Unie van Religieuzen in Vlaanderen biedt excuses aan voor wantoestanden in kloosters na nieuwe docuserie 'De nonnen'

Na het meermaals bekroonde 'Godvergeten' op VRT Canvas, brengt ook VTM een reeks over misbruik binnen de Belgische Kerk. In de 4-delige docureeks 'De nonnen' vertellen getuigen over hun schrijnende ervaringen in Vlaamse kloosters, gaande van onder andere fysieke mishandelingen tot seksueel misbruik, machtsmisbruik en gedwongen adoptie.

In de reeks komt onder meer aan bod hoe in het voormalige Sint-Vincentiusklooster van Zelem in Halen (Limburg) in de jaren 70 een schrikbewind heerste. 

Maar er zijn ook getuigenissen over andere Vlaamse kloosters, waar kloosterzusters kwetsbare kinderen straften met fysiek en psychologisch geweld. Volgens de reeks leidde het misbruik tot zelfmoorden en zijn ook tientallen kinderen verdwenen.

'De nonnen' komt dit najaar op televisie en is vandaag enkel te zien op Pickx van Proximus, maar er is nu al een reactie van de URV. De organisatie zegt diep geraakt te zijn door de getuigenissen. "Het is bijzonder shockerend", zegt zuster Mieke Kerckhof, voorzitter van de URV. "Ik meen het heel erg als ik zeg dat ik plaatsvervangende schaamte voel. Wat in het verleden is kunnen gebeuren, is onbegrijpelijk."

"Hun verhalen - vaak jarenlang verzwegen - raken ons diep. Door hun stem te laten horen, brengen zij dit misbruik aan het licht en geven zij hopelijk ook andere slachtoffers de kracht om hetzelfde te doen", zo zegt zuster Kerckhof. De unie pleit ook voor een onafhankelijk onderzoek van Justitie en wil al het leed van de slachtoffers erkennen.

"Niet alle hulp en erkenning kan binnen de structuren van de Kerk alleen plaatsvinden", aldus nog Kerckhof. De URV wil daarvoor samenwerken met onder andere de Commissie voor Erkenning & Bemiddeling (COMEB) voor het fysieke misbruik, Justitie voor het seksueel misbruik, het Vlaams Centrum voor Adoptie over de adoptieschandalen en het Vlaams Meldpunt Grensoverschrijdend Gedrag voor het machtsmisbruik.

"Wij blijven ons inzetten om op een zorgzame en respectvolle manier om te gaan met het verleden, om recht te doen en erkenning te geven aan de slachtoffers van toen en een veilige ruimte te waarborgen voor iedereen vandaag."

Na de VRT-reeks 'Godvergeten' kwam er heel wat aan het licht over wangedrag in de kerk. "Maar dat wil niet zeggen dat we deze getuigenissen "gewoon" mogen vinden. Het zijn verhalen die blijven raken en binnenkomen. Daarom gebruik ik ook bewust de term 'plaatsvervangende schaamte'. Daarnaast zijn de verhalen over die fysieke straffen wel nieuw voor mij."

De unie wil zich dan ook verontschuldigen. "Ook al zijn het anderen die het gedaan hebben, wij bieden aan de slachtoffers uitdrukkelijk onze excuses aan. Dit had niet mogen gebeuren en we zijn er niet goed van hoe dit heeft kunnen gebeuren."