In het Gallo-Romeins Museum in Tongeren zijn deze week de resultaten gepresenteerd van een jarenlang onderzoek naar een unieke collectie Romeinse schrijftabletten. Het gaat om meer dan 85 houten plankjes, gedateerd tot de 3de eeuw na Christus, de oudste die ooit in België teruggevonden zijn. Het jarenlange onderzoek was de moeite waard, want het heeft nieuwe aspecten van het dagelijkse leven aan het licht gebracht.
Tongeren
Unieke collectie Romeinse schrijftabletten uit Tongeren werpt nieuw licht op het dagelijks leven 2.000 jaar geleden
Onderzoekers hebben in Tongeren Latijnse teksten blootgelegd die 2.000 jaar lang verborgen bleven. Ze bieden een unieke blik op het leven, de administratie, de religie en het bestuur van de oudste stad van België. "Het zet Tongeren echt op de kaart", zegt Else Hartoch van het museum. "Het is de enige plek in België met zo’n collectie schrijftafels."
"De inhoud van deze schrijfplankjes is ongezien: nieuw voor Tongeren, voor België en in sommige gevallen zelfs voor het hele Romeinse Rijk
Else Hartoch, medewerker van het Gallo-Romeins Museum
De Romeinen schreven op de plankjes. Een dun laagje bijenwas op het hout diende als schrijfoppervlak, en met een scherpe pen werden de teksten in de was gekrast. "Wie te hard doordrukte, liet niet alleen een spoor in de was achter, maar ook in het hout zelf", vertelt Hartoch. "Die sporen hebben wij, 2.000 jaar later, nog kunnen terugvinden."
Onderzoek onthult nieuwe kennis over het dagelijks leven
Het grootste deel van de collectie werd opgegraven in de jaren 30 van de vorige eeuw, de rest in 2013. De vochtige bodem waarin de plankjes lagen, heeft ze wonderwel goed bewaard. "De inhoud van deze schrijfplankjes is ongezien: nieuw voor Tongeren, voor België en in sommige gevallen zelfs voor het hele Romeinse Rijk," zegt Hartoch.
Het bijzondere aan de Tongerse collectie is dat het officiële documenten betreft, en geen persoonlijke brieven of boekhouding zoals in andere landen. "Onze tabletten bevatten notulen van het stadsbestuur en verslagen van religieuze ceremonies, de keizerlijke cultus en legerdiensten. Over veel van deze zaken wisten we tot nu toe niets", zegt Hartoch.
Jarenlang puzzelwerk voor onderzoekers
"De teksten zijn in cursief Latijn geschreven, een stijl die niet iedereen kan lezen. Het verschilt sterk van de hoofdletters die we kennen van inscripties op gebouwen en grafstenen", legt Hartoch uit.
"Het ontcijferen was een precisiewerk van jaren, waarbij specialisten met microscopen en geavanceerde fototechnieken elk krabbeltje nauwkeurig bestudeerden", vervolgt ze. "Door te spelen met licht en contrast konden ze langzaam de verhalen van de plankjes ontsluiten."
Schrijfplankjes te zien in het museum
Een deel van de teksten is al geïntegreerd in de museumopstelling, met digitale vertalingen erbij. "Tot nu toe tonen we slechts een kleine ‘teaser’ van de collectie", zegt Hartoch. "Het doel is om op termijn de volledige verzameling te presenteren, zodat ze volledig tot hun recht komt."
De onderzoeksresultaten zijn ook gepubliceerd in het boek 'The Writing Tablets of Roman Tongeren (Belgium)'. Dat is gratis te lezen online.
Bekijk de Terzake-reportage
Regionaal nieuws uit Limburg
Gepubliceerd:
