Vlaamse centrumsteden kunnen vraag naar buurtfietsstallingen voor buurtbewoners niet volgen

"De Vlamingen fietsen meer dan ooit", vertelt Wout Baert van Fietsberaad. "Het fietsgebruik is de laatste jaren sterk gestegen, en de Vlaamse overheid wil dat de komende jaren nog zien toenemen."

Dat betekent dat er ook steeds meer fietsstallingen nodig zijn om de fietsen op te bergen of te parkeren. Maar dat is niet voor alle fietsers even gemakkelijk. Zeker appartementbewoners hebben in de grote steden vaak zelf geen plaats om hun fiets op te bergen. En ook voor sommige rijhuisbewoners is dat niet altijd evident. Vaak belandt de fiets dan in de gang of de hal, en staat hij eerder in de weg.

"Ook het formaat van de fiets speelt daarbij een rol. Om bakfietsen of fietskarren op te bergen, heb je natuurlijk meer ruimte nodig. Dergelijke grotere fietsen zijn ook duurder. En steeds meer fietseigenaars willen hun dure fiets dan ook veilig kunnen opbergen tegen diefstal. Ze laten hun fiets liever niet zomaar op slot achter op straat."

Buurtfietsstallingen helpen om die problemen op te lossen. Het gaat om overdekte en afgesloten fietsstallingen voorbehouden voor buurtbewoners. Ze betalen een huurprijs voor een plek in de stalling, en kunnen met een badge, sleutel of code de buurtfietsstalling openen. Zo heb je onder meer ook fietstrommels en fietskluizen.

"Maar de vraag naar dergelijke buurtfietsstallingen is ondertussen enorm", zegt Baert. "Het grootste knelpunt is dat steden de nodige ruimte moeten vinden op hun grondgebied om dergelijke buurtfietsstallingen te kunnen plaatsen. Daarom wordt er bijvoorbeeld ook gekeken naar leegstaande panden, om die om te vormen tot buurtfietsstallingen." 

"Maar de zoektocht naar geschikte panden is voor de steden een echte uitdaging. Die moeten aan bepaalde eisen voldoen. De buurtfietsstallingen mogen niet te ver van de woningen in de buurt liggen. Als buurtbewoners verder dan 200 meter moeten wandelen, gebruiken ze de buurtfietsstalling opvallend minder. En omgekeerd: hoe dichter de buurtfietsstalling, hoe vaker ze de fiets gebruiken. Het zet dus aan tot fietsen." 

"Kortom: als je meer mensen op de fiets wil krijgen, dan moet je ervoor zorgen dat ze hun fiets gemakkelijk en veilig kunnen stallen in de buurt van hun woning", zegt Fietsberaad. 

In Gent zijn er ondertussen op een 15-tal plekken buurtfietsstallingen voor bijna 300 gewone fietsen en 70 grotere fietsen. En de stad wil elk jaar 4 nieuwe buurtfietsstallingen openen. Op 20 plaatsen in Gent staan ook fietstrommels. 

In Antwerpen gaat het om 66 buurtfietsstallingen met plaats voor iets meer dan 1.750 fietsen. De stad plaatste de eerste 4 buurtfietsstallingen al in 2011, goed voor in totaal iets meer dan 100 fietsen. Verspreid over de stad staan ondertussen ook bijna 30 fietstrommels waar telkens 5 fietsen in kunnen.

Ook in Brugge staan heel wat fietstrommels. Daar kunnen bijna 800 fietsers hun fiets opbergen. Daarnaast heeft de stad 60 fietsparkeerplaatsen in fietskluizen en 65 plaatsen in fietsbergingen.

Leuven onderzoekt momenteel of het een netwerk van buurtfietsstallingen in panden kan uitbouwen, maar er zijn nog geen concrete plannen. 

De Vlaamse centrumsteden zijn begin deze week naar Nederland getrokken om te zien hoe ze daar de buurtfietsstallingen aanpakken in Den Haag, Rotterdam en Delft.  

"Als het over fietsparkeren gaat, staan de Nederlanders al een stuk verder", zegt Baert. "Dat zie je bijvoorbeeld aan de kwaliteit van de fietsstallingen in buurt van stations, maar ook aan het aanbod van buurtfietsstallingen in steden. Daar zijn ze er al langer mee bezig, en hebben er dan ook meer ervaring mee."

"We zien wel dat Vlaamse steden bij nieuwe, grote bouwprojecten (zoals de bouw van parkeergarages of een groot woonproject) steeds vaker buurtfietsstallingen voorzien voor de bewoners uit de ruime omgeving."

Dat is moeilijk te zeggen. Er zijn namelijk geen volledige cijfers voor heel Vlaanderen. Maar om je een idee te geven: in de stad Antwerpen zijn er bijna 6.000 fietsparkeerplaatsen in bewaakte fietsstallingen, en staan er ook nog eens 20.000 fietsbeugels op straat. 

Fietsberaad Vlaanderen heeft enkele jaren geleden ook de website Velopark.be gelanceerd. Daar kunnen gemeenten zelf hun fietsenstallingen invoeren.  En heel wat gemeenten (Lommel, Turnhout, Antwerpen, Pelt, Deinze, Oudenaarde, …) hebben dat al gedaan. Ondertussen staan er op de website al meer dan 4.400 fietsenstallingen geregistreerd. 

Maar 1 ding is zeker: voldoende fietsparkeerplekken aanbieden is voor steden en gemeenten een grote uitdaging. "In Vlaanderen zijn er ongeveer evenveel fietsen als inwoners", staat te lezen in het Vademecum Fietsvoorzieningen van de Vlaamse overheid. Dat zijn er dus ongeveer 7 miljoen.

In Leuven bijvoorbeeld zijn er nu al 16.000 overdekte fietsparkeerplaatsen. Maar uit een meting in 2023 bleek dat de fietsstallingen in het centrum tot 40 procent voller staan dan hun capaciteit. Er staan dus bijna evenveel fietsen buiten de stalling. Daarom komen er de volgende 3 jaar al zeker 1.200 fietsparkeerplaatsen bij.