Zeker 20 Palestijnen gedood, onder wie 5 journalisten. Dat is de trieste balans van een dubbele aanval van het Israëlische leger (IDF) gisterochtend op het Nasser-ziekenhuis in Gaza. "Bij lokale bronnen horen we vaker dat dit soort aanvallen gebeuren", zegt Midden-Oostenkenner bij VRT NWS Inge Vrancken. Bovendien waarschuwt het IDF steeds minder waar en wanneer het aanvallen uitvoert. Premier Netanyahu spreekt over een "tragisch ongeluk", maar dat is "een weinig geloofwaardige uitleg".
Waarom het weinig geloofwaardig is dat aanval op Nasser-ziekenhuis in Gaza tragisch ongeluk was, zoals Netanyahu beweert
Jarno Treuttens
Gepubliceerd:
In het kort:
Bij een dubbele aanval van het Israëlische leger op het Nasser-ziekenhuis in Gaza zijn zeker 20 Palestijnen, onder wie 5 journalisten, omgekomen.
Volgens Midden-Oostenkenner Inge Vrancken is de uitleg van premier Netanyahu dat het om "een tragisch ongeluk" gaat "weinig geloofwaardig", onder meer omdat het om een zogenoemde "double tap"-aanval gaat.
Er zou geen waarschuwing zijn gegeven op voorhand door het Israëlische leger, iets wat de voorbije maanden steeds minder gebeurt.
Professor Internationaal Recht Jan Wouters (KU Leuven) benadrukt: "Journalisten, medisch personeel en burgers zijn beschermd volgens het internationaal recht en mogen niet worden aangevallen."
De feiten van gisteren. Het Nasser-ziekenhuis in Khan Younis, een stad in het zuiden van Gaza, wordt rond 10 uur 's ochtends aangevallen door het Israëlische leger.
Hulpverleners en journalisten komen naar de plek van de aanval om de gewonden te verzorgen en de aanval te documenteren. Enkele minuten na de eerste aanval is er een tweede grote aanval. 20 Palestijnen, onder wie 5 journalisten, worden gedood.
Later op de dag reageert de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Hij spreekt over een "tragisch ongeluk" en drukt zijn "oprechte spijt" uit. Het leger zegt dat het "een grondig onderzoek zal uitvoeren".
Herbekijk het verslag in 'Het journaal' (25/08) over de aanval op het Nasser-ziekenhuis
Geen waarschuwing door het Israëlisch leger
Het internationaal recht is helder en duidelijk: "Uiteraard zijn journalisten beschermd en mogen ze niet worden aangevallen", zegt professor Internationaal Recht Jan Wouters (KU Leuven). Hetzelfde geldt voor medisch personeel en burgers. Kortom, iedereen die niet vecht.
Daarnaast "is men in een oorlog verplicht voldoende voorzorgsmaatregelen te nemen en een aanval zo te plannen dat het risico op burgerdoden zo klein mogelijk is", aldus Wouters. En mogelijk wringt daar het schoentje. "Daar besteedt het Israëlische leger steeds minder aandacht aan."
In het begin van de oorlog waren er pamfletten met waarschuwingen. "Verlaat onmiddellijk uw huis", stond erop. Of er was een QR-code met een online kaart die aantoonde welke gebieden zouden worden getroffen.
Midden-Oostenkenner bij VRT NWS Inge Vrancken zegt dat het leger wel nog evacuatiebevelen uitvaardigt, maar dat "het steeds minder gebeurt". Bovendien heeft "het Israëlische leger geen officiële verklaring afgelegd dat er een waarschuwing is geweest" voor deze aanval.
Dubbele aanval kort na elkaar
Dan is er ook de manier waarop de aanvallen zijn gebeurd. Een eerste aanval, gevolgd door een tweede aanval een tiental minuten later. In militaire kringen staat dat ook bekend als een "double tap". "We horen van lokale bronnen dat double tap-aanvallen wel vaker gebeuren", zegt Vrancken, al kunnen we die informatie niet onafhankelijk verifiëren, "want er zijn geen internationale journalisten ter plekke".
"Het is een bijzonder controversiële militaire tactiek omdat je de aanval uitvoert, even wacht en dan weet dat er veel hulpmedewerkers en journalisten ter plekke komen om vervolgens opnieuw toe te slaan", zegt Vrancken. "Dan weet je ook dat er burgerslachtoffers zullen vallen. We hebben die tactiek veel gezien bij terreuraanvallen van de terroristische groepen Al Qaeda en IS. In Gaza horen we dat het meer en meer wordt gebruikt."
