Waar komt roddelen vandaan en hoe kan je het tegengaan?

Roddelen is universeel. Bewust of onbewust, iedereen doet het. Volgens Verrezen is er een belangrijk onderscheid tussen onschuldige roddels en kwaadaardige kwaadsprekerij.

"Een collega die geen goeiemorgen zegt, bespreken we soms met anderen om te begrijpen wat er aan de hand is. Dat noem ik ‘menselijk vlooien’. Het helpt ons situaties beter te plaatsen", zegt ze in 'De wereld van Sofie' op Radio 1. "Dergelijke roddels kunnen zelfs verbinden en een gevoel van samenhorigheid creëren.

Maar er is ook een keerzijde. Vaak begint het onschuldig, maar naarmate interpretaties worden toegevoegd en verhalen worden aangedikt, ontstaat een sneeuwbaleffect. "Zoals in het klassieke doorgeefspel wordt het op den duur moeilijk te onderscheiden wat echt is en wat verzonnen. Voor sommige roddelaars is dat net het leuke eraan: dat een verhaal een eigen leven gaat leiden en iemand in een slecht daglicht plaatst."

Negatieve roddels noemt Verrezen "stemmingmakerij". Ze zijn vaak schadelijker dan we denken. "Wat mensen over iemand zeggen, wordt vaak sneller geloofd dan wat ze zelf ervaren. Zeker als het negatief is." De persoon over wie geroddeld wordt, draagt de gevolgen: "van beeldvorming en sociale uitsluiting tot ernstige reputatieschade".

Hoewel iedereen kwetsbaar is voor roddels, zijn het vooral publieke figuren die onder een vergrootglas liggen. Hun fouten — of vermeende fouten — worden breed uitgemeten.

Hoe groot de impact kan zijn, weet zangeres en ex-Big Brother-deelnemer Ellen Dufour. Zij wordt al meer dan 20 jaar geconfronteerd met dezelfde roddel: dat ze dood zou zijn.

"De roddel komt telkens terug", vertelt ze aan reporter Anke Van Meer. "Soms gaat het over een auto-ongeluk, dan weer over een virus of zelfmoord. Ik ben zeker al 10 tot 15 keer doodverklaard."

Niet alleen voor haar, maar ook voor haar omgeving is dat pijnlijk. "Mijn mama heeft al mensen verloren. Als zij zo een bericht leest en mij niet meteen kan bereiken, raakt ze in paniek. Ook bij VTM, waar ik toen werkte, kwamen er talloze telefoontjes en mails binnen. Met de dood spot je niet", benadrukt ze. 

Dufour probeerde zich meermaals te verweren, onder meer via sociale media en door aangifte te doen bij de politie. Zonder resultaat. "Een roddel krijgt een eigen leven. Telkens moet ik zeggen: 'jongens, ik leef nog'. Ik hoop dat mensen beseffen dat ze met zo’n verhalen niet alleen mij, maar ook mijn omgeving kwetsen."

"Voor mij blijft het zwaar omdat je telkens geconfronteerd wordt met het idee er niet meer te zijn. En dan denk ik: stel dat ik morgen écht sterf, niemand gelooft het nog. Dat is een bizar idee."

Volgens Verrezen is het belangrijk om roddels te benoemen en tegen te spreken. "Vroeger werd gezegd: 'Wat je geen aandacht geeft, groeit niet.' Maar dat klopt niet. Als je zwijgt, lijk je iets te verbergen en word je nog interessanter." Spreek dus uit hoe jij het ziet. "Dat stopt de roddel niet volledig, maar maakt het de roddel wel minder schadelijk."

Ze pleit ook voor meer collectieve verantwoordelijkheid: "Vraag jezelf af: zou ik dit ook rechtstreeks tegen die persoon zeggen, en op dezelfde manier? Als niemand luistert naar de roddelaar, dooft het uit. Door mee te doen, bevestigen we het gedrag — vaak onbedoeld, maar niet minder schadelijk."

Ze pleit voor meer bewustzijn, ook op de werkvloer. "We willen nu eenmaal alles weten, ook de onzin. Maar wees je bewust van wat er gezegd wordt wanneer iemand afwezig is. Probeer weerstand te bieden aan de kwalijke roddel. Dat is moeilijk, maar noodzakelijk", besluit ze.