Oost-Vlaanderen nipt onder Vlaams fietsgemiddelde, maar wel veel groei

Uit het recentste onderzoek van de Vlaamse overheid blijkt het volgende:  net zoals een gemiddelde Vlaming, verplaatst een Oost-Vlaming zich ongeveer 3 keer per dag.  

Meestal kiest de Oost-Vlaming voor de auto. Zelfs in meer dan de helft van de gevallen (62 procent). Maar ongeveer 1 op de 5 verplaatsingen gebeurt ondertussen met de fiets (18 procent). Dat is meer dan in Limburg en Vlaams-Brabant. Maar Antwerpenaren en West-Vlamingen gebruiken dan weer vaker de fiets om zich te verplaatsen dan de Oost-Vlamingen. 

1 op de 7 verplaatsingen doet de Oost-Vlaming te voet (14 procent). En in amper 5 procent van de gevallen kiezen de Oost-Vlamingen voor het openbaar vervoer. Dat is dus maar 1 op de 20 verplaatsingen.

In sommige regio’s wordt de fiets vaker gebruikt dan in andere. Koploper is de ruime regio rond Gent. Daar gebruiken de inwoners de fiets voor bijna een kwart van hun verplaatsingen (24 procent). In het Waasland is dat een 5e. In de regio rond Aalst wordt de fiets gebruikt in 16 procent van de verplaatsingen (dus in 1 op de 6 verplaatsingen).

In de ruime omgeving van Gent profileren Gent en Deinze zich als echte fietssteden. Afgelopen zomer kwamen nog enkele Franse burgemeesters er kijken hoe ze meer inwoners op de fiets kunnen krijgen. Daarbij spelen fietssnelwegen en fietsbruggen een belangrijke rol.

"Bouw veilige fietsinfrastructuur en de fietsers komen vanzelf. En de cijfers bewijzen het", zegt de Vlaamse fietsambassadeur Patrick D'haese. "Daardoor kunnen fietsers zich veilig en vlot verplaatsen, en dat zet meer mensen aan om de fiets te gebruiken." 

"Onder andere met de Annie Vande Wielebrug, de Zoë Borluutbrug en de André Denysbrug hebben we in Gent toch al veel missing links in snelle en veilige fietsverbindingen weggewerkt."

Maar in de Vlaamse Ardennen loopt dat moeilijker. Daar gebeurt maar 1 op de 11 verplaatsingen (9 procent) met de fiets. Dat is de helft minder dan het Vlaamse gemiddelde (18 procent). Van heel Oost-Vlaanderen gebruiken de inwoners van de Vlaamse Ardennen het minst de fiets en het meest de auto om zich te verplaatsen. 

"Voor alle duidelijkheid: onze regio loopt qua fietsinfrastructuur zeker niet achter in vergelijking met de rest van Vlaanderen", benadrukt de Vervoerregio Vlaamse Ardennen.

"Maar het klopt dat er in onze regio letterlijk hindernissen zijn die de inwoners van de fiets houden. Je hebt hier natuurlijk het heuvelachtige landschap, waardoor fietsen op sommige plekken een echte uitdaging is."

"Er wonen hier ook minder mensen dan in andere regio's in de provincie. En de mensen wonen hier ook verder van elkaar. Dus ze hebben grotere afstanden te overbruggen."

"Maar het goeie nieuws is dat alle bevoegde overheden extra inspanningen doen om die hindernissen hier te verminderen. Ze doen er alles aan om hier meer mensen op de fiets te krijgen."

"Zo is er hier extra aandacht voor fietssnelwegen. En de elektrische deelfietsen zijn in de Vlaamse Ardennen ook steeds populairder aan het worden. En de gemeenten willen daar ook in investeren."

Iets meer dan een 5e van de 1,6 miljoen Oost-Vlamingen gebruikt elke dag de fiets. Dat zijn dus zeker elke dag iets meer dan 350.000 fietsers in de provincie.  

Bij ongeveer een 3e (of 430.000 inwoners) is dat 1 keer of verschillende keren per week. Maar opvallend: iets meer dan 270.000 Oost-Vlamingen gebruiken nooit de fiets. 

Het aantal kilometers dat een gemiddelde Vlaming elke dag aflegt met de fiets neemt toe. Dat blijkt uit de cijfers van de voorbije jaren. Van die dagelijkse afstand legt de Oost-Vlaming ongeveer 8 procent met de fiets af. Met de auto is dat ruim 78 procent. 

Gemiddeld legt de Oost-Vlaming dagelijks tussen de 3,5 en 4,5 kilometer met de fiets af.   

Meestal gebruiken Oost-Vlamingen nog altijd de gewone fiets (niet-elektrisch dus). Ongeveer 210.000 inwoners gebruiken die zelfs elke dag, terwijl ruim een 3e (512.000 inwoners) nooit de gewone fiets gebruikt. 

128.000 Oost-Vlamingen gebruiken dagelijks de (gewone) elektrische fiets (die tot 25 km per uur kan rijden). Meer dan de helft van de inwoners van Oost-Vlaanderen gebruikt die nooit.

De snelle elektrische fiets (speedpedelec, tot 45 km per uur) is nog niet echt ingeburgerd in Oost-Vlaanderen. De meeste inwoners (87 procent) gebruiken nooit een speedpedelec, terwijl amper 1 procent die elke dag gebruikt. Dat zijn 16.000 Oost-Vlamingen. 

