De recente aardbevingen in Afghanistan tonen nog maar eens de tragische gevolgen van de zware discriminatie van vrouwen onder het talibanregime. Vrouwen hebben doorgaans al moeilijker toegang tot medische hulp, want mannelijke artsen mogen in principe geen vrouwelijke patiënten behandelen. Door het strenge regime is er bovendien (te) weinig vrouwelijk medisch personeel actief.
Aardbevingen in Afghanistan tonen kwetsbaarheid van vrouwen onder talibanregime
Dominique de Graaf
Gepubliceerd:
Momenteel schatten de taliban het dodental na de aardbevingen in Oost-Afghanistan - en de zware naschokken - op zo'n 2.200. Ze spreken ook over meer dan 3.500 gewonden. Het zwaarst getroffen zijn de Afghaanse provincies Kunar en Nangarhar. Dorpen zijn via de weg moeilijk bereikbaar door de vele aardverschuivingen en de hopen puin. Helikopters, die worden ingezet door de taliban, proberen zoveel mogelijk gewonden over te brengen naar medische hulpposten.
Bij die slachtoffers zijn uiteraard ook vrouwen en jonge meisjes. In een land als Afghanistan, dat geregeld met natuurrampen te maken krijgt, een overwegend arme bevolking heeft en over een wankel gezondheidssysteem beschikt, is er maar beperkt hulp voorhanden. En de overwegend mannelijke hulpverleners mogen in principe geen gewonde vrouwelijke patiënten behandelen. Al zou er ter plaatse momenteel soepeler met de regels worden omgegaan.
Maar ook bij de bevolking zelf zou terughoudendheid voelbaar zijn. Omdat ze weten dat er weinig vrouwelijk medisch personeel aanwezig is, wordt soms geaarzeld om gewonde vrouwelijke familieleden naar hulpposten te brengen. Families proberen hen liever eerst zelf te verzorgen. Op die manier gaat kostbare tijd verloren.
Genderapartheid en willekeur
Door het genderapartheidsbeleid zijn zowat alle rechten en vrijheden afgenomen van de Afghaanse vrouwen. Zo mogen meisjes alleen maar naar de basisschool. Dan stopt hun studietraject. Alleen de religieuze school blijft een optie.
Aangezien de deuren van de universiteiten sinds 4 jaar gesloten blijven voor vrouwen, staat er ook geen nieuwe generatie van vrouwelijk medisch personeel aan te komen. Veel vrouwelijke artsen zijn bij de machtsovername door de taliban, in augustus 2021, bovendien het land uit gevlucht. Daarnaast is er ook een ban op werk voor vrouwen - al wordt dat verbod op de ene plek al strikter toegepast dan op de andere.
In privéziekenhuizen, die taksen moeten betalen aan de overheid, zouden de taliban weleens een oog dichtknijpen wat vrouwelijke medewerkers betreft. In een aantal grotere steden proberen medische centra, discreet, alsnog vroedvrouwen en vrouwelijke tandartsen op te leiden. Al is dat aantal verre van voldoende. En door intimidatiepogingen durven veel vrouwen nog amper de deur uit.
Zeker in de Afghaanse hoofdstad Kaboel zijn meisjes bang om de straat op te gaan. Dat wordt ons bevestigd door onze contacten in de hoofdstad. Wie - volgens de zedenpolitie - niet netjes gekleed is (lees: zich niet volledig bedekt met een hijab of boerka) wordt van de straat geplukt. Daarbij heerst de willekeur.
De meisjes worden opgesloten in de gevangenis. Sommige families slagen erin om hen vrij te kopen. Anderen blijven in de cel, waar ze een grote kans lopen om verkracht te worden. Het hoeft niet gezegd dat dit zware littekens nalaat. De schaamte bij de slachtoffers wordt soms te groot, waarop ze uit het leven stappen.
Rebellie brutaal in de kiem gesmoord
Een ziekenhuismedewerkster, die anoniem wenst te blijven, getuigt op het online nieuwsplatform Rukhshana over wat haar is overkomen. Bij de terugkeer van de taliban was ze vastbesloten om zich te verzetten tegen hun anti-vrouwenpolitiek. Ze besliste om haar baan niet op te geven. Als enige kostwinnaar in een groot gezin, was dat ook geen optie.
De vrouw ging gekleed volgens de wettelijke voorschriften en zorgde er op haar werkplek voor niet (of zo min mogelijk) in aanraking te komen met mannelijke collega's. Toch kreeg ze meerdere keren de waarschuwing dat ze moest stoppen met werken. Ze weigerde te bezwijken onder de veelvuldige intimidatiepogingen.
Tot ze na een dag werken ontvoerd werd. De vrouw werd gevangengehouden, gefolterd en verschillende dagen na elkaar verkracht door een groep mannen. De groepsverkrachtingen werden ook gefilmd. Bewust. Zodat het slachtoffer nooit openlijk zou durven spreken over wat haar is aangedaan. De vrouw werd ook gedwongen om een document te ondertekenen, waarvan ze de inhoud nooit te zien kreeg.
Het slachtoffer liep zware verwondingen op en werd voor dood achtergelaten op een verlaten plek. Met haar laatste krachten wist ze hulp te zoeken en terug tot bij haar familie te geraken. Los van de zware lichamelijke tol, is ze geestelijk gebroken. Naar het werk is ze niet meer teruggekeerd. Door haar verhaal (anoniem) te vertellen, hoopt ze andere Afghaanse vrouwen ervoor te behoeden hetzelfde lot te ondergaan.
Erkenning talibanregime
Door internationale sancties op te leggen en ontwikkelingshulp terug te schroeven, probeert het Westen druk uit te oefenen op de taliban. Het hoopt op die manier gelijke rechten en vrijheden af te dwingen voor vrouwen. Voorlopig met weinig resultaat.
Afgelopen juli heeft Rusland als eerste land ter wereld de talibanregering officieel erkend. Meer en meer landen beginnen ook toenadering te zoeken tot het regime. Vaak om strategische of economische redenen. Of om een terugkeerbeleid voor Afghaanse afgewezen asielzoekers uit te werken.
