Gisteren liepen nog eens tienduizenden betogers in een ‘Rode Mars’ door de straten van Brussel voor striktere maatregelen tegen Israël, maar de Gaza-akkoorden zijn intussen afgesloten en de regeringen concentreren zich nu helemaal op de begroting. Eerste minister Bart De Wever (N-VA) gebruikt het beeld uit de wielerwereld van een col buiten categorie om de ernst van die inspanning te definiëren. Een col die neerkomt op een sanering van 12 miljard euro, nodig om het federale tekort tegen 2029 terug te brengen naar aanvaardbare normen.
Het weekend van de opgelaten begrotingsballonnetjes
In het kort:
De federale regering werkt aan een begrotingssanering van minstens 12 miljard euro om het tekort tegen 2029 te verkleinen; verschillende partijen pleiten voor extra besparingen en hervormingen.
Pieter De Crem (CD&V) stopt als burgemeester van Aalter na een audit die systematische discriminatie van vreemdelingen bij inschrijvingen vaststelde; minister Hilde Crevits start een tuchtonderzoek wegens "grove nalatigheid".
In Brussel pleit MR-politicus David Leisterh voor nieuwe verkiezingen, maar daarvoor zijn complexe grondwetswijzigingen en grote meerderheden nodig, waardoor dit voorlopig onwaarschijnlijk is.
1. Een col buiten categorie
“Ik hoop dat de regering zich nu weer kan bezighouden met het bestuur van het land, want er zijn veel dossiers die aandacht verdienen: begroting, pensioenen, economie, defensie, enzovoort.” Dat was de verzuchting van N-VA-minister Theo Francken gisteren in De Zondag.
MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez lanceert in De Afspraak op Vrijdag al meteen een fors openingsbod. "Het regeerakkoord is het Oude Testament. Daar bovenop moet nu het Nieuwe Testament komen. Daarin moet een nieuwe budgettaire oefening van 20 miljard euro staan.” Een stevige ambitie waarmee N-VA-voorzitter Valerie Van Peel in De Zevende Dag akkoord gaat. “Want het blijft de doelstelling om op een tekort van 3 procent te eindigen in 2029.”
Die nieuwe oefening komt bovenop de sanering van 23 miljard euro van het regeerakkoord. En het 'nieuwe' geld is onder meer nodig om Bouchez’ belangrijkste verkiezingsbelofte waar te maken: een belastingverlaging om ervoor te zorgen dat mensen die werken netto meer overhouden. Die staat gepland voor 2029, maar Bouchez wil die al volgend jaar.
Om de nodige miljarden te vinden kijkt Bouchez naar de regio's. "De federale regering betaalt de volledige Europese bijdrage voor ons land, en de regio's profiteren daarvan. Dat moet anders worden verdeeld." De voorzitter van Les Engagés, Yvan Verougstraete, heeft dat idee meteen verworpen.
Ook de voorzitter van Vooruit, Conner Rousseau, lanceert een aantal ideeën in Het Laatste Nieuws. “We smijten met geld naar de professionele diesel: schaf dat af. (…) Jan Jambon (N-VA) moet die fiscale fraude echt serieus nemen. (…) We moeten ook strijden tegen fraude met ziektebriefjes en de verspilling van medicamenten tegengaan. (…) Misschien moet de prijs van bepaalde geneesmiddelen ook geïndexeerd worden.” N-VA-voorzitter Van Peel voegde er nog het remgeld aan toe, en de pogingen om langdurig zieken weer aan het werk te krijgen.
Alleen in de pensioenen en de arbeidsmarkt kan er niets meer gehaald worden, volgens Rousseau. Vooruit wil wel de meerwaardebelasting “goed invoeren”. Al is dat volgens de minister van Financiën Jan Jambon niet vanzelfsprekend. In De Tijd laat Jambon verstaan dat die meerwaardebelasting vertraging kan oplopen, en dus minder kan opbrengen dan voorzien. “Wij proberen de banken uiteraard te overtuigen wel op 1 januari te starten. Maar als zij zeggen dat ze operationeel niet klaar zijn, dan heeft het geen zin dat te negeren.”
En dan is er nog de minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V). In Het Nieuwsblad lezen we dat ze één miljard vraagt voor haar departement. “Als u mij als betrokken burger vraagt hoeveel er nodig is, dan is mijn eerlijke antwoord: een half miljard om justitie draaiende te houden en een half miljard voor de gebouwen.” Op de vraag of daarover niet had moeten worden onderhandeld in het regeerakkoord, zegt ze droogjes. “De 2 procentnorm voor defensie stond toen ook niet in de tabellen. Ik stel vast dat we daar nu ook extra geld voor uittrekken.”
