De samenhang tussen de partijen in de Vlaamse regering staat onder druk. De twee ‘junior’ partijen, Vooruit en CD&V, hebben een resolutie ingediend zonder regeringspartner N-VA. In die resolutie, die dinsdag in het parlement kan worden goedgekeurd, vragen Vooruit en CD&V om maatregelen te nemen tegen Israël. Ook in de federale regering staan CD&V en Vooruit, bijgestaan door Les Engagés, tegenover de N-VA en de MR. Het is, aan de vooravond van de rentree, het verhaal van de politieke zomer: de buitenlandse actualiteit heeft de Belgische politiek gedomineerd.
Wisselmeerderheden opzoeken opent een doos van Pandora
In het kort:
De Vlaamse coalitie staat onder druk door een resolutie van CD&V en Vooruit met voorstellen voor sancties tegen Israël vanwege de oorlog in Gaza.
Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) noemt de resolutie "roekeloos" en waarschuwt dat wisselmeerderheden de regering kunnen verzwakken.
Op federaal niveau zijn er ook spanningen over mogelijke maatregelen tegen Israël, maar minister Prévot (Buitenlandse Zaken) verwacht toch een compromis en geen regeringscrisis.
1. Spelen CD&V en Vooruit met vuur? Of is de N-VA onbuigzaam?
De eenzijdig ingediende resolutie van meerderheidspartijen CD&V en Vooruit met maatregelen tegen Israël is “roekeloos”. Dat heeft Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) gezegd in De Ochtend op Radio 1.
“We bikkelen al lang over Gaza”, zegt de minister-president. “Het is wel degelijk de bedoeling om er vandaag echt uit te komen. We moeten vermijden dat de resolutie die de coalitiepartijen hebben voorgelegd, ter stemming zou komen. Dat zou helemaal verdeeldheid uitstralen.”
Wisselmeerderheden opzoeken opent een doos van Pandora. In dat geval worden de relaties tussen de partijen onder druk gezet, en de “gezworen trouw”, die uitgaat van een gezamenlijk regeerakkoord, opgerekt.
"Soms is het goed dat je je positie duidelijk stelt", reageert viceminister-president Crevits van de CD&V. "Ik sta pal achter de 19 voorstellen in de resolutie. Maar we zijn uiteraard bereid om in het belang van de regeringsploeg compromissen te sluiten."
Viceminister-president voor Vooruit Melissa Depraetere wil snel een oplossing: "Ook de Vlaamse regering moet er alles aan doen om de gruwel in Gaza te stoppen. Ik snap niet dat we daar uren over moeten discussiëren, maar het belangrijkste is dat we nu een oplossing zoeken."
Vooruit en CD&V hebben het gevoel dat de N-VA, zonder de druk van een eenzijdige resolutie, niet bereid was om te praten over maatregelen tegen Israël. Ze vragen zich af waarom het zo lang duurde om de regering bij elkaar te roepen.
In de resolutie vragen CD&V en Vooruit dat de Vlaamse regering op Vlaams niveau het kantoor van Flanders Investment and Trade (FIT) in Tel Aviv sluit en een verstrenging van het wapenembargo tegen Israël bepleit. Bij de federale regering moet ze aandringen om Palestina te erkennen, vinden beide partijen. Op Europees niveau pleit ze voor een opschorting van het handelsverdrag tussen de EU en Israël en voor de uitsluiting van Israël uit het onderzoeksprogramma Horizon.
Intussen probeert Vlaams Belang te profiteren van de verdeeldheid binnen de Vlaamse regering. Als Vlaams Belang zich onthoudt, dan ontstaat er vanzelf een wisselmeerderheid. Vlaams Belang biedt nu de N-VA aan tégen de resolutie te stemmen in ruil voor een andere wisselmeerderheid om sociale woningen voor te behouden aan mensen met de Belgische nationaliteit. Dat kondigde Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken zondagmiddag aan in VTM NIEUWS.
Viceminister-president Ben Weyts van de N-VA heeft dat voorstel al afgewezen. “Ik hoop dat we hier vandaag tot een akkoord komen met maatregelen die realistisch zijn”, benadrukt hij. “Het is de normaalste zaak van de wereld dat je in de schoot van de regering tot een akkoord probeert te komen.”
Omdat de Vlaamse regering een legislatuurregering is, kan ze niet vallen, maar veel daadkracht zal er dan niet meer van uitgaan. Als het tot een stemming komt, krijgen we de eerste politieke crisis van deze coalitie. Gisteren gingen de Vlaamse ministers uit elkaar zonder akkoord, straks wordt er opnieuw vergaderd.
