Bedreiging voor de Noord-Limburgse landbouw en in top 10 van meest problematische onkruiden ter wereld: Maak kennis met de knolcyperus

Het onkruid is al 40 jaar aanwezig in ons land. "Het is binnengekomen via Nederland. Eigenlijk is het een wereldwijd probleem", vertelt Leander Hex, akkerbouwconsulent bij de Boerenbond. "Het staat in de top 10 van de meest problematische onkruiden ter wereld. Hier is de besmettingsgraad niet te onderschatten." 

Dat komt door de manier van verspreiding van het gras. Het vormt onder de grond een knolletje dat zich erg makkelijk verspreidt. "Het wordt erg snel meegenomen door machines bij grondbewerking op een perceel. Maar vaak raakt het zo ook op andere gronden. Ongemoeid kan een knolletje zich theoretisch 800 keer per seizoen vermenigvuldigen. Daardoor gaat de verspreiding erg snel", aldus Hex. 

Het onkruid heeft een nadelig effect op het aantal kilogram teelten dat geoogst wordt, en dus ook op de opbrengst voor boeren. "Het gras gaat concurreren met je teelten voor water, licht en voedingsstoffen. Bovendien scheidt de knolcyperus enkele stoffen af die de groei van gewassen in de buurt doen remmen", legt de akkerbouwconsulent uit. 

Landbouwers wordt aangeraden om op besmette percelen over te schakelen naar het telen van maïs of graan. "Middelen die nog enigszins inwerken op het onkruid, mogen enkel nog ingezet worden bij die teelten", gaat Hex verder. "Zo kan je toch nog iets of wat bestrijden."

Alle teelten die in de grond groeien, zijn dan weer verboden op besmette percelen. Het gaat dan om wortel-, knol- en bolgewassen. "Dat verbod is er, omdat je ze bij het oogsten uit de grond moet halen. Daar komt zoveel grondbeweging bij kijken, dat het risico op het meenemen van knolletjes erg groot is."

Officieel zijn er volgens de Boerenbond geen cijfers over het aantal besmette percelen. "Vlaanderen telt ongeveer 700.000 hectare aan landbouwgrond. Er zijn erg voorzichtige schattingen dat 35.000 hectare besmet zijn, maar binnen de sector kent iedereen wel een gemeente waar het zit. Het is een Vlaams probleem." 

Wat wel vaststaat, is dat het onkruid in Limburg erg ver verspreid is. "Knolcyperus is ons land binnengekomen via Noord-Limburg. Ondertussen is het in de hele provincie aanwezig, maar zitten we met een sterke concentratie in het noorden en is het probleem daar dus groter", schetst Hex. 

Volgens Hex is het grote probleem dat er momenteel geen maatregelen beschikbaar zijn binnen de land- en tuinbouw om het onkruid te bestrijden, ook al heeft de overheid al enkele lichte pogingen gedaan. 

"Maar dat zijn vooral hygiënische maatregelen die ervoor moeten zorgen dat een besmetting niet verder uitbreidt. Dan moet je machines gaan reinigen en voorkomen dat er grond wordt afgevoerd." 

Puur chemisch of fysisch zijn er wel enkele gewasbeschermingsmiddelen die de knolcyperus gaan remmen. "Maar verder kunnen we niets doen. Momenteel is het een uitputtingsslag en moeten we zorgen dat het onkruid zich niet verder verspreidt", vat Hex samen. 

"Op zich zijn er al heel wat oplossingen gezocht. Jammer genoeg is er geen kant-en-klare oplossing. We hopen wel dat we handvaten krijgen om gewasbeschermingsmiddelen die effectief zijn minstens te behouden. Een andere mogelijkheid zijn vergoedingen voor landbouwers die het onkruid bestrijden of een besmet perceel braak laten liggen."

Vanuit de sector wordt ook gekeken naar het ruimen van grachten, bijvoorbeeld vanuit natuurgebied. "Soms wordt het slib op onze percelen achtergelaten. Daarin kunnen knolletjes zitten. Dat is een instroom die we moeilijk kunnen controleren. We vragen dus ook om dat niet langer toe te laten."