"Ben ik mooi?" of "Hoe zou je mijn perzik beoordelen?". Dat soort boodschappen verschijnt op sociale media vrijwel meteen bij een nieuwe post. Helaas, ook op kanalen van verschillende Vlaamse media, zoals VRT NWS. Het gaat om zogenaamde seksbots die automatisch reageren op nieuwe berichten. Die comments lokken je vaak naar erotische websites die je willen oplichten. Omdat TikTok en Instagram minder inzetten op moderatie, lijken scammers steeds meer vrij spel te krijgen.
Waarom blijven seksbots op sociale media onuitroeibaar? Ook op de socials van VRT NWS
Levi Vanderaerden
Gepubliceerd:
In het kort
Seksbots reageren automatisch met suggestieve berichten op sociale media, ook op kanalen van VRT NWS. Op die manier lokken ze gebruikers naar dubieuze datingsites.
Oplichters gebruiken massaal identieke nepprofielen en profiteren van beperkte moderatie op platformen zoals TikTok en Instagram.
"Bedrijven zullen in de toekomst nog minder middelen besteden aan het verwijderen van nepprofielen. Het is dus cruciaal dat mensen zelf alert blijven", zegt computerwetenschapper Robin Marx.
Het begint dus met reacties zoals: "Hoe oud lijk ik?" of "Pak nu je sokken en natte tissues maar vast, als je mijn video hebt bekeken".
De bedoeling is dat je dan even op het profiel klikt. Op dat profiel vind je dan expliciete foto’s die verwijzen naar een website, waar je nog meer beeldmateriaal zou kunnen vinden.
Uiteindelijk kom je dan, dikwijls via een nietszeggende enquête, op een dubieuze datingsite terecht, zoals Flirtbook, Sexyflirtchat of Threesome Tinder.
Pak nu je sokken en natte tissues maar vast
Seksbot op instagram
De online-recensies van die sites maken snel duidelijk dat heel wat mensen zich laten misleiden in hun zoektocht naar liefde en affectie. Er wordt kennelijk al snel gevraagd om betaalde abonnementen te nemen.
Veel gebruikers melden in de recensies dat ze zich opgelicht voelen. "Chatten kost je een godsvermogen zonder uitzicht op een echte date", zegt een gebruiker.
Een bot, afkorting van 'robot', is een computerprogramma dat automatisch taken uitvoert. Ze kunnen bijvoorbeeld massaal reageren op sociale media of op grote schaal bepaalde producten opkopen. Bots werken vaak razendsnel en via verschillende accounts tegelijk.
Bots zijn overal
Volgens computerwetenschapper Robin Marx zijn bots op zich niet per se slecht. "Je kan een bot instellen om eender wat te doen, zoals de bots van Google die websites scannen en zoekresultaten samenstellen."
Marx werkt bij een IT-bedrijf dat voor grote ketens werkt met webshops. Hij moet bol.com mee beschermen tegen bots en komt er dus elke dag mee in aanraking.
In tegenstelling tot echte OnlyFans-modellen die sociale media gebruiken om reclame te maken, proberen seksbots vaak mensen te misleiden.
"Kanalen zoals die van VRT NWS zijn slachtoffer van hun eigen succes. Deze nepprofielen houden populaire pagina’s nauwlettend in de gaten en reageren binnen enkele seconden, zodat hun berichten altijd bovenaan staan. Voor een 10-tal euro kan je al duizenden bots inzetten."
Kwantiteit boven kwaliteit
Oplichters doen steeds minder moeite om hun bots eruit te laten zien als echte profielen. Waar vroeger nog geprobeerd werd om geloofwaardige namen, profielfoto’s en persoonlijke informatie te gebruiken, zien we nu vaak klakkeloos gekopieerde accounts.
Het valt meteen op dat de verschillende profielen haast identiek zijn: dezelfde profielfoto, gelijkaardige namen en telkens dezelfde suggestieve boodschap.
Dat is geen toeval. Er worden permanent honderden accounts klaargehouden. Als socialemediaplatformen dan toch een profiel zouden verwijderen, staat meteen een ander profiel klaar om mensen te blijven lokken.
Voor de oplichters telt kwantiteit meer dan kwaliteit. Liever honderden snel gemaakte nepaccounts die constant in beeld komen, dan goed vermomde profielen.
Moderatie neemt af bij sociale mediaplatformen
Bij e-commercebedrijven is er veel aandacht voor botbestrijding, omdat bots daar directe schade veroorzaken, bijvoorbeeld door dingen op te kopen.
"Als bots bijvoorbeeld alle exclusieve sneakers opkopen en duurder doorverkopen, jaag je je klanten weg", legt computerwetenschapper Marx uit.
Bij sociale media ligt dat anders. "Voor gebruikers is de hinder kleiner, waardoor platformen besparen op moderatie. Nepprofielen zijn bijna een geaccepteerd onderdeel van het geheel geworden. De surfer blijft toch het medium gebruiken."
Daar komt nog bij dat het achterhalen van de oorsprong van bots bijzonder moeilijk is. Ze draaien vaak op servers ver weg van de opdrachtgever.
Hoe kan je zelf deze bots herkennen? Ontdek het in deze video:
Mediawijsheid is voorlopig de enige oplossing.
Volgens Marx blijft vooral mediawijsheid een snelle oplossing.
"Rapporteren bij Instagram en TikTok kan, maar gebruikers moeten vooral zelf leren herkennen wat nep is. Bedrijven zullen in de toekomst nog minder middelen besteden aan het verwijderen van nepprofielen. Berichten worden ook steeds geloofwaardiger door het gebruik van AI. Het is dus cruciaal dat mensen zelf alert blijven."
Op de kanalen van VRT NWS zullen de bots dus ook blijven opduiken. Momenteel worden ze bijna altijd door de redactie verwijderd, maar dit systeem is niet waterdicht. Waakzaamheid blijft dus nodig als je doorklikt op bepaalde profielen.
Hoe herken je een bot?
Vreemde of identieke profielen
Kijk goed als je een opmerkelijk profiel ziet. Bots gebruiken vaak dezelfde profielfoto’s, dezelfde naam met telkens een ander cijfer achter, of een exotische naam. Zie je meerdere identieke accounts? Dan gaat het om bots.
Suggestieve of algemene reacties
Berichten zoals "Ben ik mooi?" of "Klik op mijn profiel" komen regelmatig terug, zonder dat ze iets met het oorspronkelijke bericht te maken hebben. Dat is een klassiek signaal van een spambot.
Verdachte links
Bots verwijzen je bijna altijd door naar externe websites. Die zien er soms onschuldig uit (bijvoorbeeld een enquête), maar leiden uiteindelijk naar bijvoorbeeld vreemde datingsites of betaalpagina’s.
