West-Vlaanderen net geen Vlaamse fietskoploper, Bruggelingen zijn ferventste fietsers

Steeds meer West-Vlamingen gebruiken de fiets om zich te verplaatsen. 24 procent gebruikt de fiets dagelijks, 29 procent gebruikt die minstens 1 keer per week. Enkel in Antwerpen wordt nog meer gefietst. 

Vooral in regio Brugge wordt er veel gefietst. 24 procent, ofwel 1 op de 4 verplaatsingen gebeurt daar met de fiets. Dat aantal ligt een stuk boven het Vlaamse gemiddelde, dat op 18,5 procent ligt.

Ook in de regio rond Kortrijk (20 procent) en regio Oostende (19 procent) wordt meer gefietst dan gemiddeld in Vlaanderen. Regio Midwest (18 procent) - met Roeselare als belangrijkste stad - en de Westhoek (17 procent) - ook wel de meest landelijke regio - doen het wat minder goed dan de gemiddelde Vlaming. 

"West-Vlaanderen doet het zeker niet slecht op vlak van fietsen, maar er zijn wel enkele opvallende verschillen", duidt Niels Verdonck van het Departement Mobiliteit en Openbare Werken (MOW), regionaal beleidsmedewerker in de vervoerregio's Westhoek en Midwest.

"Dat er in regio Brugge meer gefietst wordt komt onder meer omdat het een stedelijk gebied is met kortere afstanden. Het is ook een vlak gebied, in tegenstelling tot een deel van de Westhoek, dat ook veel landelijker is."

De fiets wordt nog altijd het meeste gebruikt om naar school te gaan. In West-Vlaanderen is dat in 38 procent van de verplaatsingen het geval. Om te gaan winkelen of te ontspannen wordt de fiets in 1 op de 5 gevallen gebruikt. 

Om te gaan werken, blijft de auto het populairste vervoermiddel (60 procent), maar de fiets wint wel aan terrein. 1 op de 4 verplaatsingen naar het werk gebeurt met de fiets. Gemiddeld wordt er met een gewone fiets 3,2 kilometer afgelegd om te gaan werken, met een elektrische fiets is dat 3,7 kilometer. Qua afstand is de speedpedelec, heel logisch, de winnaar met maar liefst 53 kilometer. 

Dat er steeds meer werknemers met de fiets gaan werken, merken ze ook bij het Jan Ypermanziekenhuis in Ieper. "De helft van ons personeel komt minstens 1 keer per week met de fiets", zegt Laura Candaele die binnen het ziekenhuis het fietsbeleid stimuleert. "Zo beginnen ze hun werkdag op een frisse manier. Fietsen is nu eenmaal goed voor de conditie en het milieu." 

Met verschillende acties en door in te zetten op fietsinfrastructuur willen ze zo veel mogelijk werknemers op de fiets krijgen. Voor die inspanningen kreeg het ziekenhuis onlangs nog het hoogste Europese label voor fietsvriendelijkheid.

In Brugge wordt trouwens niet alleen het meeste gefietst in onze provincie, met bijna 28 kilometer aan fietszones krijgen fietsers er ook de ruimte om veilig te fietsen. In Vlaanderen doen enkel Leuven (34 km) en Mechelen (33,5 km) beter. In zo'n fietszone krijgen fietsers meer ruimte en mogen ze niet ingehaald worden door bijvoorbeeld auto's.

Vanaf 1 oktober wordt de fietszone in Brugge trouwens nog een stuk uitgebreid. In het centrum van de provinciehoofdstad zijn er nu 90 fietsstraten, binnenkort zijn dat er 390, dat is zowat de hele binnenstad. Enkel de poortstraten en de trajecten met openbaar vervoer blijven gewone zone. 

"Daarmee krijgen we de grootste fietszone van het land", zegt Brugs burgemeester Dirk De fauw (CD&V). "We maken van Brugge nog meer de fietsstad die ze al is. Niet enkel in het centrum, maar ook in de deelgemeenten zijn er al heel wat fietsstraten. De veiligheid van onze fietsers is erg belangrijk."

Naast heel wat fietszones telt West-Vlaanderen ook 25 fietssnelwegen, dat zijn in principe veilige fietspaden die grote steden met elkaar verbinden. Vaak liggen ze langs spoorlijnen of bijvoorbeeld een vaart of kanaal. Ook hier is Brugge koploper: door de provinciehoofdstad lopen 8 fietssnelwegen. In Kortrijk en Roeselare zijn dat er 5, in Oostende 4. In totaal telt West-Vlaanderen momenteel 562 kilometer aan fietssnelwegen. 

Op een van die fietssnelwegen ligt trouwens het ‘drukste fietspunt’ van West-Vlaanderen. Op de F32, dat is de fietssnelweg tussen Brugge en Loppem, passeren dagelijks gemiddeld 6.306 fietsers aan de Passentenfietsbrug, vlak aan het station. In 2025 passeerden daar al meer dan 1,5 miljoen fietsers. 

Het is daarmee het op een na drukste fietspunt van Vlaanderen. Enkel over de Mercatorstraat in Antwerpen passeerden dit jaar nog meer fietsers, daar telde het fietstelpunt 1,7 miljoen fietsers. 

Het fietsverkeer in West-Vlaanderen stijgt dus, maar uit de meest recente metingen van het Agentschap Wegen en Verkeer blijkt dat fietsinfrastructuur nog een hele weg te gaan heeft om alle fietsers veilig naar hun bestemming te brengen. 

AWV onderzocht in de eerste plaats hoe de fietspaden langs de gewestwegen zijn ingericht. Daarbij wordt rekening gehouden met hoe breed het fietspad is en of het veilig afgescheiden is van de rijbaan. 

