De Britse premier Keir Starmer herschikte vorige week zijn regering. Aanleiding was het ontslag van zijn minister voor Huisvesting Angela Rayner. De veelgeplaagde Starmer vond het nodig om met zijn herschikking zijn gezag over zijn ploeg te versterken, maar voor zijn Labourpartij ziet de toekomst er niet bepaald rooskleurig uit. Starmers populariteit is gekelderd ten gunste van Nigel Farage en zijn Reform UK.
Ook na een grondige herschikking zwalpt de Britse regering
"Change begins now", de verandering begint nu, "en het voelt goed, moet ik toegeven", sprak Keir Starmer op 5 juli vorig jaar de menigte toe. De Britten hadden de Labourpartij, na 14 jaar oppositie, een ruime meerderheid geschonken in het Lagerhuis. Enkele uren later nam Starmer zijn intrek in 10 Downing Street. Hij sprak van "het land heropbouwen" en van "het herstellen van het vertrouwen van de burger in de politiek".
Maar hij was nog maar nauwelijks aan de macht of hij moest duizenden gevangenen vrijlaten, om plaats te maken voor de relschoppers die in de zomer van vorig jaar asielzoekershotels hadden geprobeerd te bestormen. Zijn populariteit kreeg meteen een eerste knauw. En toen moest freebie-gate nog toeslaan: Starmer en zijn vrouw hadden voor duizenden ponden geld gekregen van een miljonair om er kleren mee te kopen.
Monty Python
Nu, amper een jaar later, hoor je sommige Labourparlementsleden zich al besmuikt afvragen hoelang Starmer het in Downing Street nog zal uithouden. Britse premiers houden het gemiddeld veel langer vol dan Franse (Liz Truss, Rishi Sunak en Boris Johnson waren met hun respectievelijke 49 dagen, 1 jaar en 9 maanden en 3 jaar uitzonderingen), en vooral de Labourpartij schuift zijn leiders niet snel aan de kant, maar journalisten vergelijken Starmer nu al met Monty Python’s Black Knight.
In de film 'The holy grail' heeft de Black Knight in een lijf-aan-lijfgevecht zijn 2 armen verloren. Het bloed spuit in het rond, maar de ridder houdt vol dat het "maar een vleeswonde is". Vorige vrijdag herschikte Starmer zijn kabinet, na het ontslag van zijn rechterhand (of liever, gezien haar ideologie, zijn linkerhand) Angela Rayner, maar Starmer blijft erbij dat zijn premierschap blaakt van gezondheid.
Doodzonde
Rayner trad vorige week af als vicepremier en minister van Huisvesting. Bij de aanschaf van een tweede huis in het hippe Hove aan de Engelse zuidkust, had ze omgerekend zo’n 45.000 euro belasting te weinig betaald.
Rayner hield vol dat ze niet doorhad dat dat huis als haar tweede woning gold. Haar eerste woning in Manchester had ze verkocht aan een trust voor haar gehandicapte zoon. Voor iemand die zichzelf allereerst socialist en pas dan sociaaldemocraat noemt een doodzonde. Zelfs als ze te goeder trouw is.
Excuustruus
Rayner kon bij de linkervleugel van de partij op enig krediet rekenen, vooral dankzij haar achtergrond. Ze groeide op in een sociale woonwijk in Noord-Engeland met een bipolaire moeder, werd zwanger op haar zestiende en verliet vroegtijdig de middelbare school. In de regering van de enigszins opportunistische technocraat en manager Keir Starmer was ze de excuustruus die zijn beleid linkse geloofwaardigheid moest bezorgen.
Dat was geen appeltje-eitje. Sinds zijn aantreden bezuinigde Starmer op de brandstoftoeslag voor ouderen, op gezondheids- en invaliditeitsuitkeringen en op ontwikkelingshulp, en hij stelde strengere maatregelen voor op het vlak van migratie. Rayner verdedigde die met flair en een openhartigheid die zeldzaam is in de Britse politiek. Dat ze dat deed in een trots en onvervalst noordelijk working-classaccent verhoogde haar street credibility aanzienlijk.
Het radicale midden
Met de herschikking is de regering van Starmer verder opgeschoven naar wat je het radicale midden zou kunnen noemen. Het opvallendste is de vrome moslima Shabana Mahmood, die Justitie inruilt voor Binnenlandse Zaken en niet bang is voor harde antimigratiemaatregelen.
