Bekende internationale kledingmerken laten geregeld bewust namaak van hun eigen producten toe op de Belgische markt. Dat zegt de FOD Financiën in het consumentenprogramma 'WinWin' op VRT 1. De reden: de namaakkledij laten vernietigen en recycleren kost hen te veel geld. De luchthaven van Luik is een belangrijke draaischijf voor namaakproducten in Europa.
Grote kledingmerken laten opzettelijk namaakversies van hun producten ons land binnen
Els Kesteleyn
Gepubliceerd:
'WinWin' is het consumentenprogramma van VRT op Radio 2 en VRT 1. Xavier Taveirne maakt jouw leven met slimme tips en goed advies net iets betaalbaarder. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be.
Vooral via de luchthaven van Luik komen er dagelijks enorme hoeveelheden pakketten uit China ons land binnen. Gaande van schoenen over kledij tot parfum. "Van de 4,5 miljard douane-aangiften die elk jaar van China naar Europa vertrekken, passeert ongeveer 1 miljard via Luik," zegt Francis Adyns, woordvoerder van de FOD Financiën en de douane. "En ja, wie China zegt, zegt ook namaak."
"Laat die namaak maar door"
Dagelijks onderschept de douane namaakgoederen, maar die mag ze niet zomaar vernietigen. "Wij mogen alleen vaststellen en opzijzetten. De merkhouders - zoals Nike en Adidas bijvoorbeeld - moeten beslissen wat er met de kopieën van hun merk gebeurt", legt Adyns uit. "Soms zeggen ze gewoon: laat die namaak maar door. En zo komt die ons land wel binnen."
Dat roept vragen op, want namaak is bij wet verboden in België.
Recyclage kost meer dan vernietigen
Merken moeten beslissen of ze de onderschepte goederen als namaak beschouwen of niet. Doen ze dat, dan zijn ze wettelijk verplicht om de namaakproducten te laten vernietigen of recycleren. "Gevaarlijke goederen, zoals parfum of batterijen moeten worden vernietigd. Maar kleren en schoenen moeten sinds kort worden gerecyleerd", legt Adyns uit. Die recyclage kost tot 3 euro per kilo en is daarmee tot drie keer duurder dan alles laten vernietigen.
Merken blijven stil
De redactie van het consumentenprogramma 'WinWin' vroeg een reactie aan verschillende merken, waaronder Nike en Adidas. Ondanks herhaaldelijk aandringen, kregen we tot op heden geen antwoorden op onze inhoudelijke vragen. Ook een algemene reactie over de manier waarop de bedrijven omgaan met namaakproducten die in ons land aankomen, bleef uit.
"De verwerking gebeurt door een erkend bedrijf in West-Vlaanderen, onder toezicht van de douane. Die hoge kosten zijn precies de reden waarom sommige merkhouders verkiezen om de goederen niet als namaak te bestempelen, en ze dus toelaten." Daardoor wordt België, gewild of niet, een draaischijf voor namaak in Europa.
Als de Economische Inspectie namaak vindt, moeten de merkhouders nog steeds betalen voor de vernietiging of recyclage. Ook als ze die goederen eerst hebben toegelaten
Lien Meurisse, woordvoerder FOD Economie
Wat er met de onderschepte namaakproducten gebeurt, hangt dus in eerste instantie af van de eigenaars van de merken. Dat de bedrijven geregeld kiezen om de producten door te laten, betekent volgens de Federale Overheidsdienst (FOD) Economie niet dat ze zomaar een vrijgeleide krijgen. "Namaak blijft verboden en onze Economische Inspectie hanteert een ander wettelijk kader dan de douane", legt woordvoerder Lien Meurisse uit.
"Wij hebben politionele bevoegdheden, de douane niet. Wij kunnen wél goederen in beslag nemen en het parket verwittigen. Namaak vind je overal, dus wij gaan ook overal checken. Onze inspecteurs controleren fysieke winkels, webwinkels en gaan ook langs bij mensen thuis."
In 2024 naam de FOD Economie meer dan 400.000 namaakproducten in beslag. Dat is een verdubbeling in vergelijking met 2023. "Het ging vooral over speelgoed, parfum en wasproducten. Je kan het zo gek niet bedenken of het wordt nagemaakt: van kettingzagen tot zelfs condooms."
Betrapte handelaars in namaak riskeren boetes tot 800.000 euro of een gevangenisstraf tot 5 jaar
Lien Meurisse, woordvoerder FOD Economie
Als de Economische Inspectie namaak opspoort, moeten de merkhouders alsnog betalen voor de vernietiging of recyclage. "Ze kunnen niet ontsnappen aan die verantwoordelijkheid, ook niet als ze eerder de goederen hebben toegelaten."
Er staan ook straffen op de handel in namaak, benadrukt Meurisse: "Afhankelijk van het dossier kunnen wij een betrapte handelaar in namaak een boete tot 800.000 euro opleggen. Een rechter kan zelfs een gevangenisstraf tot 5 jaar uitspreken."