Uit metingen blijkt dat maar 27,4 procent van de fietspaden in West-Vlaanderen uitstekend of goed is ingericht, 72,6 procent is matig of slecht ingericht. Daarmee doet West-Vlaanderen het minder goed dan het Vlaamse gemiddelde, daar is 31,4 procent van de fietspaden uitstekend of goed ingericht.

Een voorbeeld van zo'n slecht ingericht fietspad vind je op de N8 tussen Veurne en Ieper. Ter hoogte van Alveringem stopt het fietspad plots en is er over een afstand van 500 meter geen fietspad voorzien. "De N8 is een typisch voorbeeld van hoe het heel lang kan duren voor er een nieuwe fietsinfrastructuur aangelegd wordt", zegt Wies Callens van de Fietsersbond. 

"Het is een dossier dat al heel lang aansleept. Er zijn plannen om een fietssnelweg aan te leggen, maar vandaag kan je daar al zeker niet van spreken als je ziet dat het fietspad plots ophoudt." Intussen zijn de werken aan de N8 begonnen, maar het hele traject is 30 kilometer lang, het wordt dus een project van lange adem.

Als we naar de staat van de fietspaden kijken, doet West-Vlaanderen het al wat beter. In 63 procent krijgen ze een 'uitstekende' of 'behoorlijke' score. 37 procent van de fietspaden is in gebrekkige of slechte staat, dat percentage ligt iets boven het Vlaamse gemiddelde. Dat wil zeggen dat er bijvoorbeeld putten of verzakkingen zijn. 

Dat is bijvoorbeeld het geval in de Langemarkstraat tussen Zonnebeke en Langemark. Op die plek werd gekozen voor betonplaten, wat erg oncomfortabel is, getuigt Heidi Van de Walle die in Zonnebeke woont: "Het fietspad ligt er zeer slecht bij. Als ik naar Langemark moet fietsen, rijd ik gewoon op de baan."

"Tussen de verschillende platen is het verschil soms wel 2 centimeter. Ik zit al met een probleem aan mijn nek, als ik daarover fiets, doet het enorm veel pijn."

Gelukkig is er wel verbetering op komst en zijn er de voorbije jaren al heel wat belangrijke ingrepen gedaan. Zo zijn de fietspaden langs de N35 in Veurne, Koksijde en De Panne in 2024 helemaal vernieuwd. Ooit stonden ze bekend als de slechtste fietspaden van West-Vlaanderen, nu zijn ze veilig en comfortabel.

Als we tenslotte gaan kijken naar wat de inwoners zelf vinden van de fietsinfrastructuur in de eigen gemeente, komt Koksijde als de beste leerling van de klas uit de bus. Dat blijkt uit een bevraging van Fietsberaad Vlaanderen. Zowel globaal als op vlak van infrastructuur krijgt de kustgemeente 8 op de 10 volgens de gebruikers. 

"Koksijde heeft de afgelopen jaren heel veel ingezet op fietsbeleid", duidt Wies Callens van de Fietsersbond. "Ze hebben de ambitie uitgesproken om van het centrum op 7 minuten tijd in de rest van de gemeente te geraken met de fiets. Dat heeft al resultaten opgeleverd, zo zijn er heel wat afgescheiden fietspaden bijgekomen. Ze zetten ook sterk in op deelfietsen en het aantal fietsparkeerplaatsen. Ze zijn duidelijk een voortrekker in de provincie."

Tielt en Ieper scoren dan weer erg slecht volgens de gebruikers van de fiets. In Ieper gebeurden de voorbije jaren ook opvallend veel ongevallen met fietsers, vaak met dodelijk afloop.

Belangrijk om te vermelden is dat niet alle West-Vlaamse steden en gemeenten een score kregen. Dat komt omdat er in sommige gemeente te weinig mensen de bevraging hadden ingevuld. 

De Vlaamse overheid heeft de ambitie dat tegen 2040 30 procent van de verplaatsingen met de fiets gedaan wordt. "Er is nog werk in West-Vlaanderen, maar door te sensibiliseren hopen we die ambitie waar te maken. We zijn in regio Midwest en de Westhoek ook bezig met het uitrollen van deelfietsen", zegt Niels Verdonck van MOW.

"Zo willen we ervoor zorgen dat mensen die deelfietsen gebruiken om de laatste kilometer tussen het station of de bushalte naar school of het werk af te leggen en dat als alternatief te gebruiken voor de auto. We zien ook dat meer mensen een elektrische fiets aanschaffen in regio's met veel wind of veel reliëf."

Intussen wordt er ook geïnvesteerd om de veiligheid voor fietsers te verbeteren. "Hier denken we niet alleen aan nieuwe fietspaden, maar in Roeselare bijvoorbeeld wordt onder ring een tunnel gebouwd, over de IJzer in Lo-Reninge komt een brug. Die zaken moeten er ook voor zorgen dat fietsen aantrekkelijker wordt. 

En op plekken waar het moeilijk is om fietspaden aan te leggen, denk maar aan landbouwwegen, wordt op zoek gegaan naar alternatieven. "Een voorbeeld is het 'Fix the Mix'-principe", zegt Wies Callens van de Fietsersbond. "Dat wil zeggen dat je in bepaalde straten bijvoorbeeld enkel lokaal verkeer en fietsers toelaat, zodat het voor fietsers al een pak rustiger is om te fietsen."

"De gemeente Heuvelland is daar al volop mee bezig. Zij zijn op zoek naar alternatieve routes, zodat ze het landbouw- en industriële verkeer van de fietsers kunnen scheiden."