De vorige minister van Binnenlandse Zaken, Yvette Cooper, slaagde er niet in om het aantal asielzoekers te verminderen (integendeel: het cijfer steeg tot een recordhoogte) en is weggepromoveerd naar Buitenlandse Zaken.
Pat McFadden komt op Werk en Pensioenen terecht. Hij was rond de eeuwwisseling ooit een vertrouweling van premier Tony Blair. De naam Blair alleen al jaagt linkse Labouractivisten de kast op. Met Rachel Reeves op Financiën, die de financiële orthodoxie moet blijven bewaken, en Wes Streeting op Gezondheidszorg is de regering-Starmer stevig in het midden geankerd.
Kabinetsherschikkingen zijn meestal een manier waarop de premier in het beste geval zijn autoriteit wil bevestigen, in het slechtste geval herstellen. Ze gebeuren wel vaker, maar zo'n grondige herschikking als die van vorige week is ongezien.
Keir Starmer kent zijn politieke geschiedenis. Hij zal vast wel weten dat de regering van de Conservatief Harold Macmillan viel, een jaar na een grondige herschikking in 1962 die de geschiedenis is ingegaan als Macmillans Nacht van de Lange Messen. Ook herschikkingen kunnen een onpopulaire premier zelden redden.
Nigel Farage
En onpopulair is Starmer vast en zeker. Volgens recente peilingen was in augustus nog maar 24 procent van de Britten positief over hem, en 68 procent zonder meer negatief. Mochten er nu verkiezingen zijn, dan zou Labour op 20 procent van de stemmen kunnen rekenen. Dat is op een redelijk comfortabele afstand van de Conservatieven, maar straatlengtes achter Reform UK, de nieuwe partij van Brexiteer Nigel Farage, die maar liefst rond de 30 procent zou halen.
Kunnen de Britten na de volgende verkiezingen, die gepland zijn in 2029, zien hoe Nigel Farage zijn intrek neemt in Downing Street? 5 jaar geleden had iedereen het een ongelooflijke grap gevonden, nu is het allerminst denkbeeldig. Reform UK is bezig met een spectaculaire klim. Bij de plaatselijke en regionale verkiezingen in mei haalde de partij uit het niets de helft van de verkiesbare raadszetels binnen, bovenop enkele burgemeesterszetels.
'Events, dear boy, events'
Maar 4 jaar tot de volgende verkiezingen is een lange tijd. ‘Events, dear boy, events’, antwoordde Harold Macmillan toen een journalist hem vroeg wat de grootste uitdagingen zijn voor een politicus.
In 4 jaar tijd kan de vaak onstandvastige Farage nog voor heel wat events zorgen. De man heeft de reputatie dat hij 2 keien kan doen vechten. En zijn vorige partijen, UK Independence Party en de Brexit Party, waren beide vehikels voor zijn ontzagwekkende ego en gingen ten onder aan intern geruzie. Het zal Farage niet meevallen om zijn schip tot 2029 drijvende te houden, al rekent hij zelf op vervroegde verkiezingen in 2027.
Keir Starmer kan alleen maar hopen dat zijn hervormingsplannen zullen werken en dat de slabakkende Britse economie tegen 2029 weer op dreef kan komen. Net als zijn voorganger Tony Blair noemt Starmer zichzelf in de eerste plaats een pragmaticus. Hij weigert te kiezen tussen links en rechts, maar wil kiezen voor een middenweg, "de derde weg", om het met de woorden van Blair te zeggen.
Nu de kiezer nog
De voorbije dagen heb ik wel vaker zitten denken aan Emma Dent-Coad. Zij was jarenlang Labourparlementslid voor Notting Hill in Londen. Als overtuigd links activist vindt ze dat Labour de verkeerde koers volgt met iemand als Starmer aan het roer.
Stappend op weg naar het stembureau bij de verkiezingen vorig jaar vertelde ze ons dat het leiderschap van Starmer een ramp is voor de Labourpartij. Maar toen was ze zelf al een jaar uit de partij gestapt. Haar ideologische leidsman, oud-partijleider Jeremy Corbyn, was eruit gezet, en ook haar vriendin Diane Abbott is intussen geschorst. Starmer heeft zich verzekerd van zijn plaats als leider van de Labourpartij. Nu de kiezer nog overtuigen.