Er wordt dus vooral gekeken naar besparingen en nieuwe uitgaven. Nieuwe belastingen ziet de voorzitter van de MR, Bouchez, niet zitten. "Voor onze partij valt daarover niet te onderhandelen. Er komen geen belastingen bij, ze moeten naar beneden."
Jan Jambon is voorzichtiger. “In het regeerakkoord hebben we neergeschreven dat twee derde van een begrotingsinspanning wordt gerealiseerd via hervormingen en een derde via zogenoemde discretionaire maatregelen. Van die tweede pot mag maar een derde uit nieuwe belastingen komen. Dus in totaal één negende.”
Veel ballonnetjes opgelaten dus, en dat terwijl sommige al meteen worden afgeschoten. De komende dagen en weken zal veel duidelijk worden.
2. Kroniek van een aangekondigd ontslag
De situatie van Pieter De Crem, al jaar en dag CD&V-burgemeester in Aalter, was onhoudbaar geworden. Hij heeft de handdoek in de ring gegooid. Dat is het gevolg van het beleid in Aalter waarbij vreemdelingen veel langer dan Belgen moesten wachten om ingeschreven te raken. Dat discriminerend woonbeleid tegenover mensen van buitenlandse afkomst werd in Pano en in De Morgen aan de kaak gesteld, en intussen zwart-op-wit bevestigd door een verslag van Audit Vlaanderen.
Minister van Binnenland Hilde Crevits, ook van CD&V, analyseert: "De audit zegt dat de wettelijke bepalingen systematisch zijn overtreden en gedurende een lange periode, ondanks interne waarschuwingen van de ambtenarij en van bovenaf. (…) Het rapport toont ook de individuele toewijsbare verantwoordelijkheid van de burgemeester aan."
Haar conclusie is onmiskenbaar. "Er is een flagrante miskenning van de wettelijke bepalingen gedurende een lange periode gebeurd. Dat is voor mij voldoende om een tuchtonderzoek op te starten tegen burgemeester Pieter De Crem wegens grove nalatigheid", zegt Crevits.
Bovendien komt de deontologische commissie van de CD&V nog samen om zich te buigen over het lidmaatschap van De Crem. Vrijdag nog zei Vlaams minister Jo Brouns in Terzake dat wat De Crem deed niet paste bij de waarden van de partij.
De Crem heeft de afloop van al die onderzoeken niet afgewacht, en heeft gisteren -omdat de druk in eigen rangen onhoudbaar werd- de eer aan zichzelf gehouden. In een boodschap op sociale media nam hij afscheid. Met een eigen overzicht van zijn carrière, maar zonder excuses voor het onwettelijke beleid.
Vanmorgen stapt De Crem ook nog eens uit de CD&V. "Vandaag biedt deze partij geen oplossingen meer voor de problemen en uitdagingen waar de samenleving mee geconfronteerd wordt." En De Crem laat de deur open voor een nieuwe politieke carrière. "Dit moment grijp ik aan om de hand te reiken aan iedereen die echte politieke hervorming wil realiseren. Ik ben bereid die inspanning te leveren."
3. Nieuwe verkiezingen in Brussel niet voor morgen
David Leisterh, de man die in Brussel de verkiezingen won voor de MR, maar maandenlang tevergeefs een regering probeerde op te tuigen, pleit nu voor nieuwe verkiezingen. Dat is eigenlijk onmogelijk, want de deelstaten hebben legislatuurparlementen die de volle termijn moeten uitdoen.
Al is er een heel klein achterpoortje in de wet. Maar daarvoor moet in de Kamer een grondwetswijziging met een tweederdemeerderheid worden goedgekeurd, een bijzondere wet die de deelstaatparlementen de bevoegdheid geeft om zelf hun legislatuur te bepalen, en bijzondere decreten en ordonnanties – in Brussel met dubbele meerderheid-om die keuze te maken.
“Gezien de omvang van de crisis in Brussel lijkt dit voorstel de enige denkbare oplossing die een einde zou kunnen maken aan de regionale impasse”, analyseert Marc Uyttendaele, grondwetspecialist van de ULB. In theorie is het dus mogelijk. In de praktijk is het de vraag of die grote meerderheden daarvoor gevonden worden in zowel de Kamer als de deelstaatparlementen. Nieuwe verkiezingen zijn in Brussel nog niet voor morgen.
