Is België echt "wereldkampioen humanitaire hulp" in Gaza?

Volgens politieke kopstukken is België een koploper in humanitaire hulp aan Gaza. "We geven het meeste humanitaire hulp als land van heel Europa", zei Vooruit-voorzitter Conner Rousseau op 2 september in De Ochtend op Radio 1 . 

Premier De Wever noemde ons land op het vlak van humanitaire hulp "pro rata wereldkampioen deze zomer": "Niemand heeft meer gedaan voor de Palestijnse bevolking dan ons land. [...] Dat gaat over het leveren van voeding, levensmiddelen, water, medicamenten... De luchtdroppings, waren wij op één na de grootste leverancier; we hebben dat ook logistiek uitgevoerd."

Maar wat wordt er dan precies vergeleken?

De woordvoerders van premier De Wever en minister van Defensie Theo Francken verwijzen ons naar cijfers van Defensie over de Belgische operatie 'Cerulean Skies 2.0 '. Daarbij werd 190 ton humanitaire hulpgoederen gedropt boven de Gazastrook door Belgische troepen als deel van een initiatief gecoördineerd door Jordanië waar ook Nederland , Canada, Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg, Spanje en de Verenigde Arabische Emiraten aan deelnamen.

De Belgische militairen dropten voedsel boven de Gazastrook door middel van 12 vluchten gespreid over 16 dagen en was toen verantwoordelijk voor 18 procent van alle via de lucht geleverde hulppakketten. Alleen de Verenigde Arabische Emiraten deden op dat moment meer. In die zin was België tijdens die specifieke dagen Europees "kampioen" inzake luchtdroppings. Alleen in augustus waren er overigens luchtdroppings dit jaar. Israël moet daarvoor toestemming geven.

Luchtdroppings zijn natuurlijk maar 1 manier om humanitaire hulp te leveren. En er bestaat ook best kritiek op die droppings. "Te weinig, gevaarlijk en voedsel dat moeilijk te bereiden is" oordeelde Oxfam België over het principe van voedselpakketten droppen met parachutes. “Als de airdrops uit de hemel vallen, brengen ze geen hoop, maar chaos en dood”, liet een jonge Palestijnse vrouw uit Gaza weten aan Het Nieuwsblad . "Ze zijn duur, inefficiënt en kunnen zelfs hongerende burgers doden", zei UNRWA-baas Philippe Lazzarini, die de luchtdroppings "een afleiding en een rookgordijn" noemde . Terzelfdertijd hebben we "het equivalent van 6.000 vrachtwagens in Jordanië en Egypte die wachten op groen licht om Gaza binnen te rijden."

Per vrachtwagen kan ongeveer 19 ton voedsel vervoerd worden. 190 ton gedropte voedselhulp komt dus overeen met ongeveer 10 vrachtwagens. De FAO berekende  dat er in Gaza dagelijks nood is aan 2.297 ton voedsel, of 120 vrachtwagens per dag.

Sieghild Lacoere, de woordvoerder van Vooruit-voorzitter Conner Rousseau, heeft het naast de luchtdroppings ook over de andere manieren waarop België bijdraagt. Concreet is er steun via internationaal erkende humanitaire organisaties zoals de VN en het Rode Kruis. België voert ook medische evacuaties uit en heeft "een ontwikkelingsprogramma met Palestina via Enabel van 72 miljoen over 5 jaar."

Volgens de 'Financial Tracking Service ' van OCHA, het humanitaire bureau van de Verenigde Naties, staat België in 2025 op de 5e plaats wat humanitaire steun voor de bezette Palestijnse gebieden betreft, omgerekend naar inwonersaantal. Behalve de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar gaan ook de Europese landen Denemarken en Zweden ons nog vooraf. Maar België staat dus wel hoog gerangschikt.

Die bedragen omvatten ook humanitaire hulp via multilaterale organisaties als UNRWA en NGO's zoals Oxfam. Bedragen voor ontwikkelingshulp zijn daarin niet opgenomen.

In de jaren voordien, tussen 2020 en 2024, bekleedde ons land een 11e plaats wereldwijd. Onder Europese landen de 9e plaats.

Sinds het begin van het conflict in Gaza heeft België ook bijgedragen aan medische evacuaties van patiënten, onder andere via B-FAST . Uit data van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) blijkt wel dat het gros van de patiënten niet naar België komt. Slechts 10 mensen  (0,38% van de geëvacueerde patiënten) zijn in het voorbije jaar zijn naar België gekomen. De meeste mensen die deel uitmaken van een medische evacuatie, komen in Arabische landen terecht.

En dan zijn er nog de Palestijnse vluchtelingen in België die politici ook vaak aanhalen als blijk van steun aan Gaza. Binnen de Europese Unie is België namelijk het land dat de meeste asielaanvragen uit Palestijnse gebieden ontvangt, tot bijna de helft van alle Palestijnse aanvragen in de Europese Unie, berekende De Tijd.

Volgens de Europese 'Asylum Information Database' werden in 2024 twee derden  van die aanvragen goedgekeurd. Het overgrote deel daarvan (90%) zijn mensen die Gaza al eerder konden ontvluchten.

Het blijft echter extreem moeilijk om vanuit Gaza een humanitair visum te krijgen. Mensen in Gaza die een Belgisch humanitair visum willen, krijgen te horen dat ze dat niet op afstand kunnen aanvragen en dat de dichtstbijzijnde diplomatieke kantoren in Jeruzalem of Caïro zijn, ook al is het onmogelijk om Gaza te verlaten. Alleen "begunstigden van een recht op gezinshereniging" kunnen wel per e-mail een aanvraag indienen, specifieert de woordvoerder van Dienst Vreemdelingenzaken.

Het recent gesloten Gaza-akkoord omvat, behalve een reeks sancties, ook extra inspanningen op het vlak van humanitaire hulp. "België zal zijn inspanningen opdrijven om humanitaire hulp aan de Palestijnen te verstrekken via alle mogelijke kanalen", klinkt het in het federale akkoord.

De federale minister van Ontwikkelingssamenwerking zal nog 12,5 miljoen euro uittrekken, en de Vlaamse regering reserveert 350.000 euro voor het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties. Ons land zal ook "actief meehelpen om kinderen met complexe aandoeningen, die niet in de regio behandeld kunnen worden, te evacueren."

Volgens Sieghild Lacoere, woordvoerder van Conner Rousseau wordt er ook "bekeken hoe de geslaagde humanitaire hulp (Cerulean Skies 2) herhaald kan worden."

"Als we nu terug luchtdroppings en medische evacuaties doen staan we per capita volledig bovenaan.", zegt Lacoere.

Intussen blijft de nood in Gaza natuurlijk erg hoog.