In totaal zijn ongeveer 25.000 speedpedelecs ingeschreven in Oost-Vlaanderen. Dat blijkt uit cijfers van de Provincie Oost-Vlaanderen over 2024. Vooral in Gent is dat aantal de voorbije jaren sterk gestegen. In 2020 ging het om 1.608 speedpedelecs. In 2024 waren er dat bijna 7.300. Dat is 4 keer meer dus. 

Ongeveer een 5e van de Oost-Vlaamse gezinnen heeft 1 fiets. Nog een 5e heeft er zelfs 5 of meer. Maar een ander 5e van de Oost-Vlaamse gezinnen heeft geen fiets.   

Meestal gaat het om gewone fietsen. Maar toch heeft ook bijna de helft van de Oost-Vlaamse gezinnen al een gewone, elektrische fiets. Nauwelijks 4 procent van de gezinnen in Oost-Vlaanderen heeft een speedpedelec. Bij de bakfietsen is dat 2 procent, en bij de plooifietsen 4 procent van de Oost-Vlaamse gezinnen.

Ter vergelijking: 82 procent van de gezinnen in Oost-Vlaanderen heeft een auto, 8 procent een brom- of motorfiets, en 3 procent een elektrische step.  

Meestal gebruiken de Oost-Vlamingen nog altijd de auto om naar het werk te gaan. Maar toch kiezen ze ook steeds vaker voor de fiets. Ondertussen rijdt iets meer dan 1 op de 5 Oost-Vlamingen met de fiets naar het werk. En we zien dat de Oost-Vlamingen vaker voor elektrische fietsen kiezen dan voor een gewone fiets om zich naar het werk te verplaatsen.

Om te gaan winkelen of om te ontspannen kiest de Oost-Vlaming meestal voor de auto. Maar ook de fiets doet het goed. Om te gaan winkelen gaat het om 1 op de 6 verplaatsingen. Om te ontspannen zelfs om 1 op de 5 verplaatsingen.  

Oost-Vlamingen wonen gemiddeld 21 kilometer van hun werk. En de fiets wordt dus populairder om die afstand af te leggen. Dat blijkt ook uit de Mobiliteitsbarometer van HR-bedrijf Acerta bij bijna 60.000 werknemers in de privé-sector, zowel bij kleine als grote ondernemingen.  

In bijna de helft van alle woon-werkverplaatsingen in Oost-Vlaanderen speelt de fiets een rol. En dat is een flinke stijging in vergelijking met 5 jaar geleden. Op 5 jaar tijd is het aantal Oost-Vlaamse werknemers dat (ook) de fiets gebruikt naar het werk namelijk gestegen van 35 procent naar 47 procent. Nergens in Vlaanderen is die stijging zo groot. 

De auto blijft wel nog altijd het populairst in het woon-werkverkeer. Maar in vergelijking met 5 jaar geleden gebeuren opvallend minder Oost-Vlaamse woon-werkverplaatsingen nog met de auto alleen. Het gaat nu om net niet de helft van de woon-werkverplaatsingen, terwijl dat 5 jaar geleden nog 59 procent was. 

Ongeveer 1 op de 5 ritten tussen thuis en het werk wordt in Oost-Vlaanderen altijd en alleen met de fiets gereden. Maar Oost-Vlaamse werknemers gebruiken ook steeds vaker de auto in combinatie met de fiets om naar het werk te gaan. Het gaat om een kwart van de werknemers in Oost-Vlaanderen.  

Dat meer en meer Oost-Vlamingen de fiets nemen naar het werk, heeft voor een groot stuk met de fietssnelwegen te maken. Dat horen we bij verschillende fietsorganisaties. 

In Oost-Vlaanderen ligt al meer dan 700 kilometer aan fietssnelweg . Onder meer vanuit Gent naar Brussel, Antwerpen, Brugge, Kortrijk, Mechelen, Ronse en Oudenaarde. Maar ook tussen Sint-Niklaas en Aalst, tussen Eeklo en Knokke, tussen Oudenaarde en Kortrijk.

Dergelijke snelle fietsverbindingen doen het woon-werkverkeer met de fiets stijgen. 

Ook meer en meer bedrijven sporen hun werknemers aan om met de fiets naar het werk te komen. Bij het ziekenhuis AZ Sint-Blasius in Dendermonde merken ze heel goed dat de fiets populairder wordt om naar het werk te komen.

"We merken dat niet alleen aan het stijgend aantal fietsen in onze fietsenstallingen", vertelt Nele Marcoen van het ziekenhuis. "Maar ook als we het aantal fietsdagen tegenover het aantal werkdagen zetten: de fietsdagen zijn met meer dan de helft gestegen in vergelijking met 2016."

"Het ziekenhuis stimuleert het personeel ook om met de fiets naar het werk te komen. We hebben moderne douches geïnstalleerd waar fietsers zich kunnen verfrissen. En we hebben onze fietsenstalling fors uitgebreid."

"Al is die ook al weer te klein aan het worden. Want ook medewerkers die verder van het ziekenhuis wonen, komen steeds vaker met de fiets. Die gebruiken dan een elektrische fiets of een speedpedelec. Dus we zullen zeker nog meer laadpunten moeten voorzien."

"Dat zijn medewerkers die vroeger met de auto naar het werk kwamen. Nu nemen ze de fiets, en ze zeggen dat het deugd doet. Het kan heel druk zijn in de zorgsector, na een werkdag zit het hoofd soms heel vol. En dan zijn ze blij om op de fiets te springen. Dat maakt hun hoofd leeg, zeggen ze."

"Fietsen is dus niet alleen fysiek maar ook mentaal goed."