In de Amerikaanse hoofdstad Washington D.C. dragen militairen van de Nationale Garde vanaf nu wapens. Dat gebeurt op aansturen van president Donald Trump en minister van Defensie Pete Hegseth. De beslissing is ongebruikelijk: eenheden van de National Guard dragen normaal gesproken geen wapens bij binnenlandse patrouilles als er geen sprake is van een acute crisissituatie.
Hoogst uitzonderlijk: militairen van Nationale Garde in Washington D.C. dragen vanaf nu wapens
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Vanaf 24 augustus mogen sommige militairen van de Nationale Garde wapens dragen, pistolen (M17) en gedeeltelijk ook semiautomatische M4-geweren, tijdens specifieke missies in Washington D.C.
Er zijn wel duidelijke regels wanneer de wapens mogen worden ingezet: er mag alleen geweld worden gebruikt bij een "ontegensprekelijke dreiging van de dood of ernstig letsel", aldus de Amerikaanse overheid.
De Nationale Garde mag ook geen mensen arresteren, al kunnen ze wel verdachten tijdelijk vasthouden tot de lokale politie arriveert.
Nationale Garde in Washington D.C.
Volgens president Donald Trump is de beslissing om 2.200 militairen van de Nationale Garde in te zetten in Washington D.C. gewettigd door de toenemende criminaliteitscijfers. "Onze hoofdstad wordt overgenomen door bloeddorstige criminelen en gewelddadige bendes", zei de president tijdens een persmoment.
Toch komt er veel kritiek op de beslissing, die wordt afgedaan als politiek theater. Dat zegt bijvoorbeeld ook burgemeester Muriel Bowser. Ze noemt de presidentiële actie "dictatoriaal" en benadrukt dat de criminaliteit in de stad al afneemt en dat de federale interventie mogelijk niet wettig is.
Hoogst ongebruikelijk
Eerst en vooral is het erg ongebruikelijk om de Nationale Garde in te zetten in staten met eigen grondwettelijke rechten en bevoegdheden, zoals het beheer van politie en openbare orde. De federale overheid kan dus niet zomaar de controle over politie overnemen zonder toestemming. Daar kan de president dus zijn boekje te buiten gaan.
In de hoofdstad ligt dat anders: Washington D.C. is geen staat, maar wel een federaal district. Daardoor heeft het Congres en uiteindelijk de president meer directe controle over het bestuur dan bij staten. Onder uitzonderlijke omstandigheden kan de president de Nationale Garde of het leger inzetten om de openbare orde te handhaven.
Maar dat militairen van de Nationale Garde wapens dragen op Amerikaans grondgebied als geen sprake is van een acute crisissituatie, is op zijn minst gezegd opvallend. Hoewel misdaad een probleem is, wordt het niet gezien als een acute, onmiddellijke bedreiging voor de openbare orde die de bewapende inzet van het leger rechtvaardigt.
Bij binnenlandse inzet, denk aan natuurrampen, rellen of grote evenementen, is de Nationale Garde in de regel onbewapend of slechts uitgerust met niet-dodelijke middelen (zoals wapenstokken of pepperspray).
De laatste keer dat gewapende militairen van de Nationale Garde werden ingezet in Washington was in de nasleep van de bestorming van het Capitool in 2021.
Het feit dat militairen zichtbaar vuurwapens dragen in de hoofdstad benadrukt een veel zwaardere, militaristische aanpak. Volgens critici ondermijnt de president door deze maatregel de bevoegdheden van lokale bestuurders. Bovendien is er op dit moment geen acute gewelddadige crisis in Washington. Integendeel, de criminaliteitscijfers zijn de laatste jaren juist gedaald.
Veel kritiek
De maatregel valt samen met een open, politiek conflict tussen president Trump en Democratische leiders. Trump lijkt de wapeninzet te gebruiken als signaal van sterkte, terwijl Democratische leiders het beschouwen als politiek gemotiveerd en autoritair.
Dominee en activist Al Sharpton zei tijdens een religieuze bijeenkomst aan de Howard University in Washington dat de aanwezigheid van de Nationale Garde in de hoofdstad niets met mogelijke criminaliteit te maken heeft. "Dit gaat over het profileren van ons", zei hij.
Later benadrukte hij tegenover journalisten dat de maatregel volgens hem doordrenkt is van vooroordelen en racisme. Hij wees erop dat Trump geen militairen stuurt naar steden met een blanke burgemeester en noemde de inzet een burgerrechtenkwestie, een rassenkwestie en een vraagstuk rond de staatkundige status van D.C.
Ook in andere steden
Ondertussen dreigt Trump ook om de Nationale Garde in te zetten in veel andere - vaak door Democraten geleide - steden zoals Baltimore, Chicago en New York. Gisteren gooide Trump nog wat olie op het vuur door een uitnodiging tot gesprek van de gouverneur van Maryland af te slaan, en in de plaats daarvan te dreigen met "het inzetten van militairen".
In een bericht op zijn socialmediaplatform Truth Social verdedigde Trump die uitspraak, omdat de gouverneur "een eerder vieze en provocatieve toon" had aangeslagen. Trump dreigde daarna om de inzet van troepen in Los Angeles (de Nationale Garde werd toen ingezet om de migratiedienst ICE bij te staan en de protesten in te dammen) nog eens over te doen in de andere staten.
Ook de gouverneur van Illinois, de Democraat JB Pritzker, verzet zich fel. Volgens hem is er geen enkele noodsituatie die de inzet van de Nationale Garde in Chicago rechtvaardigt. Op X schreef hij dat Donald Trump een crisis probeert te verzinnen, militairen politiseert en zijn macht misbruikt om de aandacht af te leiden van de pijn die hij gezinnen bezorgt.
