Bolivia schuift stevig op naar rechts na de eerste ronde van de parlements- en presidentsverkiezingen. Het linkse Movimiento al Socialismo (MAS), dat momenteel aan de macht is, krijgt slechts 3 procent van de stemmen. In de volgende ronde neemt de centrumrechtse Rodrigo Paz het op tegen de uiterst rechtse Jorge "Tuto" Quiroga. Daarmee komt er een einde aan bijna 20 jaar van links bestuur in het land.
Historische afstraffing voor links in Bolivia: twee rechtse kandidaten naar tweede ronde presidentsverkiezingen
Trees Vanhoutte
Gepubliceerd:
Vooral de centrumrechtse senator Rodrigo Paz overtrof alle verwachtingen. De leider van de Christendemocratische Partij begon de campagne met slechts 3 procent in de peilingen, maar behaalt nu 32 procent van de stemmen. Paz is de zoon van Jaime Paz Zamora, die president was van Bolivia tussen 1989 en 1993.
"Ik wil alle mannen en vrouwen bedanken die dit mogelijk hebben gemaakt en een stem hebben gegeven aan wie geen stem had, die niet voorkwamen in de peilingen en die niet bestonden", zei Paz in een emotionele toespraak in de administratieve hoofdstad La Paz. Hij bedankte ook zijn running mate Edman Lara Montaño, die als politieofficier verschillende corruptieschandalen blootlegde.
De rechtse voormalige president Jorge "Tuto" Quiroga wordt de tegenstander van Paz in de tweede ronde. Hij behaalde 27 procent van de stemmen. Ook Quiroga sprak van een "historische avond voor alle Bolivianen die met kracht, geloof, hoop en waardigheid hebben gesproken".
De steenrijke zakenman Samuel Doria Medina, die in de peilingen op zo'n 20 procent van de stemmen kon rekenen, werd onverwacht derde. Hij heeft al aangekondigd dat hij Paz zal steunen in de tweede ronde.
Pijnlijke nederlaag voor links
De uitslag weerspiegelt vooral het diepe ongenoegen over de economische malaise in Bolivia, met zware inflatie en brandstoftekorten. Volgens experts is het de zwaarste economische crisis in het land in 40 jaar tijd. Vooral lagere inkomensgroepen, traditioneel de achterban van MAS, lijken massaal te hebben afgehaakt van het huidige beleid. MAS, onder leiding van president Arce, stevent af op 3 procent, een historisch dieptepunt.
Toch is er mogelijk ook een andere verklaring: oud-president Evo Morales riep zijn aanhangers op om ongeldig te stemmen nadat hij werd uitgesloten voor de verkiezingen. Morales ligt al jaren onder vuur omdat hij een relatie met een minderjarig meisje zou hebben gehad. Toch blijft zijn aanhang sterk en zijn "voto nulo"-campagne lijkt effect te hebben gehad, want maar liefst 19 procent van de stemmen bleken ongeldig.
De linkse senaatsvoorzitter Andrónico Rodríguez kwam ook niet verder dan 8 procent. Hij scheurde zich af van MAS en kwam op met de kleine coalitie Alianza Popular (AP). Huidig president Arce van MAS erkent de uitslag van de eerste ronde. "Democratie heeft getriomfeerd. Het is aan het Boliviaanse volk", zegt hij. Op 19 oktober vindt de tweede stemronde plaats.
Bredere tendens
Bolivia is niet het eerste land dat opschuift naar rechts in Latijns-Amerika. De laatste jaren zijn er in heel wat landen, zoals Argentinië, El Salvador, Ecuador en Paraguay, rechtse tot extreemrechtse leiders aan de macht gekomen na decennia van links bestuur.
