Voor de kust van Egypte zijn restanten van een 2.000 jaar oude stad uit de Middellandse Zee gehaald. Ze vormen slechts een deel van de verzonken stad die archeologen de voorbije jaren in kaart hebben gebracht. Slechts een zeer klein deel wordt naar boven gehaald. "De rest blijft deel uitmaken van ons verzonken erfgoed", zegt Sherif Fati, Egyptisch minister voor Toerisme en Oudheden.
Restanten van 2.000 jaar oude verzonken stad opgevist voor de kust van Egypte
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Met grote kranen en in aanwezigheid van de Egyptische minister voor Toerisme en Oudheden zijn gisteren enkele objecten uit de Oudheid naar boven gehaald uit de Middellandse Zee. Dat gebeurde in de baai van Abu Qir, voor de kust van de stad Alexandrië.
De objecten komen uit een grote verzonken stad, zegt Egypte. Vermoedelijk gaat het om een verlengde van de oude stad Canopus. Dat was een belangrijk centrum tijdens de Ptolemaïsche dynastie die tussen circa 305 en 30 voor Christus over Egypte heerste. Daarna zwaaiden de Romeinen er ongeveer 600 jaar lang de plak. Ook in die periode speelde Canopus een belangrijke rol.
Na verloop van tijd overspoelden een reeks aardbevingen en een stijgende zeespiegel de stad en de haven van Heracleion, dat vlak bij Canopus lag. Dat leidde uiteindelijk ook tot de ondergang van Canopus.
Gebouwen, een aanlegsteiger en een koopvaardijschip
Archeologen buigen zich al lang over het in kaart brengen en documenteren van verzonken erfgoed dat zich voor de kust van Alexandrië bevindt. In de jaren 90 werd Heracleion ontdekt in de baai van Abu Qir. In 2023 startte een project om de onderwaterstructuren op 2,5 kilometer van Heracleion te identificeren.
De verzonken ruïnes omvatten onder meer kalkstenen gebouwen die mogelijk dienst gedaan hebben als gebedshuizen, woonruimtes, commerciële of industriële bouwwerken. De wetenschappers ontdekten ook grote, in rotsen uitgehouwen bassins die allicht dienden voor wateropslag en het kweken van vis.
Daarnaast vonden ze een aanlegsteiger van 125 meter lang, die volgens de wetenschappers tot de Byzantijnse periode gebruikt werd als haven voor kleine boten. Er werden ook een koopvaardijschip, stenen ankers en een havenkraan uit de Ptolemaïsche en Romeinse tijd ontdekt.
"We kunnen niet alles bovenhalen"
Andere opmerkelijke stukken zijn beelden van koningen en sfinxen die dateren van voor de Romeinse tijd. Een daarvan is een gedeeltelijk bewaard gebleven beeld met een sierlijke vermelding van de Egyptische farao Ramses II. Veel beelden zijn niet compleet, zoals een onthoofde granieten Ptolemaïsch figuur of het onderste deel van een beeld van een Romeinse edelman, uitgehouwen in marmer.
Wat we naar boven kunnen halen is beperkt. De rest blijft deel uitmaken van ons verzonken erfgoed
Sherif Fati, de Egyptische minister voor Toerisme en Oudheden
Sherif Fati, de Egyptische minister voor Toerisme en Oudheden, zegt dat er zich heel veel onder water bevindt. "Maar wat we naar boven kunnen halen is beperkt. Het gaat alleen om specifiek materiaal dat aan heel strenge criteria voldoet. De rest blijft deel uitmaken van ons verzonken erfgoed."
Een van de bovengehaalde objecten is een granieten beeld van 2,17 meter lang, zonder hoofd of benen. Het dateert vermoedelijk uit het Ptolemaïsche tijdperk en was naar schatting oorspronkelijk 5 meter lang.
Wacht Alexandrië hetzelfde lot?
De verzonken steden liggen voor de kust van de legendarische stad Alexandrië. Die werd gesticht door Alexander De Grote en was ooit de grootste stad in Egypte na Caïro. Eeuwenlang was het een ideale, kosmopolitische stad, beroemd om zijn vuurtoren én om zijn bibliotheek, waar alle kennis van de antieke wereld werd verzameld.
Alexandrië dreigt op termijn hetzelfde lot te ondergaan als Heracleion en Canopus. De stad is bijzonder kwetsbaar voor klimaatverandering en de stijgende zeespiegel. Elk jaar zinkt ze 3 millimeter weg. Zelfs in het beste scenario van de Verenigde Naties zal een derde van Alexandrië onder water staan of onbewoonbaar zijn in 2050.
