Vlaamse studenten nemen in vergelijking met andere landen het minst vaak een tussenjaar of 'gap year' voordat ze verder studeren. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Toch denken experts dat zo’n tussenjaar voor veel studenten nuttig kan zijn.
Vlaamse studenten nemen het minst vaak tussenjaar: "Het idee leeft bij ons dat je snel moet afstuderen"
Kasper Nollet
Gepubliceerd:
In het kort:
Vlaamse studenten nemen het minst vaak een tussenjaar voor ze aan het hoger onderwijs beginnen: slechts 9 procent doet dat, tegenover 77 procent in Finland en Zweden.
Volgens onderwijsexpert Dirk Van Damme spelen economische en culturele factoren mee: "Het idee leeft bij ons dat je snel moet afstuderen."
Een tussenjaar kan volgens het OESO-rapport helpen bij het maken van een betere studiekeuze en mogelijk de slaagkansen verhogen.
Sommige studenten kiezen er na hun afstuderen van het secundair onderwijs voor om een tussenjaar te nemen. In dat jaar gaan ze dan bijvoorbeeld op reis of doen ze werkervaring op alvorens de stap naar het hoger onderwijs te zetten.
Zo hebben ze meer tijd om na te denken wat en of ze willen verder studeren. Ze kunnen ook al werkervaring opdoen.
Maar uit nieuwe cijfers van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) blijkt dat studenten in het Vlaamse onderwijs opvallend minder vaak een tussenjaar nemen dan die uit andere landen binnen de OESO-ruimte.
Gemiddeld nemen tot 9 procent van de Vlaamse studenten een tussenjaar. Daartegenover staan landen zoals Finland en Zweden, waar in beide gevallen 77 procent van de afgestudeerde scholieren minstens één tussenjaar neemt.
De Vlaamse Gemeenschap staat zo zelfs op de allerlaagste plaats in vergelijking met andere landen. Waalse studenten doen het net iets vaker: gemiddeld 15 procent neemt een tussenjaar. Het valt bovendien op dat studenten uit het beroepsonderwijs met 7 procent vaker een tussenjaar nemen dan die uit het "regulier" onderwijs. Daar doet amper 3 procent dat.
Betere toegang tot hoger onderwijs
Waar komt dat verschil vandaan? "Er spelen waarschijnlijk economische en culturele factoren mee", denkt onderwijsexpert Dirk Van Damme.
In Vlaanderen betalen studenten hun studiekosten meestal niet zelf. "In landen waar dat wel zo is en studeren duurder is, zullen studenten meer geneigd zijn om eerst nog wat bij te verdienen vooraleer ze verder gaan studeren", stelt Van Damme. Landen zoals Israël en Oostenrijk hebben een verplichte militaire dienst of burgerdienst.
Het eerste jaar hoger onderwijs is nog een soort proefjaar voor velen
Dirk Van Damme, onderwijsexpert
"Historisch gezien heeft Vlaanderen ook sneller een hogere scholingsgraad bereikt dan bijvoorbeeld Scandinavische landen. Het idee dat je snel moet afstuderen zit al even in onze cultuur", voegt Van Damme toe. "Al zien we dat vandaag eroderen: studenten doen steeds langer over hun opleiding."
Je kan in Vlaanderen gemakkelijker instappen in het hoger onderwijs. Er zijn amper toelatingsproeven en de studiekosten liggen relatief laag vergeleken met buurlanden. "Daarom is bij ons het eerste jaar van het hoger onderwijs zelf nog een soort proefjaar voor velen", stelt Van Damme.
Helpen bij studiekeuze
Student erfgoedstudies Anna De Loore (24) nam in 2019 zelf een tussenjaar na haar afstuderen van de middelbare school. "Ik voelde me nog niet klaar voor het hoger onderwijs, bovendien twijfelde ik nog over mijn studiekeuze."
Ze ging op uitwisseling naar Thailand met de internationale uitwisselingsorganisatie AFS en volgde er een beroepsopleiding kookkunst. "Zonder die bijzondere ervaring zou ik veel minder goed hebben geweten wat ik wilde gaan studeren", vertelt ze.
Een tussenjaar nemen kan helpen om een betere studiekeuze te maken
Dirk Van Damme, onderwijsexpert
Voor veel studenten is de juiste studiekeuze maken niet evident. Velen veranderen steeds vaker tijdens of na hun eerste jaar hoger onderwijs nog van studierichting.
Een typisch probleem voor Vlaanderen, vindt Van Damme. "Daarom kan een tussenjaar nemen helpen om een betere studiekeuze te maken. Zo vermijden we dat studenten kiezen voor een opleiding die hen achteraf niet blijkt te liggen. Op termijn kost dat minder aan de samenleving."
Positieve effecten
Een tussenjaar nemen kan ook een positief effect hebben op je slaagkansen volgens het OESO-rapport. "Daar is nog meer onderzoek naar nodig, maar de cijfers lijken het alleszins wel te suggereren", vertelt Van Damme.
Dat kan belangrijk zijn, want Vlaamse studenten doen steeds langer over hun opleiding. Amper 1 op de 3 slaagt er volgens de OESO in om zijn/haar bacheloropleiding af te ronden binnen de voorziene tijd. "De studieduur wordt steeds langer, maar vooral aan de uitstroomkant", vertelt Van Damme. "Misschien kan een langere aanloop vóór je begint te studeren helpen om de totale studieduur in te perken."
De Loore blikt dan ook positief terug op haar tussenjaar. "Het verbreedde mijn kijk op de wereld en dat was erg zinvol voor mijn studie", vertelt ze. "Ik had in het algemeen ook meer bagage toen ik startte. Ik kon beter met tegenslagen om."
