Op de internationale luchthaven van Keflavik, vlak bij de IJslandse hoofdstad Reykjavik, zijn 4 Belgische F-16's en 98 militairen ingezet om het luchtruim boven IJsland te beschermen. Omdat IJsland zelf geen leger heeft, nemen NAVO-landen die taak beurtelings op zich. VRT NWS neemt poolshoogte tijdens deze belangrijke missie.
"Klaar om Russische vliegtuigen te onderscheppen": VRT NWS volgt Belgische F-16's die luchtruim boven IJsland bewaken
Al sinds 2008 slaan de verschillende NAVO-landen de handen in elkaar om het IJslandse luchtruim te beschermen. Het eiland heeft immers zelf geen leger, en dus ook geen luchtmacht. IJsland is historisch nooit betrokken geweest in een echt conflict en na de Tweede Wereldoorlog werd IJsland militair beschermd door de VS via een overeenkomst, waardoor een eigen leger overbodig leek.
Sinds 1949 is IJsland lid van de NAVO en vertrouwt het op de collectieve defensie van NAVO-bondgenoten voor militaire bescherming. Dit betekent dat het luchtruim en de territoriale veiligheid van IJsland grotendeels worden gedekt door andere NAVO-landen, zoals via het Icelandic Air Policing-programma.
"Russische vliegtuigen onderscheppen"
Van 21 augustus tot 13 september valt die IJslandse bescherming voor het eerst op de schouders van ons land. Concreet gaat het om een verdedigingsmissie, waarbij de Belgische gevechtsvliegtuigen 24 uur per dag, 7 dagen op 7, bewapend paraat staan om onmiddellijk op te stijgen, met piloten in gereedheid. In militair jargon wordt dat ook wel de Quick Reaction Alert (QRA) genoemd.
De militairen moeten daarbij vooral verdachte vliegtuigen onderscheppen, identificeren en uit het luchtruim begeleiden.
VRT NWS neemt poolshoogte in IJsland
De missie is van groot belang voor de NAVO, vooral vanwege de belangrijke geostrategische ligging van IJsland tussen Europa en Noord-Amerika, en aan de noordflank van de NAVO.
"Daarbij staan we vooral klaar om Russische vliegtuigen te onderscheppen", zegt Majoor Vlieger Michaël Artiges. "Een echte dreiging is er op dit moment niet, maar we moeten op alles voorbereid zijn. Wij staan dag en nacht paraat, elke dag van de week." Volgens Artiges zijn de piloten in staat om binnen de 2 tot maximaal 15 minuten op te stijgen.
Voorbereiding op toekomstige missies
Een van de redenen waarom België voor het eerst deelneemt aan de Icelandic Air Policing-missie, is de komst van de nieuwe F-35-gevechtsvliegtuigen. Later dit jaar worden de eerste toestellen geleverd in Florennes.
"Men heeft nu al gepland dat de eerste operationele inzet van de F-35 in 2027 zal plaatsvinden hier in IJsland", zegt Jens Franssen, defensie-expert bij VRT NWS en momenteel in IJsland. "Dan zal België opnieuw deze IAP-missie uitvoeren."
Volgens Franssen is IJsland daar de ideale plek voor. "Het wordt de eerste keer dat onze luchtmacht zo’n operatie doet met de F-35. Dat doet men liever in het relatief veilige, afgelegen IJsland dan meteen in Europa of aan de oostgrens van het NAVO-gebied. De bedoeling is om hier eerst te oefenen."
Waarom de F-16 voor QRA?
De F-16 Fighting Falcon is bijzonder geschikt voor QRA-missies (Quick Reaction Alert), ook in IJsland. Het toestel kan onbekende vliegtuigen onderscheppen, identificeren, communiceren en escorteren.
Dankzij zijn hoge snelheid en reactievermogen (tot Mach 2) kan de F-16 snel verdachte toestellen bereiken. Bovendien is hij veelzijdig inzetbaar door zijn brede scala aan wapens, zowel voor korte als lange afstand.
Het feit dat de F-16 wijdverspreid wordt gebruikt binnen de NAVO zorgt daarnaast voor een vlotte logistieke samenwerking en tactische interoperabiliteit tijdens gezamenlijke missies.
