Politieke hoogspanning in Frankrijk: parlement stemt vandaag over lot van regering François Bayrou

Negen maanden na zijn aantreden dreigt dus al een exit voor de 74-jarige kopman van de Mouvement démocrate. Bayrou heeft zichzelf onder grote druk gezet nadat hij eind augustus een vertrouwensstemming in het parlement had aangekondigd over zijn begrotingsplannen. De Franse regering wil 44 miljard euro bezuinigen om het begrotingstekort van 5,4 procent terug te brengen naar 4,6 procent.

Concreet houdt dit in dat alle parlementsleden vandaag formeel moeten stemmen of ze nog vertrouwen hebben in de regering en haar begrotingsplannen. Krijgt premier Bayrou genoeg stemmen vóór, dan kan zijn kabinet verder met de begroting. Krijgt hij onvoldoende steun, dan valt de regering, wat kan leiden tot een kabinetscrisis en mogelijk nieuwe verkiezingen.

Het is dus een strategie met een hoog risico: Bayrou gebruikt de vertrouwensstemming om zijn partij Mouvement démocrate en eventuele bondgenoten te dwingen kleur te bekennen, maar het kan ook leiden tot meer politieke instabiliteit in Frankrijk.

Bayrou leidt een minderheidsregering en moet steun zoeken bij zowel sociaaldemocraten als uiterst rechtse partijen. Zonder die steun riskeert hij een motie van wantrouwen.

De radicaal-rechtse partij Rassemblement National (RN), La France Insoumise (LFI) en de Franse Communistische Partij (PCF) hebben al aangekondigd dat ze zullen stemmen om "de regering ten val te brengen" tijdens de vertrouwensstemming in de Nationale Vergadering.

De ambitieuze, maar omstreden plannen van premier François Bayrou gaan voornamelijk over het drastisch terugdringen van overheidsuitgaven. Volgens de premier zijn de schulden van Frankrijk de afgelopen jaren enorm toegenomen, en kan het zo niet langer verder. 

Bayrou waarschuwt dat Frankrijk door de torenhoge schuldenlast in "onmiddellijk gevaar" verkeert.

"Twintig jaar lang is onze schuld elk uur met 12 miljoen euro gestegen", zei hij tijdens een persmoment. In totaal kwam er zo 2.000 miljard euro bij sinds 2005. Bayrou benadrukte dat de rentelasten (de kosten die een overheid moet betalen aan rente over haar uitstaande schulden) dit jaar voor het eerst zwaarder wegen dan het onderwijs- en defensiebudget samen: vorig jaar 60 miljard, dit jaar 66 miljard en volgend jaar minstens 75 miljard.

Om dat tekort aan te pakken, stelde Bayrou eerder dit jaar enkele plannen voor. Zo stelt hij voor om onder meer paasmaandag en de Dag van Overwinning op 8 mei als officiële vrije dagen te schrappen om zo economische activiteit te stimuleren. Die maatregel zou zo’n 4,2 miljard euro per jaar opbrengen.

Er komt ook een zogenoemde "année blanche" voor 2026: geen verhogingen van belastingvrije schijven of uitkeringen, met uitzondering van de defensiebegroting die verhoogd wordt. Sociale uitkeringen worden bevroren en er komt strengere controle op werkloosheidsuitkeringen. Ook zal bezuinigd worden op ecologische subsidies en steun voor hernieuwbare energie.

Op de plannen van Bayrou kwam meteen heel wat kritiek: zowel van linkse als van rechtse oppositiepartijen, als vanuit zijn eigen partij. De feestdag-schrapping werd gezien als een rechtstreekse aanval op de Franse identiteit en cultuur.

François Bayrou erkent dat het plan om twee feestdagen te schrappen "twijfelachtig en aanpasbaar" is, net als andere onderdelen van zijn begrotingsvoorstel. Maar volgens hem mag het debat niet blijven steken bij losse maatregelen: "Dan vergeet men de noodzaak van het geheel."

Hij voegde eraan toe dat de discussie de voorbije dagen is overgenomen door de linkse, populistische en radicaal-progressieve partij La France Insoumise van Jean-Luc Mélenchon, die oproepen om op 10 september 'alles plat te leggen' met een algemene staking.