'Namens de Familie' spreekt voor nabestaanden vermoorde Lisa (17): bij ons bestaat zo'n dienst niet, in Nederland is het ingeburgerd

"Onze harten zijn gebroken. We hopen in alle rust en privacy samen te kunnen rouwen om het verlies van Lisa. We ervaren veel steun in de liefde en het medeleven van familie, vrienden en dorpsgenoten en willen daar onze dankbaarheid voor uitspreken." Dat statement verspreidde 'Namens de Familie' gisteren in naam van de familie van Lisa.

Dat 'Namens de Familie' de communicatie regelt in een dergelijke grote zaak, is gebruikelijk in Nederland. De organisatie, die onderdeel is van Slachtofferhulp Nederland, heeft als doel om slachtoffers en nabestaanden zoveel mogelijk te helpen in het omgaan met de media. 

"Onze hulp wordt aangeboden, via Slachtofferhulp, de politie of een advocaat", vertelt Niels Dekker van 'Namens de Familie'. "Maar mensen kunnen ook zelf contact met ons opnemen."

"Wij zijn er specifiek voor ondersteuning op mediagebied en proberen de schakel te zijn tussen journalisten en onze cliënten. We leggen hen uit wat de vragen zijn vanuit de media, geven advies en regelen de communicatie. Zij nemen de beslissingen, we doen niets zonder hun toestemming."

Het gaat dan bijvoorbeeld over persmededelingen verspreiden, interviews regelen en in de gaten houden wat er verschijnt. "Fouten liggen uiterst gevoelig. Het is fijn voor nabestaanden dat ze dan niet zelf contact moeten zoeken met de journalisten."

"Het gaat niet per definitie om het afschermen van mensen", zegt Dekker. "Soms willen ze hun verhaal doen, dan helpen we daar ook bij."

Volgens 'Namens de Familie' heeft die werking voordelen voor alle partijen: nabestaanden krijgen meer ruimte om te rouwen, en journalisten hebben een aanspreekpunt, zodat ze niet rechtstreeks naar de familieleden stappen. 

'Namens de Familie' bestaat intussen 6 jaar. Dat de organisatie is opgericht heeft te maken met 2 veelbesproken zaken in Nederland: de verdwijning van Job Lips in 2011 en de moord op Anne Faber in 2017.

Roek Lips, de vader van Job, en Hans Faber, de oom van Anne, beiden ook actief in de media, ondervonden uit eerste hand hoe intens de media-aandacht kan zijn op vreselijke momenten. Daarom stonden ze mee aan de wieg van de organisatie. 

"In het begin was er best wat scepsis bij journalisten", zegt Dekker. "Velen dachten: 'opnieuw een barrière, is dat nu nodig?' Intussen komen we tussen in 350 à 400 zaken per jaar en weten ze wel dat we een betrouwbare partner zijn."

'Namens de Familie' telt een 20-tal media-adviseurs. "Dat zijn ervaren professionals uit de communicatiewereld", zegt Dekker. 

Opvallend in de zaak van de vermoorde Lisa is dat de familie vraagt om geen foto's te publiceren en ook de volledige naam niet te geven. "Wat telt is de wens van de familie", zegt Dekker. "Soms vinden mensen het wel fijn dat er een foto wordt getoond, maar kiezen ze die graag zelf."

De vraag om geen naam te publiceren, is niet juridisch afdwingbaar, maar het wordt wel goed opgevolgd. "Iedereen begrijpt de ernst van de situatie. Journalisten zijn ook mensen. Die zijn niet blind voor zulke verzoeken", zegt Dekker. Volgens hem zijn de media zich in de voorbije jaren bewuster geworden van hun rol.

In ons land bestaat een dienst als 'Namens de Familie' niet. Communicatie vanuit slachtoffers en nabestaanden verloopt op verschillende manieren: via het parket bijvoorbeeld, of een advocaat of een woordvoerder die de familie heeft aangeduid.

CAW Slachtofferhulp en de diensten Slachtofferonthaal van de justitiehuizen  zijn er wel om te helpen. "Wij bieden mensen ondersteuning tijdens de hele gerechtelijke procedure, van opstart tot uitspraak", zegt Isabelle Vanderhoeven, beleidsmedewerker bij Slachtofferonthaal. "Daarbij geven we ook tips over het omgaan met de pers."

Dat nabestaanden daar soms mee worstelen, ondervinden ze ook bij Slachtofferonthaal. "Omgaan met een verlies is al heel moeilijk. Op zo'n moment geconfronteerd worden met de pers, kan het extra zwaar maken. Voor veel mensen is dat iets wat ze niet gewoon zijn."

Op sommige vlakken treedt Slachtofferonthaal op als tussenpersoon. Vanderhoeven geeft het voorbeeld van afspraken met productiehuizen die slachtoffers willen contacteren voor een tv-reeks. 

Zouden we ook bij ons zo'n aparte dienst specifiek voor de media kunnen gebruiken? Het kan in elk geval inspiratie opleveren, antwoordt Vanderhoeven. "Alle interessante praktijken uit het buitenland zijn het waard om over na te denken."

Ook bij Slachtofferhulp van de CAW's (Centrum Algemeen Welzijnswerk) vinden ze het voorbeeld uit Nederland interessant. "We zijn het afgelopen voorjaar in gesprek gegaan met ‘Namens de Familie’ om inzicht te krijgen in hun werking, expertise en ervaring", vertelt directeur Bart Claes.

"We zijn dat gesprek gestart omdat we zelf vaststelden dat de impact van sociale media en de media in het algemeen een thema is dat meer en meer leeft bij slachtoffers. Die nood aan ondersteuning is er zeker."