Eerste groep langdurig werklozen krijgt brief in de bus over stopzetting uitkering: "Zal veel mensen ontmoedigen"

De werkloosheidsuitkeringen beperken in de tijd was een van de belangrijkste maatregelen uit het paasakkoord van de federale regering. Het doel: meer mensen aan het werk krijgen. 

De eersten die het recht op die uitkering verliezen, zijn de mensen die langer dan 20 jaar werkloos zijn. Ze kunnen vanaf vandaag een brief ontvangen van de Rijksdienst Voor Arbeidsvoorziening (RVA) die hen verwittigt dat dat vanaf 1 januari 2026 het geval zal zijn.

"Ik kan me voorstellen dat dit 2 soorten reacties oproept", vertelt professor emeritus arbeidspsychologie Hans De Witte (KU Leuven).

"Dit zal ongetwijfeld veel langdurig werklozen ontmoedigen", zegt hij in De Wereld Vandaag op Radio 1. "Daarnaast zul je een groep hebben die boos reageert, het als onrechtvaardig ervaart. Zeker wanneer die mensen terugkijken op een periode waarin ze zonder succes naar werk hebben gezocht."

"Die eerste groep zal het grootst zijn. We weten over het algemeen dat veel van hen zich sowieso al machteloos voelen, een beetje gedesillusioneerd. Onderzoek toont aan dat langdurig werkloos zijn een negatieve impact heeft op je welzijn. Je werk verliezen geeft je een stevige klets rond je oren, om het zo te zeggen."

Een paar kletsen, verduidelijkt hij. "Na 6 à 12 maanden solliciteren zonder succes, krijgt je zelfvertrouwen een eerste knik. Het besef dringt in dat het toch niet evident zal worden, dat het nog maar moeilijk zal lukken. En na 5 jaar krijgen mensen echt het gevoel: het zit er niet in, het lukt me niet om hieruit te geraken."

En dan is er nog het sociale aspect. "We denken van langdurig werklozen dat het hun eigen fout is, dat ze niet willen werken. Maar we weten uit onderzoek dat dat niet het geval is: wie zonder job zit, wil over het algemeen net wel aan de slag."

Maar lang zonder werk zitten, is voor veel werkgevers net een reden om een sollicitant geen kans te geven. De Witte: "Het is een negatief selectiecriterium, net als laaggeschoold zijn, ouder zijn, of niet van Belgische afkomst zijn. Je staat erdoor vaak achteraan in de rij."

Wat volgens hem wel kan helpen? "Ik had de regering liever de begeleiding van langdurig werklozen verder zien intensifiëren. Welke capaciteiten hebben ze, welke mogelijkheden zijn er voor hen op de arbeidsmarkt?"

"Op die manier stap per stap werken naar een herinschakeling, dat is de fundamentele oplossing. Sanctioneren, zoals we nu doen, is het slachtoffer met de vinger wijzen."