Prins Harry die spijt heeft van zijn huwelijk met Meghan, of paus Leo die zich schaamt Amerikaan te zijn vanwege Donald Trump? In verschillende getrukeerde video’s op Instagram en TikTok lijken beroemdheden wel heel scherpe uitspraken te doen. Valse interviews en speeches leggen de sprekers beweringen en beschuldigingen in de mond om kliks en reacties van kijkers uit te lokken. Maar hoe kan je zulke fake video's eigenlijk herkennen?
Heeft prins Harry spijt van zijn huwelijk met Meghan Markle? Deepfakes leggen beroemdheden ophefmakende beweringen in de mond
In het kort:
Wat? In valse video's op sociale media lijken beroemdheden zoals prins Harry en paus Leo scherpe uitspraken te doen.
Maar: De video's gebruiken beelden van echte interviews en voegen een AI-gegenereerde stem toe om een ophefmakende boodschap te verzinnen. Dat doen ze om kliks en reacties uit te lokken om hun accounts te doen groeien en inkomsten te genereren.
Tweemaal per week duikt de podcast 'Het Uur van de Waarheid' in de wereld van misleiding, desinformatie en online bedrog. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.
"Meghan gebruikt haar koninklijke titel om geld te verdienen in Hollywood." In een populaire video op Instagram lijkt prins Harry spijt te hebben van zijn huwelijk met Meghan Markle. De video toont de prins die beweert dat ze hem meenam uit zijn land met de belofte een simpel leven te leiden. "Ze overtuigde me om de banden met mijn familie te verbreken." De video werd al bijna 3 miljoen keer bekeken op Instagram.
In een andere video zien we de Britse prinses Anne die koningin Camilla ervan beschuldigt een plek in het koningshuis te willen veiligstellen voor de kinderen uit haar eerste huwelijk. Camilla zou daarvoor lobbyen bij koning Charles en prinses Anne zegt dat ze daar niet mee opgezet is. "Camilla en haar zoon hebben een grens overschreden die ik niet kan tolereren", klinkt het. Maar prinses Anne heeft dat nooit gezegd.
De video's met Britse royals zijn vals. Ze komen van een account met een Duitse beheerder dat zich specialiseert in video's van interviews met leden van het Britse koningshuis waar andere klank is overheen gezet.
Door stilgezette fragmenten van de video's in te geven op Google vonden we dat zowel de beelden van prins Harry als die van prinses Anne uit de originele context zijn getrokken. De oorspronkelijke beelden van prins Harry komen bijvoorbeeld uit een videoboodschap waarin prins Harry een oorlogsveteraan feliciteert met zijn 100e verjaardag. De 100-jarige veteraan heeft die videoboodschap zelf gedeeld in een post op X . De beelden van prinses Anne komen dan weer van een aflevering van een podcast over rugby waar ze te gast was samen met andere royals.
Paus Leo
Ook de sinds mei verkozen Amerikaanse paus Leo is te zien in verschillende video's waarin hij Donald Trump lijkt te bekritiseren.
In een eerste video zou de paus verkondigen dat hij zich kant tegen alles waar Trump voor staat. De speech bevat ook uitspraken als "Al je daden zijn een afschuwelijke manifestatie van de ideologie van de blanke supremacisten" en "Alles wat je hebt gedaan, sleept de Verenigde Staten de afgrond in".
In een andere video lijkt de paus te spreken over een bezoek van de Zuid-Afrikaanse president aan het Witte Huis. De paus meent dat Donald Trump zijn gast vernederde en zegt door Trump beschaamd te zijn dat hij Amerikaan is. Hij haalt in de video Trump volledig door het slijk met uitspraken als "Altijd maar om smeergeld vragen zoals een straathandelaar, dat is niet het gedrag van een rechtvaardige president".
Deepfake audio
De klank die over de video's wordt gelegd, is gegenereerd met artificiële intelligentie (AI). Het gaat om 'deepfake audio'. Dat is een techniek waarbij een opname van een stem van een persoon wordt gebruikt om een audiofragment in zijn of haar stem te genereren met behulp van AI.
Hoe herken je een deepfake audio?
Je hoort geen ademhaling terwijl de persoon spreekt
De stemopname klinkt alsof die gemaakt is in een volledig geluidsdichte studio
De spreker gebruikt een onnatuurlijke intonatie
Zinnen volgen heel snel op elkaar, soms kapt het begin van de volgende zin het einde van de vorige af
Om de video's zo echt mogelijk te laten lijken, worden de beelden van het echte interview snel afgewisseld met ander beeldmateriaal zodat de kijker niet opmerkt dat de klank niet strookt met het beeld van het interview. De video's worden ook telkens begeleid met achtergrondmuziek om tekortkomingen van de stem te verbergen.
Ten slotte worden de gefabriceerde beweringen slim uitgekozen door in te spelen op wat volgens anderen de spreker zou kunnen denken. Op die manier wordt het aannemelijker dat een bepaalde bewering daadwerkelijk uit de mond van de spreker komt.
De laatste video van de paus is dan weer een volledige deepfake. Niet alleen de klank, maar ook het beeld is gemanipuleerd. Dat zie je aan de lippen van de paus die soms het beeld wat vervormen en aan het vreemde Engelse accent, hoewel hij afkomstig is uit de Verenigde Staten.
Met filmpjes kan je geld verdienen
Je kan je afvragen waarom mensen dit soort video's maken. Wat hebben ze er eigenlijk aan? Wel, in het geval van TikTok is er een 'TikTok Creativity Program' dat populaire kanalen betaalt voor hun content op het platform. Hoe meer views, reacties, likes en shares die kanalen halen, hoe meer ze uitbetaald krijgen. Het is maar in 7 landen beschikbaar waaronder Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, dus niet in België. Voor Instagram bestaat zo'n fonds niet, maar vaak draait het daar om zichtbaarheid en bereik, wat onrechtstreeks ook kan leiden tot inkomsten.
Propaganda kan natuurlijk ook een rol spelen. Sommige mensen vinden het allicht fijn om het Britse koningshuis of het Vaticaan in een fout daglicht te zetten.
Conclusie
Er circuleren video's op sociale media waarin beroemdheden als prins Harry en paus Leo uitspraken lijken te doen die ze eigenlijk nooit gedaan hebben. De video's gebruiken beelden van echte interviews en artificiële intelligentie om de stemmen en beelden te manipuleren, waardoor valse beweringen geloofwaardig lijken. We beschouwen de video's daarom als vals.
De makers van deze video's mikken op kliks en reacties om inkomsten te genereren via platformen als TikTok en Instagram.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Deze factcheck werd geschreven op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
