In Texas zijn de Democratische leden van het staatsparlement teruggekeerd, 2 weken nadat ze de staat waren ontvlucht uit protest tegen het voornemen van de Republikeinen om de kiesdistricten te hertekenen. Daarmee komt een einde aan het protest tegen die hertekening, beter bekend als gerrymandering. Californië blijft de strijd wél verderzetten.
Democraten in Texas keren terug naar staatsparlement, protest tegen hertekening kiesdistricten is voorbij
Trees Vanhoutte
Gepubliceerd:
Volgend jaar vinden in de VS tussentijdse verkiezingen plaats, de zogenoemde midterms. Vaak doet de partij die aan de macht is het in zulke verkiezingen minder goed. In Trumps eerste termijn in 2018 gebeurde dat ook. Op dit moment hebben de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden in Washington een meerderheid van 7 zetels. Om hun meerderheid te behouden en zelfs te vergroten, willen de Republikeinen in de staat Texas de kieskaarten hertekenen, een praktijk die 'gerrymandering' genoemd wordt.
Normaal gezien worden de kaarten pas hertekend in 2030, maar de Republikeinen in Texas willen dat dit jaar nog doen. Momenteel zijn 25 van de 38 zitjes die de staat voor het Huis mag leveren voor Republikeinen.Als de Republikeinen de kiesdistricten in Texas mogen hertekenen, kunnen dat er 30 worden.
Walk-out
Om de hertekening tegen te gaan, deed een 50-tal Democratische congresleden twee weken geleden een walk-out. Ze verlieten het parlement en trokken de staat uit. Door hun afwezigheid kon niet gestemd worden over het voorstel, tot grote woede van de Republikeinen. Gouverneur Greg Abbott dreigde zelfs met arrestaties, maar kon er in de praktijk weinig aan doen.
De gevluchte Democraten stonden echter onder grote druk om terug te keren. Door hun afwezigheid kon er ook niet gestemd worden over noodhulp aan de regio's die begin juli getroffen werden door dodelijke overstromingen. Daarnaast kregen de Democratische congresleden boetes van 500 dollar per dag en werd gedreigd om hen uit hun ambt te zetten.
De teruggekeerde Democraten worden nu de klok rond gevolgd door de staatspolitie, om te voorkomen dat ze weer weglopen en er eindelijk gestemd kan worden over het voorstel. Parlementslid Nicole Collier weigerde gevolgd te worden en bracht de nacht door in het staatsparlement.
Californië mengt zich in de strijd
Als reactie op het voorstel van de Republikeinen in Texas, kondigde de gouverneur van Californië Gavin Newsom aan om in Californië ook de kieskaarten te willen hertekenen, zodat daar 5 extra zetels naar de Democraten gaan. Zo zou het aantal zetels voor de beide partijen in het Huis gelijk blijven.
Toch is dat niet zo simpel: de kieskaarten in Californië worden normaal gezien opgesteld door een onafhankelijke commissie, net om politieke inmenging te voorkomen. De Democraten willen daar nu tijdelijk van afwijken. In november willen ze via een speciale verkiezing die macht weer aan het parlement geven, zodat de kieskaarten hertekend kunnen worden in hun voordeel.
Wat is gerrymandering?
In het Amerikaanse kiessysteem kiest elk district 1 afgevaardigde: wie de meeste stemmen haalt, wint de zetel (winner-takes-all principe). Er is dus geen evenredige verdeling van alle stemmen in een staat. Dat betekent dat het tekenen van de kiesdistricten in grote mate bepaalt hoeveel zetels een partij kan winnen. Als een staat bijvoorbeeld 60 procent Democratische kiezers heeft en 40 procent Republikeinse kiezers, kan het zijn dat - afhankelijk van de grenzen van de districten - er toch meer Republikeinse afgevaardigden verkozen worden.
Omdat de bevolking steeds verandert, worden districten om de 10 jaar aangepast in de 'decennial census'. Het is de bedoeling dat de districten op die manier representatief en accuraat blijven. Zo moeten districten onder meer de gemeenschappen met gedeelde belangen en kenmerken bij elkaar houden en mogen ze de stemkracht van minderheidsgroepen niet verminderen.
Gerrymandering is het manipuleren van dit hertekeningsproces om een partij of bevolkingsgroep te bevoordelen of juist te benadelen. Twee veelgebruikte tactieken zijn:
Cracking: een groep kiezers met dezelfde voorkeur of van dezelfde etnische groep verspreiden over meerdere districten zodat ze nergens een meerderheid hebben.
Packing: juist zoveel mogelijk van die kiezers in één district concentreren, zodat ze daar ruim winnen maar elders weinig invloed hebben.
Dat leidt tot heel vreemde kaarten, waarin districten de meest vreemde vormen hebben. In 1812 liet gouverneur Elbridge Gerry van Massachusetts een district tekenen dat zo kronkelig was dat het op een salamander leek. De pers noemde het spottend een "Gerry-mander" en zo werd de term gerrymandering geboren.
Ook poststemmen en stemcomputers in het gedrang
De strijd om stemmen gaat verder dan alleen de kiesdistricten. President Trump wil ook het stemmen met de post aan banden leggen en stemcomputers verbieden. Dat schrijft hij in een post op zijn socialmediaplatform Truth Social. Volgens Trump verloor hij in 2020 de verkiezingen van Joe Biden door fraude bij poststemmen én manipulatie van stemcomputers. Daar zijn echter nooit bewijzen voor gevonden.
Ook Trump-gezinde nieuwszenders zoals Fox News en Newsmax gingen mee in het verhaal. Vooral stemcomputerfabrikant Dominion moest het ontgelden, waarop het bedrijf de zenders aanklaagde voor smaad. Newsmax trof gisteren nog een schikking met Dominion van 67 miljoen dollar (ongeveer 57 miljoen euro) in de zaak.
