Vanaf woensdag loopt 'Eden' in de bioscoop. Het drama van regisseur Ron Howard met Vanessa Kirby, Jude Law, Ana de Armas en Sydney Sweeney als topcast. Het verhaal is gebaseerd op een experiment uit de jaren 30. Een handvol Europeanen vlucht richting Floreana, een van de onbewoonde Galapagoseilanden. Het paradijs blijkt een ontspoorde utopie. Hier het waargebeurde, krankzinnige verhaal achter 'Eden'.
Als 'Eden' een hel wordt: 8 Europeanen vluchten in jaren 30 naar onbewoond eiland, het verhaal achter de film
Sandra Cardoen
Gepubliceerd:
In 1929 hebben enkele mensen het werkelijk gehad met de maatschappij. De Grote Depressie (economische crisis) en het fascisme (dictator Adolf Hitler) loeren om de hoek.
Angst en onzekerheid regeren. Ze willen een nieuw leven starten, ver weg van de moderne maatschappij.
Onder hen de Duitse arts Friedrich Ritter (Jude Law in de film) en zijn levensgezellin Dore Strauch (rol van Vanessa Kirby).
Zij komen als eerste gezin vanuit Duitsland aan op Floreana. Hun tocht met onder meer een stoomschip duurt weken.
De keuze voor Floreana is bewust. Het eiland was toen een van de weinige plekken met een drinkwaterbron en werd eerder al gebruikt door piraten als schuilplaats. Met andere woorden: het lijkt Friedrich en Dore best bewoonbaar.
Het koppel streeft eenvoud na. Land bewerken en in vrede leven. Om zelfvoorzienend te zijn, nemen ze essentiële dingen mee zoals gereedschap, basismedicijnen en zaden om hun eigen moestuin aan te leggen.
Ook schrijfgerief en boeken: Friedrich is geobsedeerd door de filosoof Nietzsche (en zijn ideaalbeeld van "de mens die zichzelf overstijgt") en wil eigen ideeën - van een nieuwe wereldorde - op papier kunnen zetten.
Friedrich, die in de Eerste Wereldoorlog heeft meegevochten en een getraumatiseerde veteraan is, bereidt zich obsessief voor op de verhuizing.
Hij laat al zijn tanden verwijderen en kiest voor een kunstgebit van roestvrij staal. Op het eiland lopen er immers geen tandartsen rond en volgens Dore heeft hij "een eetpatroon dat intensief kauwen van elke hap vereist".
Andere gelukszoekers of 'indringers'
Na een jaar op Floreana wordt hun rust verstoord door de familie Wittmer. Heinz (Daniel Brühl), zijn zwangere vrouw Margret (Sydney Sweeney) en hun tienerzoon komen er wonen/overleven.
Zij hebben in de Duitse pers gelezen over het eilandexperiment met intrigerende krantenkoppen als "Moderne Adam en Eva in Eden".
Zoon Harry is bovendien ziek. Hij heeft hartfalen. Zijn ouders zijn in de waan dat het tropische klimaat beterschap kan brengen.
Er is argwaan en het botert niet tussen de gezinnen. De vrijgevochten Dore vindt Margret slechts een veredelde huisvrouw en Friedrich weigert pertinent te helpen bij de bevalling. Toch laten ze elkaar de nodige ruimte. Ook de Wittmers beginnen op het eiland vanaf nul. Ze wonen eerst in een grot totdat hun huis gebouwd is.
De Wittmers en Ritters schrijven brieven naar huis, die soms gepubliceerd worden in de media. Hun leven trekt de nodige aandacht. Ontdekkingsreizigers, wetenschappers en fotografen passeren langs Floreana.
Ze brengen vaak geschenken (tot wapens toe) mee. Tot dusver de zelfverklaarde zelfvoorzienendheid.
De barones
Complex wordt het pas als de flamboyante Eloise Wehrborn de Wagner-Bosquet (Ana de Armas) in 1932 de oversteek maakt. In het kielzog van deze Oostenrijkse barones: haar 2 partners, Rudolf Lorenz en Robert Philippson.
Er is plots sprake van luidruchtige feestjes, diefstal en gestook. En dat staat haaks op de conservatieve waarden die Friedrich en Heinz beogen.
De barones zou de brieven van de gezinnen onderscheppen en herschrijven, zodat haar avonturen centraal staan in Europa. Ze roept zichzelf uit tot 'keizerin van Floreana'.
De mysterieuze verdwijningen
Wat daarna gebeurt, omschrijven de meeste bronnen als een 'onoplosbaar mysterie'. De barones en haar geliefde Philippson verdwijnen spoorloos.
In een brief schrijft Friedrich dat de Wittmers hen gedood hebben. Volgens Margret ging het duo aan boord van een passerend schip naar Tahiti.
Een andere theorie is dat de jaloezie keihard toeslaat en de andere lover van de barones, Lorenz, hen vermoordt. Of het is wraak. Lorenz zou mishandeld worden door de barones.
Er zijn dingen die niemand ooit zal weten
Ron Howard realistisch in een gesprek met BBC
Goed genoeg voor 101 wilde speculaties en natuurlijk documentaires en (strip)boeken, zoals 'The Galapagos affair: Satan came to Eden' (2012) van Dayna Goldfine en Dan Geller, 'Galapagos' (2023) van Michaël Olbrechts en 'Eden undone' (2024) van Abbott Kahler.
Regisseur Howard heeft niet de ambitie om de waarheid te achterhalen in 'Eden'. "Als je een film maakt gebaseerd op waargebeurde feiten, moet hij nog steeds als film presteren", vertelt hij aan BBC.
Wat gebeurde er met de rest?
Friedrich Ritter wordt ziek en sterft, mogelijk aan een voedselvergiftiging door bedorven kippenvlees. Hoewel Dore Strauch ook een hap van het vlees neemt en niet ziek wordt. Margret verdenkt haar ervan Friedrich te hebben vergiftigd.
Dore Strauch keert terug naar Duitsland. Ze verblijft in een sanatorium (ze was MS-patiënt), schrijft haar memoires en verwijst daarin naar de barones als de 'duivel'.
Rudolf Lorenz verlaat het eiland op een Noorse vissersboot. Maanden later worden hij en de kapitein dood teruggevonden op een ander Galapagoseiland, Marchena. Doodsoorzaak: uitdroging.
Gesloten monden vangen geen vliegen
Margret Wittmer, de laatste overlevende van de kolonisten, neemt het mysterie mee in haar graf
De Wittmers blijven. Ze openen later een hotel dat nu nog door hun nakomelingen wordt uitgebaat. Margret sterft, na Heinz, in 2000 en wordt 95. Drie jaar voor haar dood staat ze docu-makers Goldfine en Geller te woord, op voorwaarde dat ze niet over de gebeurtenissen of 'roddels' beginnen.