Een eerste aanval kan een fout zijn, maar na zo'n tweede aanval is dat een bijzonder ongeloofwaardige uitleg
Midden-Oostenkenner Inge Vrancken
Volgens een onderzoek van de Israëlische media '+972 magazine' en 'Local Call' voert het leger zulke aanvallen bewust uit. Ze spraken met 5 militaire bronnen. "De double tap-procedure wordt meestal toegepast tijdens "onnauwkeurige" aanvallen, wanneer het leger niet zeker weet of het beoogde doelwit is geraakt. Het belemmeren van de redding van gewonden onder het puin betekent bovendien dat het doelwit, indien aanwezig, waarschijnlijk alsnog zal sterven", klinkt het.
Cameraman maakt livebeelden op dak van ziekenhuis
Zoals eerder gezegd spreekt de Israëlische premier Benjamin Netanyahu over "een tragisch ongeluk". "Een eerste aanval kan een fout zijn, maar na zo'n tweede aanval is dat een bijzonder ongeloofwaardige uitleg", aldus Vrancken. "Daarnaast is er geweten dat er veel journalisten in het Nasser-ziekenhuis zijn."
Zo stond Hussam Al-Masri, een cameraman die werkte voor het persagentschap Reuters, op het dak van het ziekenhuis om livebeelden te maken. "Dat zou het Israëlisch leger moeten weten", zegt Wouters. "Dan verwacht je toch echt meer voorzorgsmaatregelen. Ik vermoed dat daarom (premier) Netanyahu zijn excuses aanbiedt. Hij verwacht dat de dood van een journalist die voor internationale media werkt ook veel internationale kritiek zal opwekken."
Volgens een eerste voorlopig onderzoek door Israël was het doelwit een camera waarvan de Israëlische grondtroepen vreesden dat die werd gebruikt om hun bewegingen te volgen. Dat melden verschillende Israëlische media. De aanvallen zouden zijn uitgevoerd door een Israëlische tank. Welke camera ze wilden uitschakelen, is niet duidelijk. Op de laatste beelden van Al-Masri zijn alvast geen Israëlische troepen te zien.
Niet duidelijk wie bevel heeft gegeven
Volgens de Israëlische krant 'Haaretz' stellen hooggeplaatste bronnen bij het leger zich ook vragen. Het bevel zou alleszins niet zijn gegeven door een hooggeplaatste commandant. Volgens de krant is dat opvallend, net omdat het om een aanval op een ziekenhuis gaat.
De verwarring staat in schril contrast met eerdere aanvallen, ook op ziekenhuizen. Toen stond Israël altijd meteen klaar met een verklaring. Het is ofwel "een militair bolwerk" of "er waren terroristen van Hamas". Bij een aanval op de gebouwen en het personeel van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) eind vorige maand zei Israël dat er "gijzelaars in de omgeving" waren.
Journalisten als doelwit
Khaled Shaath, een journalist in Khan Younis, getuigt over de aanval. Het Israëlische leger "viel onze collega Hussam Al-Masri rechtstreeks aan", klinkt het.
Het is voorlopig niet mogelijk om die verklaring onafhankelijk te verifiëren, maar de nieuwe verklaring van het leger én die van Saath zouden erop duiden dat Israël opnieuw een journalist wilde doden. Het leger zegt "dat ze geen journalisten als zodanig doelbewust aanvallen".
Het Israëlische leger heeft in deze oorlog nochtans heel wat journalisten gedood. Ook aan het Nasser-ziekenhuis. In mei ging het om Hassan Aslih. Hij zou volgens Israël een "terrorist zijn die zich voordeed als journalist".
Een uitleg die Israël wel vaker geeft. Onlangs doodde het leger ook nog 6 journalisten in Gaza-Stad. Opnieuw nabij een belangrijk ziekenhuis. Eén van hen, Anas al-Sharif, zou een Hamasstrijder zijn volgens Israël, maar daar zijn geen duidelijke bewijzen voor. Dat blijkt uit een onderzoek van de VRT NWS-checkredactie.
Tegelijkertijd zei premier Netanyahu gisteren nog dat "Israël het werk van journalisten waardeert". "Een bijzonder cynische uitspraak in een gebied waar de voorbije 22 maanden zowat 200 - voornamelijk Palestijnse - journalisten zijn gedood en waar, ondanks de toenemende internationale druk, buitenlandse journalisten niet welkom zijn", zegt Vrancken.
De oorlog in Gaza is de dodelijkste ooit voor journalisten, blijkt uit cijfers van verschillende organisaties.
