veel plaatsen in Vlaanderen waar er voor de fiets te weinig is veranderd. De zogenoemde zwarte punten, gevaarlijk voor fietsers.
Sinds 2018 hanteert Vlaanderen een 'dynamische lijst' met zwarte punten, die jaarlijks wordt aangepast op basis van ongevallencijfers. De lijst geeft een overzicht van onveilige kruispunten en wegsegmenten waar ongevallen gelinkt kunnen worden aan de inrichting - en dus niet aan het individuele gedrag van bestuurders.
VRT NWS kreeg van het Agentschap Wegen en Verkeer de lijst specifiek voor ongevallen met (brom)fietsers. Het gaat om de cijfers van 2020, 2021 en 2022. Sommige van de punten zijn intussen verbeterd en zullen bij de volgende update uit de lijst verdwijnen. Elk jaar verdwijnen er dus gevaarlijke locaties, maar er komen ook elk jaar nieuwe bij.
Het is onze ambitie om plaatsen op de zwarte lijst aan te pakken en veiliger te maken
Nick Arys, Vlaams Departement Mobiliteit en Openbare Werken
Wat is een zwart punt?
Om in kaart te brengen hoe gevaarlijk een bepaalde plek is, gebruikt het Agentschap Wegen en Verkeer een puntensysteem:
een ongeval met een lichtgewonde krijgt een score van 1 punt
een ongeval met een zwaargewonde krijgt een score van 3 punten
en een ongeval met dodelijke afloop krijgt een score van 5 punten.
Die ongevallen moeten gelinkt zijn aan de inrichting van de weg, en niet aan het individuele gedrag van bestuurders. Zodra een bepaalde plek een score van 15 punten heeft bereikt over een periode van 3 jaar, wordt het een 'zwart punt'.
"Wanneer een kruispunt of locatie op de zwarte lijst belandt, is het altijd onze ambitie om deze gevaarlijke locaties aan te pakken en veiliger te maken", benadrukt Nick Arys, woordvoerder van het Departement Mobiliteit en Openbare Werken.
Overigens, er zijn nog andere gevaarlijke verkeerspunten die niet op de lijst van de zwarte punten staan. Zo zijn er verschillende wegen of kruispunten die erg gevaarlijk zijn, maar waar amper fietsers rijden. Daardoor zijn er minder ongevallen met fietsers, waardoor de kans kleiner wordt dat een specifiek punt op de lijst van de zwarte punten belandt.
Hoe scoort jouw regio op het vlak van fietsen?