De Vlaamse regering gaat lokale besturen financieel sanctioneren als ze zich niet houden aan het vooropgestelde aantal sociale woningen dat ze moeten bouwen. Vlaams minister van Wonen Melissa Depraetere (Vooruit) zegt dat ze tegen 2042 56.000 sociale woningen extra wil realiseren, maar in dat cijfer zitten ook de 15.000 sociale woningen die te weinig zijn gerealiseerd in het plan voor de periode 2009-2025. Vandaag staan zo'n 200.000 gezinnen op de wachtlijst voor zo'n sociale woning. De eerste reacties op de plannen van Depraetere klinken behoorlijk kritisch.
Fikse boete dreigt voor gemeenten die te weinig sociale woningen bouwen
Het aantal sociale woningen dat gemeenten moeten bouwen, wordt bepaald door een Bindend Sociaal Objectief (BSO). Het aflopende BSO voor de periode 2009-2025 bepaalde dat er 50.000 sociale woningen moesten worden bijgebouwd. Dat cijfer is niet gehaald, want in realiteit zijn er maar 35.000 sociale woningen bijgekomen. Intussen wordt de wachtlijst voor een sociale woning langer: tot nu toe staan daar bijna 200.000 gezinnen op.
Gemeenten die weigeren om hun deel te doen, zullen een bijdrage aan de huurpremie moeten leveren
Vlaams minister van Wonen Melissa Depraetere (Vooruit)
6 gemeenten blijken niet zo'n goede leerling: Aalter, Alveringem, Brakel, Evergem, Holsbeek en Jabbeke. "Gemeenten konden de voorbije jaren gewoon hun gang gaan. Daardoor zijn er te weinig sociale woningen gebouwd, zegt Depraetere. "Daarom ga ik ambitieuzer en strenger zijn. Zo gaan we meer sociale woningen bouwen. En zullen gemeenten die weigeren om hun deel te doen, een bijdrage aan de huurpremie moeten leveren. Dat is een rechtstreekse investering in de koopkracht van wie huurt."
Depraetere komt ook met een nieuw BSO. Dat bepaalt dat er tegen 2042 56.000 nieuwe sociale woningen moeten bijkomen, de 15.000 niet gerealiseerde woningen van het vorige BSO inbegrepen. 45.000 van de nieuw te bouwen sociale woningen zijn verplichte woningen die over de Vlaamse gemeenten worden verdeeld, de overige 11.000 zijn bestemd voor die gemeenten die meer willen doen.
Nieuwe sociale huurders betalen meer
De Vlaamse regering voorziet voor deze legislatuur "een ongezien budget", maar volgens Depraetere is er door de stijgende bouwkosten meer geld nodig. "Als we meer woningen willen bouwen, gaat iedereen zijn steentje moeten bijdragen. Daarom gaan we ook moeilijke beslissingen moeten nemen", geeft ze toe. Zo zal de huurprijs voor nieuwe sociale huurders met 30 tot 50 euro stijgen.
We gaan woonmaatschappijen financieel extra ondersteunen
Vlaams minister van Wonen Melissa Depraetere (Vooruit)
Niet iedereen zal meer moeten betalen. "Laat mij duidelijk zijn: voor wie in zijn huidige woning blijft wonen, verandert er niets", aldus Depraetere. "Wie naar een gerenoveerde of nieuwe woning verhuist, betaalt 30 tot 50 euro meer, maar krijgt een lagere energiefactuur en meer wooncomfort in de plaats."
Van de sociale huurders wordt ook een extra inspanning gevraagd om Nederlands te leren door het vereiste taalniveau te verhogen. Kandidaten voor een sociale woning zullen zich ook moeten inschrijven bij de VDAB om werk te vinden.
Om het bouwtempo op te drijven verlaagt de minister de rente voor leningen van bouwmaatschappijen bij de overheid van -1 naar -2 procent. "Bouwen en renoveren is duur", zegt ze. "Daarom gaan we woonmaatschappijen extra financieel ondersteunen. Hun hoofdopdracht voor de komende jaren is duidelijk: meer betaalbare woningen bouwen en leegstaande en verouderde woningen renoveren."
"Te weinig ambitie"
Groen is niet onder de indruk. "Deze doelstelling is veel te laag en biedt geen perspectief voor de duizenden gezinnen die vandaag in de kou staan", reageert Vlaams Parlementslid Nadia Naji. "Dat ze slechts een kwart van de nood willen invullen over een periode van zeventien jaar, toont de beperkte ambitie van deze regering."
Bij het Vlaams Huurdersplatform evenmin veel enthousiasme. "We zijn toch wel wat ontgoocheld over het aantal sociale woningen dat erbij komt", zegt Joy Verstichele. "Met een wachtlijst van 200.000 huishoudens is 56.0000 extra sociale woningen tegen 2042 niet al te ambitieus. Dat betekent dat ongeveer 150.000 huishoudens in 2042 zonder wijzigende omstandigheden met een woonproblematiek zullen kampen."
"We doen ons best, maar..."
Mogelijke boetes voor slechte leerlingen in de klas zijn geen goed vooruitzicht voor de betrokken gemeentes. "We doen ons best, maar je moet ook de opties hebben", reageert eerste schepen Sylvie Thieren (CD&V) van Alveringem. Ze heeft het over een aangesneden verkaveling die door Cassatie is tegengehouden en over de schaarste aan bouwgrond in haar gemeente.
Burgemeester Joeri De Maertelaere (N-VA) van Evergem wijst naar de woonmaatschappijen. "Het zijn niet de gemeenten die bouwen, maar de woonmaatschappijen. Wij hebben de gronden ter beschikking gesteld, hebben de stedenbouwkundige voorwaarden voorzien en wachten op een initiatief van de bouwmaatschappijen."
Eerste schepen Bart Morreels (CD&V) van Brakel stipt aan dat zijn partij de voorbije jaren in de oppositie zat. "We willen nu wel ons steentje bijdragen. We zijn ermee bezig. De laatste maanden hebben we contact opgenomen met de woonmaatschappijen om te kijken welke mogelijkheden er zijn."
