Wachtebeke toont vergeten landbouw- en huisdierrassen zoals Mechelse hoen: "Mogen niet verloren gaan"

Op de Levend Erfgoed Expo kan je bijna alle oude lokale rassen van landbouw- en neerhofdieren bewonderen. "Elke streek had zowat zijn eigen ras en zijn eigen specialiteit", zegt Jan Martens, voorzitter van Steunpunt Levend Erfgoed.

"Dat komt ook terug in de namen van die dieren. Zo is er bijvoorbeeld de Dendermondse eend of het wit-rood rund van Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen. En misschien wel de bekendste: de Mechelse hoen."

"Het gaat om dieren die ooit een cruciale rol speelden in onze landbouw en het dagelijks leven, maar door de sterke specialisatie en mondialisering na de Tweede Wereldoorlog zijn ze verdrongen door hoogproductieve rassen", zegt Martens.

Daardoor zijn de dierenrassen vandaag een deel van ons cultureel erfgoed geworden. "Ze zijn niet alleen een onderdeel geworden van onze geschiedenis, ze vormen ook een genetische schatkamer die we niet mogen verliezen. Daarom moeten we ze bewaren", klinkt het.

Elk ras heeft zijn eigen genetische eigenschappen en die kunnen volgens de organisatie Steunpunt Levend Erfgoed in de toekomst opnieuw van belang zijn. "Met de klimaatverandering weten we niet welke eigenschappen we straks nodig zullen hebben", zegt Martens.

"Oude rassen zijn vaak robuuster of vruchtbaarder dan moderne productiedieren. Daarom waken we erover dat de rassen niet uitsterven. Want eens die genetica verloren is, komt ze nooit meer terug."

Dat doen ze door de dieren te fokken en zo in leven te houden. Al is er ook een gemakkelijkere manier om het genetisch materiaal te bewaren: een genenbank. "Maar daar ontbreekt het vandaag aan in Vlaanderen. In andere landen bestaat er wel al zo'n databank en dat maakt het gemakkelijker om het unieke genetische materiaal van de dieren te bewaren."

Toch heeft het fokken en in leven houden van de oude dierenrassen ook een voordeel. "Eigenschappen zoals gedrag en robuustheid kan je nu eenmaal niet in de diepvries testen. En het is ook niet zo dat de dieren vandaag helemaal niet nuttig zijn", zegt Martens. "Zo worden oude schapenrassen bijvoorbeeld nog gebruikt voor natuurbeheer omdat ze beter bestand zijn tegen schrale omstandigheden."

Naast de tentoonstelling van de vele dierenrassen is er vandaag ook animatie voor jong en oud. Bezoekers kunnen oude ambachten ontdekken zoals wolverwerking, maar ook genieten van kinderanimatie en koetsritten met trekpaarden.