Een voor morgen geplande lezing aan het Egmontinstituut, de onafhankelijke denktank gelinkt aan de FOD Buitenlandse Zaken, is op het laatste moment geannuleerd. Emeritus hoogleraar en auteur Filip Reyntjens zou er zijn nieuwe boek over Rwanda komen voorstellen, maar dit werd op vraag van Buitenlandse Zaken geschrapt, om de spanningen met het Afrikaanse land niet verder te doen oplopen. Bij Reyntjens roept dit vragen op naar de onafhankelijkheid van het instituut.
Egmontinstituut annuleert op vraag van Buitenlandse Zaken boekvoorstelling over Rwanda wegens "diplomatieke gevoeligheid"
Normaal gezien zou Rwanda-kenner en emeritus hoogleraar aan de Universiteit Antwerpen, Filip Reyntjens, morgenavond een lezing houden aan het Egmontinstituut over zijn nieuwe boek "Modern Rwanda: A Political History". Daarin bespreekt hij Rwanda's politieke geschiedenis van de laatste 150 jaar.
Het evenement gaat echter niet door: Het instituut gelastte op het laatste moment de lezing af. Volgens Reyntjens kwam de instructie van het ministerie van Buitenlandse Zaken onder Maxime Prévot (Les Engagés). "Ik weet niet of het een persoonlijke beslissing van de minister geweest is, maar het komt zeker uit zijn kabinet", zegt hij in De Wereld Vandaag op Radio 1.
Een verklaring voor de beslissing zoekt Reyntjens in de slechte verhouding tussen Rwanda en België. "Formeel zijn er zelfs geen diplomatieke relaties meer. Blijkbaar probeert Prévot die relaties te verbeteren. Die zijn nota bene slecht geworden door het standpunt dat Prévot inneemt over de rol die Rwanda speelt in Congo."
Spanningen tussen Rwanda en België
In februari schortte Rwanda de ontwikkelingssamenwerking met België op, omdat ons land niet neutraal blijft in het conflict in Oost-Congo. België had de weken ervoor meermaals opgeroepen tot een versterking van de sancties tegen Rwanda, dat de M23-rebellen in Oost-Congo steunt.
In een persbericht werd de verbreking verklaard "met de zielige pogingen van België om zijn neokoloniale waanideeën in stand te houden".
"Zeer gevoelige context"
Minister Prévot (Les Engagés) wilde zelf niet reageren, maar Buitenlandse Zaken verspreidde wel een mededeling, waarin bevestigd wordt dat ze daadwerkelijk om een afgelasting hebben gevraagd. "De FOD Buitenlandse Zaken was niet geraadpleegd over de organisatie van het evenement, terwijl het plaatsvindt in de zeer gevoelige context van de verbreking van de diplomatieke betrekkingen met Rwanda. Er is inderdaad gesuggereerd om het evenement te annuleren", klinkt het.
De beslissing zou gevallen zijn om extra spanningen met Rwanda te voorkomen. "Gezien de banden tussen de FOD Buitenlandse Zaken en het Egmontinstituut en rekening houdend met de bestaande spanningen tussen prof. Reyntjens en de Rwandese autoriteiten, zou het evenement zeer waarschijnlijk ten onrechte zijn geïnterpreteerd als een onvriendelijk gebaar van België tegenover Rwanda. Dat is helemaal niet de bedoeling van België, want dat zou andermaal onterecht het Rwandese narratief tegen België hebben gevoed."
Volgens Reyntjens vreest Prévot "zeer ten onrechte" dat de boekvoorstelling de relaties verder zou kunnen verslechteren. "Het laatste hoofdstuk gaat over Rwanda onder Kagame (de Rwandese president, red.). Dat is behoorlijk kritisch. Maar ik heb al ergere dingen over dit regime geschreven, en anderen ook. Ik denk eigenlijk dat op het kabinet-Prévot overdreven gereageerd of geanticipeerd is."
Tot het respect van Kagame zal dit bovendien niet leiden, denkt Reyntjens, wel "tot minachting, en het versterkt Kagames overtuiging dat hij boven zijn gewicht kan boksen."
Academische vrijheid
Reyntjens plaatst daarnaast ook vraagtekens bij de onafhankelijkheid van het Egmontinstituut. "Het instituut stelt zich voor als onafhankelijke denktank. Nu wordt het idee bevestigd dat men in Rwanda zou denken dat dit een instituut van Buitenlandse Zaken is. Het idee van afhankelijkheid wordt hiermee versterkt."
Buitenlandse Zaken beklemtoont de academische vrijheid te respecteren en “geenszins enige vorm van censuur” te beogen.
Het Egmontinstituut wilde zelf niet reageren op de kwestie.
