Militair machtsvertoon en 'nucleaire triade' van China: wat wil president Xi met zijn parade duidelijk maken?

Het fotomoment met de Russische president Vladimir Poetin, de Chinese president Xi Jinping en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un was niet het enige dat in het oog sprong tijdens de militaire parade in Peking. Met de parade wilde Xi vooral China's groeiende militaire macht tonen, aan de Chinezen zelf én aan de buitenwereld.

Het was de eerste keer dat de nieuwe militaire structuur van het land volledig gepresenteerd werd. Xi wil het Chinese Volksleger moderniseren en daarvoor zijn ambitieuze programma's opgezet. Tijdens de parade op het Tienanmen-plein, het Plein van de Hemelse Vrede, marcheerden meer dan 10.000 Chinese militairen voorbij en werd het allernieuwste wapentuig getoond.

Zowel de aanwezigheid van Putin en Kim als de militaire pracht en praal diende een duidelijk doel. "Het zegt iets over de soort nieuwe wereldorde die China wil scheppen en waarvan China graag in het middelpunt wil staan", zegt correspondent Ronald Smid in De ochtend op Radio 1. "Dit was een heel belangrijke parade voor het presidentschap van Xi."

De parade was vooraf dan ook strak gerepeteerd én geregisseerd. Alles verliep strikt volgens het boekje, zag Smid. "Er mocht dan ook helemaal niks mis gaan. Indien dat wel zou gebeuren, zou dat een beschadiging voor de president zijn. Er stond veel op het spel."

Voor de parade op gang trok, reed Xi in een klassieke zwarte limousine langs de uitgebreide troepen-, voertuigen- en wapenformaties. Hij begroette de troepen via het open dak, waarna de militairen patriottische slogans scandeerden. Er werden 80 kanonskogels afgevuurd en ook het Chinese volkslied weerklonk.

"Wat we tijdens de parade te zien kregen, is bijna te veel om op te noemen", zegt Roland Smid. "Een hoop zeer modern wapentuig, vliegtuigen, drones. Maar een van de belangrijkste dingen die we gezien hebben, is de nucleaire triade. Het was vandaag de eerste keer dat de wereld zag dat China over zo'n triade beschikt."

Een land met een zogenoemde nucleaire triade kan kernwapens vanop het land, vanuit de lucht en vanuit de zee (via onderzeeërs) afvuren. Een triade is belangrijk voor een kernmacht: het wil daarmee tegenstanders afschrikken om een aanval op die kernwapens in te zetten. Het nucleaire vermogen is immers groot genoeg om terug te slaan.

Waarnemers stelden al langer vast dat China zijn kernwapenarsenaal fors aan het uitbreiden was, allicht om op een vergelijkbaar niveau te komen met landen als de VS en Rusland. De militaire parade bood een inzicht in dat kernwapenarsenaal.

Onder meer de JingLei-1 was te zien, een langeafstandraket waarmee kernwapens vanuit de lucht kunnen worden afgevuurd. Daarnaast was er de JuLang-3, een intercontinentale raket die vanaf een onderzeeër kan worden gelanceerd. Die moeten vaartuigen op zee kunnen uitschakelen. De ontwikkeling daarvan baart de Amerikaanse marine, die in de westelijke Stille Oceaan patrouilleert, zorgen.

Ook de Dongfeng-61 en de nieuwe Dongfeng-63 waren enkele pronkstukken. Deze intercontinentale ballistische raketten kunnen kernkoppen naar verre doelen brengen. Ze kunnen hun doel sneller bereiken dan raketten die vanop zee of vanuit de lucht gelanceerd worden.

"Voor vandaag hadden we nog geen bewijs dat China ook écht over alle drie capaciteiten beschikte", zegt Smid. "Het Westen ziet dat China veel geld uitgeeft aan het leger en daar veel op inzet. De consensus in het algemeen is dat dat niet meteen betekent dat dat een bedreiging vormt voor bijvoorbeeld Europa."

Voor de landen in de regio is dat een ander verhaal. "Denk aan Taiwan. In feite een onafhankelijke staat met een eigen regering, leger, munteenheid, ... Maar China vindt dat Taiwan bij China hoort. Als je kijkt naar hoe snel het machtsverschil tussen het Chinese en het Taiwanese leger groeit, dan kan je toch niet anders dan concluderen dat dit slecht nieuws is voor Taiwan."

Verder waren nog verschillende hypersonische raketten te zien. Ook onderwaterdrones werden getoond, zoals de AJX002, een lang, zwart, buisvormig vaartuig dat lijkt op een smalle onderzeeër met een propellor achteraan. Gevechtsvliegtuigen en helikopters vlogen in formatie door de lucht.

Niet toevallig vond de militaire parade plaats op 3 september. Dat is 'Overwinningsdag' in China, waarop het einde van de Chinees-Japanse oorlog en het einde van de Tweede Wereldoorlog herdacht wordt. Dat is dit jaar 80 jaar geleden.

"President Xi Jinping heeft zich voorgenomen om het dominante verhaal rond WO II een beetje te veranderen", zegt Roland Smid. "China wil dat er veel meer nadruk gaat liggen op de offers die door China en de Sovjet-Unie zijn gebracht."

"Dus als het aan Xi ligt, denken we bij de Tweede Wereldoorlog niet uitsluitend aan de westerse geallieerde machten (Frankrijk, Verenigd Koningrijk, Verenigde Staten) die Duitsland en Japan op de knieën hebben gebracht, maar ook aan China en de Sovjet-Unie."

"Het Chinese volk is een volk dat niet bang is voor geweld en zelfredzaam en sterk is", zei Xi in een toespraak. "De wedergeboorte van de Chinese natie is onstuitbaar en de nobele zaak van vrede en ontwikkeling voor de mensheid zal zeker zegevieren."

"Vandaag staat de mensheid opnieuw voor de keuze tussen vrede of oorlog, dialoog of confrontatie", stelde Xi nog. "We zullen het pad van vreedzame ontwikkeling volgen en hand in hand werken met mensen uit alle landen om een ​​gemeenschap te bouwen met een gedeelde toekomst voor de mensheid."

Volgens Smid kijkt Xi niet alleen naar het verleden, maar ook naar de toekomst, en de plaats die China in die nieuwe wereldorde opneemt. "Hij noemt Amerika niet specifiek bij naam, maar vermeldt het wel in een adem met de Japanse agressie tijdens de oorlog", zegt Smid.

"Xi had het eerst over de gruwelijkheden die de Japanners China hebben aangedaan. En toen ging hij in één adem door naar de mensheid die nu weer voor een keuze tussen oorlog en vrede gaat. Volgens Xi moeten we af van alles-of-nietsspelletjes. En dat is een beschuldiging die hij al heel vaak heeft geuit aan het adres van Amerika."

"Op die manier zou je kunnen zeggen dat hij onrechtstreeks de Japanse agressie tegen China tijdens de oorlog koppelt aan de vijandige band die China heeft met Amerika."