Hoe meer stress je hebt of hoe drukker het in je hoofd is, hoe vatbaarder je bent voor impulsaankopen. Ook drukte in de winkel kan ervoor zorgen dat je sneller verleid wordt om meer te kopen dan je van plan was. Tim Smits is professor persuasieve communicatie aan de KU Leuven en geeft tips om beter te weerstaan aan impulsaankopen.
Waarom je best uitgeslapen gaat winkelen: zo word je minder vatbaar voor impulsaankopen
Manar Rayyan
Gepubliceerd:
Tijdens de WinWinWeken zet VRT in op betaalbaar leven voor alle Vlamingen. Want 1 op de 3 Vlamingen komt niet rond op het einde van de maand, blijkt uit onderzoek. Xavier Taveirne van het consumentenprogramma ‘WinWin’ op Radio 2 en VRT 1 vraagt iedereen om te WinWinnen, dat is slimmer omgaan met je geld zodat je leven en dat van anderen betaalbaarder wordt. Een tip, vraag of verhaal doorsturen kan via VRT MAX .
In de maand september komen er heel wat kosten op ons af. Daarom lanceert de VRT het initiatief 'WinWinWeken', waarbij VRT inzet op de koopkracht van de consument. Waar geef jij (te) veel geld aan uit en hoe kan je je leven betaalbaarder maken? Stephanie Planckaert is een van de gezichten van het initiatief en ook zij wil 'WinWinnen', onder meer door impulsaankopen te vermijden.
Stephanie Planckaert merkt op dat ze tijdens de inkopen in de supermarkt telkens weer met een vollere winkelkar buitenstapt dan gepland. "Ik laat me vaak verleiden door aanbiedingen in de winkel. Ik koop dan olijven en hummus voor een gezellig aperitiefmoment met het gezin. Maar uiteindelijk belanden die in de koelkast en worden ze vaak niet opgegeten."
Vooral wanneer ze gaat winkelen met de kinderen, is de rekening aan de kassa nog hoger dan verwacht. "De kinderen leggen producten in de winkelkar, want die ene koek of dat ene drankje maakt hen zo blij. En dan kan ik geen "neen" zeggen."
Over grote aankopen denkt ze wel langer na. "Een stofzuiger bijvoorbeeld. Ik vergelijk dan zorgvuldig de prijzen vóór ik overga tot een aankoop. Maar als die ene stofzuiger dan plots in promotie staat, koop ik hem ineens wel meteen. Enkele dagen later besef ik dan dat dat niet per se het beste of goedkoopste toestel was."
Stephanie wil in de toekomst impulsaankopen vermijden, en tegelijkertijd wil ze wel blijven winkelen met haar kinderen. "Misschien helpt het wel om niet meer met honger te gaan winkelen?", vraagt ze zich ook af. Tim Smits is professor persuasieve communicatie aan de KU Leuven en geeft tips om impulsaankopen te vermijden.
Waarom zijn we zo vatbaar voor impulsaankopen?
Waarom heb ik dat daarnet gekocht? Het is een herkenbare vraag bij het uitladen van je inkopen. Professor Smits antwoordt op de vraag waarom we zo vatbaar zijn voor impulsaankopen: "Inkopen doen, kost ons veel energie, en het kost ons nog meer energie om die impulsaankopen tegen te gaan. Want een bezoek aan de supermarkt is een aaneenschakeling van veel kleine beslissingen."
"Elk van die beslissingen kost ons brein veel moeite. Het zijn er ook te veel om allemaal rationeel aan te kunnen. Dat is het geval voor de producten die je in je winkelkar legt, maar vooral ook voor alle producten die er niet in komen. We hebben als mens nu eenmaal niet genoeg energie om al die overbodige aankopen tegen te houden."
Druk, moe en met honger naar de winkel
Stephanie Planckaert houdt ervan om met de kinderen inkopen te doen, ook al is het vermoeiender dan alleen te winkelen. Het blijft een gezellig moment met het gezin.
Volgens Tim Smits zijn er verschillende individuele factoren die je meer doen kopen dan je zou willen. "Als je met de kinderen naar de winkel gaat, ligt je energiepeil vaak al wat lager. Maar ook wanneer je moe bent, of wanneer je het druk hebt, ga je meer overgaan tot impulsaankopen. Ook wanneer je veel aan je hoofd hebt op het werk, ben je vatbaarder."
Hoe jij je mentaal voelt, heeft dus grote gevolgen voor je aankoopgedrag. "Ook als je niet goed in je vel zit, zal je slechtere beslissingen nemen en meer producten in je winkelkar leggen", vult Smits nog aan.
Zonder honger gaan winkelen is niet voor iedereen de beste oplossing. Sommige mensen kopen zelfs nét meer als ze pas gegeten hebben
Tim Smits, professor persuasieve communicatie KU Leuven
Ook hoe lang je gaat winkelen speelt een rol. "Op het moment dat je winkelkar goed gevuld is, heb je al een hoop beslissingen genomen. Dan wordt het nóg moeilijker om te blijven vechten tegen al die impulsaankopen."
Helpt het om niet met honger te gaan winkelen? "Dat hangt ervan af. Want voor sommige mensen is een lege maag inderdaad een stimulans om meer te kopen. Maar voor andere klanten is dat net andersom: zij kopen net meer wanneer ze pas gegeten hebben."
Ten slotte heb je ook nog de contextfactoren. "Bijvoorbeeld als het druk is in de winkel. Op dat moment krijg je extra prikkels binnen, waardoor het nóg moeilijker wordt om te weerstaan aan het grote aanbod in de supermarkt."
We doen trouwens ook meer impulsaankopen dan we op het eerste gezicht denken. "We zijn ook vatbaar op onbewuste momenten. Je wil bijvoorbeeld 1 pak kaas kopen, en toch stap je met 2 pakken kaas buiten. Omdat die net in reclame was. Ook dat is een impulsaankoop."
Minder kopen? Ga winkelen op een rustiger moment en gun jezelf één impulsaankoop
Tim Smits, professor persuasieve communicatie KU Leuven
Professor Tim Smits geeft nog een aantal tips mee om impulsaankopen te vermijden. "Maak een concrete boodschappenlijst. Schrijf niet alleen 'kaas' op je lijst, maar specifieer het merk, en noteer ook de hoeveelheid. Sommige supermarkten helpen je hier trouwens bij, met behulp van een app. Daarin kan je op voorhand je boodschappenlijst invullen en de app begeleidt je tijdens je inkopen. Als je je aan die lijst houdt, ga je impulsaankopen beter kunnen vermijden."
"Kies ervoor om op een rustig winkelmoment te gaan winkelen. Of kies voor een supermarkt die je goed kent, want die is veel voorspelbaarder", adviseert Smits.
"Ook als je uitgeslapen bent en als het rustig is in je hoofd, zal het makkelijker worden om te weerstaan aan onverwachte aankopen. Een truc die ook goed werkt, is om jezelf één impulsaankoop te gunnen. Op die manier koop je veel bewuster: je gunt jezelf iets, en daardoor weersta je makkelijker aan al de rest. Tot slot: wees niet te streng voor jezelf. Het is als mens gewoon heel moeilijk om steeds opnieuw te weerstaan aan impulsaankopen."
