Geen smartphone meer en discussies over lerarentekort: nieuwe schooljaar start voor Franstalige leerlingen in Brussel en Wallonië

Voor het vierde jaar op rij begint het Franstalige onderwijs een week vroeger dan het Nederlandstalige onderwijs. De zomervakantie werd ingekort en de herfstvakantie en de krokusvakantie werden elk met een weekje verlengd.

Zoals elk schooljaar zijn er nieuwigheden, en voor het Franstalige onderwijs springt dit jaar het algemene verbod op smartphones in het oog. Leerlingen van het kleuter- tot en met het secundair onderwijs mogen hun smartphone op school niet gebruiken in de klas, tijdens pauzes en op de speelplaats. Het kan nog wel in het kader van lesopdrachten.

De maatregel was vorig schooljaar al van kracht in heel wat scholen in Wallonië en Brussel, maar is nu verplicht in alle onderwijsinstellingen in het lager en secundair. Dat heeft het voordeel van de duidelijkheid, klinkt het.

In Vlaanderen gaat vanaf volgende week een algemeen smartphoneverbod voor leerlingen in het lager onderwijs en in de eerste en tweede graad van het middelbaar in. In de derde graad mag recreatief gebruik wel, als de school dat tenminste toelaat.

Waals minister van Onderwijs Valérie Glatigny (MR) bezoekt vandaag Sainte-Marie in Namen, een school die zich onderscheidt door onderwijs in Frans en in gebarentaal voor dove en slechthorende leerlingen. Het is haar tweede schooljaar als minister van Onderwijs, het belooft niet onrustiger te worden dan vorig schooljaar.

Net als bij ons is in het Franstalige onderwijs het lerarentekort een pijnpunt. Bij de start van de legislatuur van de Franse gemeenschapsregering werd dit nog uitgeroepen als topprioriteit. In januari zijn 4 werkgroepen opgericht, maar het overleg tussen de regering, de vakbonden en de onderwijskoepels lijkt vast te zitten. Onlangs trokken de 3 onderwijsvakbonden zich terug uit die werkgroepen.

"Het overleg is een schijnvertoning geworden", zegt Jorre De Witte, vakbondssecretaris bij de socialistische onderwijsvakbond CGSP Enseignement in De ochtend op Radio 1. "Als alleen maar besproken mag worden hoe we de jobs gaan moeten schrappen en hoe we het met minder middelen gaan doen, en hoe langer werken voor minder pensioen moet gaan, dan is er voor ons niet veel meer te discussiëren."

In het nieuwe schooljaar worden volgens De Witte al 500 jobs in het Franstalige onderwijs geschrapt. "Ze zouden eigenlijk een beetje meer moeten luisteren en de echte oorzaken van het probleem aanpakken. Als je de kwaliteit van het onderwijs omhoog wil, moet je daar niet meer middelen weghalen."

"Zodra er een echt voorstel op tafel komt, gaan we zonder probleem weer aan tafel zitten. Maar zolang de enige oplossing voor het onderwijs is om meer jobs te schrappen en zo het lerarentekort nog erger te maken, dan heeft het toch niet veel zin meer om voort te babbelen?, zegt De Witte.

Ook belangrijk hierin is de discussie over de begroting voor 2026 voor de Franse gemeenschapsregering. De regering heeft al aangegeven dat ze de overschrijdingen van het budget onder controle wil krijgen. Aangezien onderwijs alleen al goed is voor zowat 70 procent van de uitgaven, vrezen sommigen verdere besparingen in het onderwijs.

Ook in het Franstalige onderwijs waren er vorig jaar stakingen en demonstraties tegen de toenemende werkdruk en tegen de federale pensioenhervorming. Acties zullen er dit jaar ook zijn. Voor dit schooljaar nemen de Waalse onderwijsbonden al zeker deel aan 2 actiedagen. Op 24 september is er een manifestatie in Namen, op 14 oktober is er een nationale manifestatie in Brussel.

De onderwijssector kijkt ook al lang uit naar de intenties van de regering voor de hervorming van het curriculum in het middelbaar. Momenteel is het lessenpakket van het zesde middelbaar al hervormd. Volgend schooljaar moet de hervorming van het eerste middelbaar van start gaan.

Dit jaar zullen de meerderheidspartijen werken aan de hervorming van het curriculum van het derde middelbaar. Het is een uitgesproken ambitie om meer lespakketten in te richten die toegespitst zijn op een specifieke richting. Er zou nog een kleine kern van 'gemeenschappelijke' lespakketten zijn.

De krijtlijnen van deze hervorming worden momenteel besproken binnen de Franse gemeenschapsregering. Beslissingen worden in de komende periode verwacht.

Daarnaast is er discussie over het al dan niet verplicht invoeren van lessen Nederlands als tweede taal. In het Nederlandstalige onderwijs is de tweede landstaal - Frans - als tweede taal verplicht, maar in het Franstalige onderwijs geldt een vrije keuze.

Momenteel kunnen leerlingen in het middelbaar kiezen tussen Nederlands of een andere vreemde taal, zoals Engels of Duits. Nederlands wordt het minst gekozen. In het schooljaar 2019-2020 koos 34 procent van de leerlingen in het eerste middelbaar voor het Nederlands, het laagste cijfer tot dan toe.

Het leidt ertoe dat verschillende leerlingen de middelbare school afronden zonder ooit Nederlands te hebben gevolgd, wat een uitdaging vormt voor de kennis van het Nederlands in Wallonië. Daarom wordt met de regelmaat van de klok gediscussieerd over het verplichten van het Nederlands.

De vorige Franse gemeenschapsregering, met Caroline Désir (PS) als minister van Onderwijs, schrapte het plan om het Nederlands tegen 2027 opnieuw verplicht te maken. Als reden werd het tekort aan leerkrachten genoemd. Ook huidig minister Glatigny heeft bedenkingen bij een verplichting. Haar kabinet wilde dat plan dan ook weer in de koelkast steken, maar werd teruggefloten door MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez. Ook die discussie zal dus blijven lopen.