Erik Menendez (54), die samen met zijn broer Lyle (57) tot levenslang veroordeeld werd voor de moord op hun steenrijke ouders, mag voorlopig niet vervroegd vrijkomen. Dat heeft de commissie die beslist over voorwaardelijke invrijheidsstelling in de Amerikaanse staat Californië bepaald. Het lot van broer Lyle wordt later vandaag in een afzonderlijke zitting besproken.
Erik Menendez ('Monsters') mag voorlopig niet vervroegd vrijkomen: "U was geen modelgevangene zoals uw aanhangers denken"
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Sinds de populaire Netflix-serie 'Monsters' uit 2024 laait de discussie over de schuld of onschuld van broers Erik en Lyle Menendez fel op. Toenmalig openbaar aanklager van Los Angeles County George Gascón diende in oktober 2024 een verzoekschrift in om hun strafmaat te herzien. In mei van dit jaar zette de rechtbank de straf om van levenslang zonder kans op vervroegde vrijlating naar 50 jaar tot levenslang. Daardoor kwamen ze wél in aanmerking voor vervroegde vrijlating.
Gisteren boog de commissie die beslist over voorwaardelijke invrijheidsstelling in de staat Californië zich over het lot van Erik Menendez, de jongste van de broers. De zitting duurde bijna 10 uur, Erik getuigde via een videoverbinding vanuit de gevangenis van San Diego. De familie van de broers, die pleit voor vrijlating, kwam aan het woord, net als advocaten, de huidige openbare aanklager - die tegen voorwaardelijke vrijlating is - en andere experts.
Robert Barton, die de commissie voorzat, had aan het einde van de zitting slecht nieuws voor Erik: hij wees zijn verzoek om voorwaardelijke vrijlating af. "Ik geloof in tweede kansen, anders zou ik dit werk niet doen", zei Barton. "Maar op basis van wettelijke standaarden zijn we van mening dat u nog steeds een onredelijk risico vormt voor de openbare veiligheid."
De zaak-Menendez
Op 20 augustus 1989 werd het welgestelde echtpaar Jose en Kitty Menendez vermoord in hun landhuis in Beverly Hills, Californië. Jose werd 5 keer beschoten, Kitty 9. Zonen Erik (18) en Lyle (21) belden in paniek de hulpdiensten toen ze thuiskwamen. Jose was een invloedrijk Hollywood-manager. In eerste instantie werd gedacht aan een overval of een klus van de maffia. Tot de broers de aandacht begonnen te trekken met hun extravagante aankopen en braspartijen.
In 1993 volgde een eerste proces, waarin de broers de moorden toegaven, maar zeiden dat die volgden na jarenlang emotioneel, fysiek en seksueel misbruik door hun vader. Hun vader had ermee gedreigd hen te vermoorden als ze niet zwegen, aldus de verdediging. De aanklagers zeiden dan weer dat ze uit waren op het miljoenenfortuin en het landgoed van hun ouders.
De jury kwam niet tot een unaniem oordeel en in 1995 werd het proces overgedaan. In 1996 werden Erik en Lyle Menendez veroordeeld voor moord met voorbedachte rade. Ze kregen levenslang, zonder kans op vervroegde vrijlating. De zaak kwam in 2024 opnieuw in de aandacht door de Netflix-serie 'Monsters', die gebaseerd is op het verhaal van de broers. Sindsdien ging de bal aan het rollen om de broers vrij te krijgen.
"U hebt twee opties voor de toekomst"
De commissie voor voorwaardelijke invrijheidsstelling stelde zich vooral vragen bij de overtredingen die Erik Menendez in de gevangenis had begaan, en bij zijn criminele activiteiten als tiener voor hij zijn ouders vermoordde.
"In tegenstelling tot wat uw aanhangers denken, bent u geen modelgevangene geweest en eerlijk gezegd vinden wij dat een beetje verontrustend", stelde Robert Barton. "U hebt nu twee opties voor uw toekomst. Een daarvan is om medelijden te hebben met uzelf. Een andere is om ter harte te nemen wat we besproken hebben."
In tegenstelling tot wat uw aanhangers denken, bent u geen modelgevangene geweest en eerlijk gezegd vinden wij dat een beetje verontrustend
Robert Barton, voorzitter van de commissie voor voorwaardelijke invrijheidsstelling
Vrijdag volgt een aparte hoorzitting van de commissie over de eventuele vrijlating van Lyle Menendez. Wat de weigering over de voorwaardelijke vrijlating van Erik betekent voor de zaak van Lyle, is onduidelijk.
Ten vroegste in 2028 kan Erik Menendez een nieuw verzoek om voorwaardelijke invrijheidsstelling indienen bij de commissie. Toch betekent dat niet dat hij geen kans meer maakt om vroeger vrij te komen. Erik en Lyle Menendez hebben elk nog een apart verzoek om clementie lopen bij Gavin Newsom, de gouverneur van Californië.
