"EU valt niet zomaar te bedotten": oud-EU-commissaris Karel De Gucht verdedigt Europese leiders na overleg met Trump

"Dit was politiek theater" of "een overwinning voor Poetin": de politicologen en experten die het overleg tussen de Europese leiders en de Amerikaanse president Donald Trump over de oorlog in Oekraïne fileerden, waren het erover eens. Het was geen totaal fiasco, maar Macron en co keerden ook niet huiswaarts met concrete maatregelen. 

En ook op sociale media komt er veel kritiek: een foto waarop alle leiders aan Trumps lippen hangen, gaat vlotjes rond op het internet. Volgens velen benadrukt het beeld dat Trump de Europese leiders in zijn zak heeft zitten, en dat die laatsten zich te mak opstellen. 

"Dat is een makkelijke kritiek", zegt oud-kopstuk van de liberalen Karel De Gucht, die overigens ook EU-commissaris was voor onder meer handel, in De Ochtend op Radio 1. "In een democratische discussie moet dat ook kunnen, maar aan politiek doen is nu eenmaal niet zo evident." 

Als je 7 Europese leiders naar Washington stuurt om te overleggen met Trump, dan hopen mensen dat er een grote oplossing komt, legt hij uit. "Maar Macron en co wisten ook wel dat ze niet moesten rekenen op een grote doorbraak. Ze moesten er eerder voor zorgen dat ze meer vat kregen op het denken en handelen van Trump, en dat is wel gelukt." 

De Gucht geeft toe dat het resultaat dubbel is, maar focust zich toch vooral op de verwezenlijkingen. En die zijn er wel degelijk. 

"Trump heeft nu wel door dat Europa niet zomaar te bedotten valt. De EU zal Oekraïne niet zomaar laten vallen. Dat kan ook echt niet, want dat zou de grootste vergissing zijn sinds de Tweede Wereldoorlog. We zijn niet naar Washington getrokken om een nieuwe Blitzkrieg uit te lokken, wel om er een te vermijden." 

Bovendien zal Trump nu niet zo snel terugkeren naar het Moskou-kamp, denkt De Gucht. "Als je kijkt naar de reactie van het Kremlin op het overleg, dan zie je dat ze benadrukken dat er veiligheidsgaranties voor iedereen moeten komen. En dan wordt die maatregel een lege doos natuurlijk." 

Dus: de rode lijnen van Moskou zijn nog maar eens duidelijk geworden, en die zijn nog geen millimeter verschoven. "Het risico was dat Trump daarin zou meegaan als Europa geen duidelijk wederwoord zou bieden, en dat hebben we wel geboden." 

Een duidelijke afspraak die op de tafel ligt, is die omtrent wapenleveringen. "De VS zullen de wapens leveren, en oké, Europa zal ze moeten betalen, maar eerder dit jaar hield Trump nog alle wapenleveringen tegen die zijn voorganger Joe Biden geregeld had. Dat is dus vooruitgang", stelt De Gucht. 

Met de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen, de Franse president Emmanuel Macron, de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, de Italiaanse premier Giorgia Meloni, de Britse premier Keir Starmer, de secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte en de president van Finland Alexander Stubb zaten er toch verstandige politici rond de tafel, vindt De Gucht. 

"Zij begrijpen ook dat je niet plots het hele evenwicht met de Verenigde Staten kan omgooien, want je hebt hen nodig voor wapens, voor intelligence en voor inlichtingen. Je kan geen moderne oorlog voeren zonder inlichtingen." 

En op dat vlak staat Europa wel volledig met de rug tegen de muur: "We hebben die capaciteiten nog niet. Er wordt nu wel stevig geïnvesteerd. Wat je vandaag zegt, staat morgen nog niet op poten, maar er wordt tenminste iets gedaan nu. Het gaat al 20 jaar over die investeringen en nu komen die er eindelijk." 

Moeten we dan echt vleien bij Trump om onze positie te versterken? "Dat is ook overdreven", zegt De Gucht. "En toch mag je van Trump geen halvegare maken, dat is het gevaarlijkste dat je kan doen. Hij krijgt nog steeds zijn land achter zich, dat mag je niet onderschatten. Je moet daar net rekening mee houden." 

Politiek en diplomatie zijn dus een ingewikkeld spel van evenwichten en nuance, besluit De Gucht. "We moeten durven toegeven dat Europa daar wel degelijk goed in is, en veel meer aanwezig is dan een paar jaar geleden."