Arabische en islamitische landen houden spoedvergadering na Israëlische aanval op Qatar: "Aanleiding is Israël, maar het gaat wellicht over rol van VS"

Afgelopen dinsdag voerde het Israëlische leger luchtaanvallen uit op de hoofdstad van Qatar om kopstukken van terreurorganisatie Hamas uit te schakelen. De eigenlijke doelwitten overleefden de aanval, maar 5 andere Hamas-leden en een medewerker van de veiligheidsdienst kwamen om.

De Qatarese overheid sprak van een "laffe Israëlische aanval" en een "flagrante schending van het internationaal recht". Ook de internationale gemeenschap was niet opgezet met de aanval. Het Witte Huis noemde het een "ongelukkig incident dat noch de Amerikaanse noch de Israëlische belangen in de regio dient".

De spoedvergadering vandaag van de Arabische Liga en de Organisatie voor Islamitische Samenwerking is een reactie op de aanval van dinsdag. Welke landen precies aanwezig zullen zijn, is nog niet helemaal duidelijk, zegt Maurits Berger, hoogleraar aan de Universiteit Leiden en Midden-Oosten-expert, in De Ochtend. "Waarschijnlijk zullen de golfstaten een acte de présence geven, want zij voelen zich het meest aangesproken en bedreigd door Israël."

Centraal gespreksonderwerp op de top zal de rol zijn van Amerika bij de gebeurtenissen, denkt Berger. "Israël is dan wel de aanleiding voor de top, maar het gaat wellicht over de vraag of Amerika wel voldoende als beschermheer fungeert."

De Amerikanen zijn om strategische redenen alomtegenwoordig in de regio. In Qatar beschikken ze over de grootste militaire vliegbasis van de regio en in Bahrein hebben ze de grootste marinebasis. "Deze bases bestrijken Oost-Afrika, het Midden-Oosten en West-Azië. Dat is niet niets. In ruil daarvoor bieden ze bescherming", zegt de Midden-Oosten-expert.

Bovendien houden ze een oogje in het zeil via Qatar, dat terroristische organisaties als Hamas huisvest. "Dat is op uitdrukkelijk verzoek van de Amerikanen, omdat ze toch een lijntje willen openhouden naar deze organisaties en er een oog op willen houden. Ze hebben Qatar gevraagd een rol daarin te spelen en dat heeft het gedaan."

De Israëlische aanval heeft twijfels doen rijzen over de bescherming door de Amerikanen. De VS beweert Qatar tijdig over de nakende aanval geïnformeerd te hebben, maar Qatar zegt dat de waarschuwing pas binnenkwam toen de aanval al gaande was.

"De hele regio is geschrokken van het militair avonturisme van Israël. Ze kunnen gewoon doen wat ze willen en degene die ze kan tegenhouden, is Amerika. Als de positie van Amerika toch aan het wankelen is, zou het wel eens kunnen dat er gesproken zal worden of ze misschien Amerika moeten gaan raken met minder investeringen", denkt Berger.

Als concurrent voor Amerika komt China in het vizier, dat volgens de hoogleraar aast op meer invloed in het Midden-Oosten. Niet voor niets zal er ook een Chinese delegatie naar de top afreizen. "Als deze landen militaire bescherming willen en de Amerikanen blijken er wankel in te zijn, hebben de Chinezen duidelijk aangegeven dat ze groot belang hechten aan investeringen in de regio." 

Berger acht het mogelijk dat een toenadering tot China de 'business deals' die Trump met de Arabische landen in mei maakte, in het gedrang zou kunnen brengen.

Vooral de eigen veiligheid en de positionering tegenover Amerika en China staan dus bovenaan de agenda.

Volgens Berger zal het lot van de Palestijnen tijdens de top nauwelijks aan bod komen. Hoewel Qatar als bemiddelaar in het Gaza-conflict optreedt, verwacht hij uit Doha geen nieuwe impuls voor de vredesonderhandelingen, ook omdat Netanyahu "geen zin heeft om te onderhandelen".