John Williams, een van de bekendste en meest geprezen filmcomponisten, heeft filmmuziek nooit écht leuk gevonden. Dat vertelde hij in een zeldzaam interview naar aanleiding van zijn biografie die in september verschijnt. "Dat filmmuziek dezelfde plaats in de concertzaal heeft als de beste muziek uit de canon, is volgens mij een misvatting." Williams schreef de muziek bij films als 'Jaws', 'E.T.', 'Jurassic Park', Star Wars', 'Harry Potter' en zo veel meer.
John Williams, filmcomponist voor klassiekers als 'Jaws', 'E.T.' en 'Jurassic park': "Ik heb filmmuziek nooit écht leuk gevonden"
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
John Williams, het is een naam als een klok in de wereld van films en filmmuziek. De Amerikaanse componist is verantwoordelijk voor enkele van de meest memorabele soundtracks uit de filmgeschiedenis. Zo heeft hij er met zijn soundtrack voor 'Jaws' voor gezorgd dat mensen twee simpele, bezwerende noten tot het einde der tijden met een (al dan niet bloeddorstige) haai zullen associëren.
Maar hij schreef ook de thema's voor de originele 'Star Wars'-reeks, de 'Indiana Jones' -trilogie, de eerste 3 'Harry Potter' -films, 'E.T.' , 'Schindler's List' , 'Jurassic Park' en 'Home Alone' . Stuk voor stuk klassiekers uit de filmmuziek, en dat is slechts een greep uit zijn omvangrijke oeuvre.
En daar is hij rijkelijk voor bekroond. Hij werd bijvoorbeeld 54 keer genomineerd voor een Oscar, waarvan hij er 5 won. Van alle nog levende Oscarwinnaars heeft hij de meeste nominaties op zijn naam staan.
Maar Williams, 93 jaar intussen, blijkt van filmmuziek geen hoge dunk te hebben. "Ik heb filmmuziek nooit écht leuk gevonden", zegt hij in de Britse krant The Guardian in een zeldzaam interview. Dat kwam er naar aanleiding van zijn officiële biografie, 'John Williams: A Composer's Life' , die op 2 september verschijnt.
Alleen al het idee dat filmmuziek dezelfde plaats in de concertzaal heeft als de beste muziek uit de canon, is volgens mij een misvatting
John Williams, filmcomponist
Williams gaat zelfs nog verder dan dat. "Filmmuziek, hoe goed ze ook kan zijn - en dat is ze meestal niet, afgezien van een stuk van misschien 8 minuten hier en daar... Ik denk gewoon dat die muziek er niet is, dat wat wij zien als die gekoesterde, grootse filmmuziek. We herinneren ze ons op een nostalgische manier."
"Alleen al het idee dat filmmuziek dezelfde plaats in de concertzaal heeft als de beste muziek uit de canon, is volgens mij een misvatting. Veel filmmuziek is vluchtig. Ze is hoe dan ook fragmentarisch. En tot iemand de muziek reconstrueert, is ze niks dat we zelfs maar als een concertstuk kunnen beschouwen."
John Williams dirigeert het prestigieuze Wiener Philharmoniker bij de uitvoering van de muziek bij 'Jurassic Park' in januari 2020:
"Williams verhief filmmuziek tot een hoge kunstvorm"
Opvallende uitspraken voor iemand wiens muziek al generaties lang mensen blijft beroeren. Die muziek wordt wereldwijd door grote symfonie-orkesten opgevoerd. In het verleden dirigeerde hij ook geregeld die concerten.
Ook Tim Greiving, die de officële biografie schreef, is verrast. "Zijn opmerkingen zijn op een bepaalde manier schokkend, zou je kunnen zeggen. Het is geen valse bescheidenheid. Hij spot oprecht met zichzelf, is minachtend voor filmmuziek in het algemeen."
Hij heeft een geïnternaliseerd vooroordeel tegen filmmuziek. Het is voor hem een functionele muzieksoort
Tim Greiving, auteur van de biografie die op 2 september verschijnt
"Hij heeft een geïnternaliseerd vooroordeel tegen filmmuziek. Het is voor hem een functionele muzieksoort", zegt Greiving. "Wat best grappig is, want ik beschouw zijn filmmuziek als een soort sublieme kunst op zijn best. Dat is geen bescheidenheid, hij zegt alleen dat het een mindere kunstvorm is."
Volgens Greiving klopt die stelling van Williams meestal wel. "Het is veel sneller en veel economischer geschreven. Maar ik denk wel dat zijn muziek die stelling uitdaagt. Hij perfectioneerde de kunst van het componeren van filmmuziek. Hij bracht de muziek tot grote hoogten. Hij verhief filmmuziek tot een hoge kunstvorm."
Voor de muziek bij de film 'E.T.' kreeg John Williams een Oscar:
"Film was een job, een opportuniteit die ik moest grijpen"
Ondanks alle lof en prijzen die hij tijdens zijn carrière kreeg, is Williams kritisch voor zichzelf. Hij zegt aan Greiving: "Als ik alles opnieuw zou moeten doen, zou ik het netter hebben aangepakt. Dat de filmmuziek en de concertmuziek meer mijn eigen muziek zouden zijn, wat dat ook mag zijn, of op de een of andere manier meer verenigd. Maar dat is nooit gebeurd. Film was een job, of een opportuniteit die ik moest grijpen."
In het boek vertelt hij ook over zijn nauwe samenwerking met de Amerikaanse regisseur Steven Spielberg, voor wie hij onder meer 'Close Encounters of the Third Kind' , 'E.T.' , de 'Indiana Jones' -trilogie, 'Jurassic Park' , 'Schlinder's List' en 'Saving Private Ryan' componeerde.
Williams was al vroeg in zijn carrière gefrustreerd door regisseurs die geen verstand hadden van muziek, een typische klacht onder filmcomponisten. Met Spielberg heeft hij een "heel bijzondere samenwerking" gehad, zegt hij. "Hij is meer muzikaal onderlegd dan de meeste regisseurs met wie ik heb gewerkt. Hij groeide op met een moeder die speelde, en zij nam hem mee naar concerten. Hij speelde een beetje klarinet. En hij is erg muzikaal."