2. Ook Bart de Wever moet afrekenen met tegenstellingen
Een Vlaamse crisis kan niet anders dan de federale regering beïnvloeden. Sommigen vermoeden dat de Vlaamse regeringspartijen CD&V en Vooruit ook bewust met de voeten slepen om de federale regering onder druk te zetten.
Want ook die regering komt vandaag bij elkaar over de kwestie. Eerder heeft de minister van Buitenlandse Zaken, Maxime Prévot van Les Engagés, een uitgebreide tekst neergelegd met verschillende mogelijke maatregelen.
Ook in de federale regering worden die, naargelang de partij, anders ontvangen. Ook daar zijn de tegenstellingen zichtbaar. Een snelle erkenning van Palestina, zonder voorwaarden bijvoorbeeld, één van de voorstellen in de tekst, is onhaalbaar voor de N-VA en MR.
Het is opvallend dat premier De Wever die boodschap bracht bij een bezoek aan Berlijn, terwijl Duitsland één van de landen is die het meest met de voeten sleept om acties tegen Israël te ondernemen. Bovendien was de timing, aan de vooravond van de kern over dat thema, en vooral na wekenlang stilzwijgen, heel opvallend en symbolisch.
Toch is de verwachting dat er wel een compromis mogelijk is over enkele andere sanctiemaatregelen of een inreisverbod voor extremistische ministers van de Israëlische regering. En zelfs over de erkenning moet er meer mogelijk zijn dan het louter ondertekenen van de basistekst voor de Verenigde Naties, de Declaration of New York.
Donderdagavond zei Prévot bij de RTBF dat hij optimistisch is over de afloop van de vergadering, en dat er geen sprake kan zijn van een regeringscrisis. “Wat kan een regering van lopende zaken méér doen voor de Gazanen?”, vroeg Prévot zich retorisch af.
Intussen wil MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez dat er een internationale interventiemacht komt in Gaza, onder mandaat van de Verenigde Naties. Dat heeft hij gisteravond gezegd op RTL. Volgens Bouchez moet de VN ter plaatse gaan om de bevolking te beschermen en voedselhulp mogelijk te maken.
Een regering die werd opgetuigd met een louter binnenlandse agenda - hervormingen in arbeidsmarktbeleid, pensioenen en fiscaliteit - wordt op die manier al maandenlang gedomineerd door de buitenlandse actualiteit.
De invloed van Trump op de NAVO-partners zorgde al voor een eerste aanpassing aan het regeerakkoord: België zal veel sneller dan voorzien 2 procent moeten besteden aan defensie-uitgaven, en dat kost handenvol geld.
Daarbovenop is er de invasie van Israël in Gaza, met al het menselijke leed, hongersnood en oorlogsmisdaden. Dat menselijke leed willen de linkse en centrumpartijen in de regeringen met alle mogelijke middelen die hen ter beschikking staat aanpakken.
3. België: een baken van politieke rust en stabiliteit?
Ondanks die tegenstellingen - die trouwens in zowat alle Europese landen zijn terug te vinden - is België op dit moment aan de Noordzee een baken van rust en stabiliteit. Een peiling in Nederland toont aan dat nauwelijks 4 procent van de Nederlanders nog vertrouwen heeft in de politiek. Verleden jaar was dat nog 30 procent.
In Nederland probeert op dit moment een demissionair kabinet, waar al twee van de vier partijen opgestapt zijn, te besturen tot aan de verkiezingen. Ook in Frankrijk heeft nauwelijks nog 15 procent van de Fransen vertrouwen in de eerste ministers Bayrou, die trouwens een vertrouwensstemming heeft uitgelokt in het parlement. In België is de situatie dan - ondanks de tegenstellingen - "relatief" stabiel.
In Franstalig België hebben ze intussen een partijvoorzitter (Georges-Louis Bouchez van de MR) die oproept tot een boycot van de openbare omroep RTBF, een boycot die intussen al is 'geboycot' door eigen ministers als Mathieu Binet, Adrien Dolimont of parlementsleden als Charlotte Deborsu.
Nog een detail: Tom Van Grieken is met ruime voorsprong de meest ervaren partijvoorzitter op dit moment, hij functioneert al in die positie sinds 2014, Georges Louis Bouchez van de MR en Conner Rousseau volgen in 2019 (de laatste met een onderbreking).
Maar mocht Frédéric De Gucht bij de Open VLD voorzitter worden, dan komt een nieuwe generatie aan de macht in de politieke partijen, allemaal geboren tussen 1979 en 1992, laten we maar zeggen, geboren in de jaren ‘80, de millennials dus. De vraag is of een nieuwe generatie voor een ander beleid gaat zorgen of niet.