Clementie kan bestaan uit strafvermindering of zelfs gratie, maar kan de straf van de broers niet ongedaan maken. Of Newsom daarmee zou instemmen is hoogst onduidelijk.
Gedrag in de cel voornaamste reden voor weigering
Tijdens de hoorzitting kreeg Erik Menendez vragen over zijn tijd in de gevangenis, en over juridische kwesties uit de periode voor de moorden, zoals zijn betrokkenheid als tiener bij twee inbraken. De commissie bekeek ook zijn gezondheid en of hij een gevaar zou vormen bij een eventuele vrijlating. Volgens een risico-analyse was er een 'matig risico'.
Ook zijn opleidingen en de programma's die hij volgde in de gevangenis werden besproken. Daarnaast werden overtredingen belicht, zoals vechtpartijen en het feit dat hij meermaals betrapt werd met dingen die in de gevangenis gesmokkeld waren, zoals een mobiele telefoon, tabak en illegale middelen, en knutselspullen. Hij zou ook samengewerkt hebben met een gevangenisbende.
Erik verklaarde dat hij in die periode voorrang gaf aan zelfbescherming, omdat hij toen geen hoop had om ooit vrij te komen. Pas in 2024, toen vervroegde voorwaardelijke vrijlating alsnog tot de mogelijkheid begon te horen, gingen Eriks ogen open, naar eigen zeggen. "Toen besefte ik dat ik mijn leven aan het verwoesten was", getuigde hij.
Maar Eriks gedrag in de gevangenis, samen met de ernst van de moorden, vormde de belangrijkste reden om de voorwaardelijke vrijlating van Erik te weigeren, aldus de commissie. "Al is de ernst van de misdaad niet de hoofdreden, dat is nog steeds uw gedrag in de gevangenis."
"Weglopen betekende de dood"
Erik Menendez vertelde voor het eerst in jaren gedetailleerd over zijn jeugd en waarom hij de keuzes maakte die hij maakte. "Ik ben niet opgevoed met een morele basis", zei hij. "Ik ben opgevoed om te liegen, te bedriegen, te stelen." Hij beschreef vader Jose als een wrede en dominante figuur. "Het is moeilijk om over te brengen hoe angstaanjagend mijn vader was."
Ook de moorden en de pogingen om de moorden te verdoezelen kwamen aan bod. Hij verkeerde in de absolute overtuiging dat hij niet kon ontsnappen uit zijn omgeving.
Ik ben niet opgevoed met een morele basis. Ik ben opgevoed om te liegen, te bedriegen, te stelen
Erik Menendez tijdens de hoorzitting
"Als ik terugkijk naar de persoon die ik toen was en wat ik geloofde over de wereld en mijn ouders, was weglopen ondenkbaar. Weglopen betekende de dood", getuigde Erik. "Misschien klinkt dat vandaag de dag volkomen irrationeel en onredelijk."
Hij klonk emotioneel toen hij vertelde dat de moorden volgden op een week van toenemende spanningen en confrontaties met hun ouders over het vermeende misbruik."Mijn doel met het verkrijgen van de wapens was om mezelf te beschermen voor het geval mijn vader of mijn moeder me zou aanvallen om me te vermoorden – of mijn vader de kamer zou binnenkomen om me te verkrachten. Daarom heb ik de wapens gekocht."
"Genezingsproces van de familie"
Er kwamen ook familieleden van Lyle en Erik Menendez aan het woord. Op moeder Kitty's broer na - die eerder dit jaar overleed - willen ze allemaal dat de broers vrijkomen. Er waren verschillende emotionele getuigenissen, onder meer van een tante die terminaal ziek is en niet weet of ze haar neven ooit nog zal zien.
Commissievoorzitter Barton is naar eigen zeggen verbaasd over de mate van steun die Erik van zijn familie krijgt, maar hun verklaringen wogen niet op tegen de andere ernstige factoren in de zaak. "Twee dingen kunnen waar zijn. Ze kunnen van je houden en je vergeven, en je kunt nog steeds ongeschikt worden bevonden voor voorwaardelijke invrijheidstelling", zei hij.
De familie is teleurgesteld over de beslissing van de commissie. "Eriks berouw, groei en de positieve impact die hij op anderen heeft gehad, spreken voor zich. We zullen hem blijven steunen en hopen dat hij snel naar huis kan terugkeren", aldus de verklaring.
"Ik wil dat mijn familie begrijpt hoe onvoorstelbaar het me spijt wat ik hen heb aangedaan van 20 augustus 1989 tot vandaag, en deze hoorzitting," zei Erik tijdens de zitting. "Als ik ooit de kans op vrijheid krijg, wil ik dat het genezingsproces om hen draait. Denk niet dat het mijn genezingsproces is - het is het genezingsproces van de familie. Dit is een familietragedie."
