Zelensky en Europese leiders trekken vandaag naar Witte Huis: wat ligt op tafel? En wat is de kans op slagen?

De inwoners van de Amerikaanse hoofdstad Washington D.C. zullen vandaag opstaan met heel wat extra beveiligingsmaatregelen in hun stad. Niet alleen door de National Guard die tegenwoordig door de straten patrouilleert in de strijd tegen criminaliteit, maar ook vanwege hoogstaand bezoek. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky en 7 Europese leiders trekken vandaag namelijk naar het Witte Huis.

Zelensky is al aangekomen in Washington, schrijft hij in een bericht op X. Hij toont zich dankbaar voor de uitnodiging van Amerikaans president Donald Trump. Ook die laatste is enthousiast over de aankomende meetings. "Het is een grote dag voor het Witte Huis", schrijft hij op zijn socialemediakanaal Truth Social.

Donald Trump krijgt een hele meute Europese leiders over de vloer. Naast Zelensky gaat het meer specifiek over de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen, de Franse president Emmanuel Macron, de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, de Italiaanse premier Giorgia Meloni, de Britse premier Keir Starmer, de secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte en de president van Finland Alexander Stubb. 

De ontmoetingen worden ook in verschillende rondes gehouden. Het Witte Huis heeft al een planning van de dag gedeeld:

• 18 uur (onze tijd): aankomst Europese leiders bij Witte Huis

• 19 - 19. 15 uur: aankomst Zelensky en gesprek met Trump

• 20. 15u: ontmoeting Trump en Europese leiders (met fotomoment) 

• 21 uur: overleg tussen Trump en Europese delegatie 

Trump zal meer details geven over zijn gesprek met de Russische president Vladimir Poetin, die hij afgelopen vrijdag in Alaska heeft ontmoet. Hij wil nu met Zelensky en de Europese leiders bekijken hoe het verder moet, in de hoop zo snel mogelijk een vredesakkoord te bereiken. 

Poetin had in Alaska zelf al een vredesvoorstel op tafel gelegd. Als Oekraïne de oostelijke provincies Donetsk en Loehansk (die nog niet volledig veroverd zijn, red.) volledig ontruimt en aan Rusland afstaat, wil Poetin in ruil de frontlijn in de zuidelijke provincies Zaporizja en Cherson bevriezen. Rusland heeft al grote delen van die provincies veroverd, waardoor het een verbinding heeft kunnen creëren tussen het schiereiland de Krim en het uiterste zuidwesten van Rusland.

Zelensky gaf al aan geen voorstander te zijn van dat plan. Volgens de Oekraïense president is het ook niet zomaar mogelijk om de provincies Donetsk en Loehansk af te staan, omdat de grondwet dat niet toelaat.

Oekraïne hield lange tijd de lijn aan geen grondgebied te willen afgeven en ook Europa benadrukt telkens opnieuw dat "alleen Oekraïne kan beslissen over zijn territorium". De druk vanuit Washington om toch in te binden, wordt echter steeds groter.

Verschillende Amerikaanse ministers hebben al aangegeven dat vrede zonder landafgave onrealistisch is. "Het zal een zaak worden van geven en nemen", zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio gisteren nog. Trump schreef ook al op Truth Social dat Oekraïne de bezette Krim en het NAVO-lidmaatschap moet loslaten als voorwaarden voor een vredesakkoord.

Donald Trump en zijn regering willen zo snel mogelijk een vredesakkoord tussen Oekraïne en Rusland bereiken. Hoe dat gebeurt, lijkt weinig uit te maken.

Trump bewandelt dan ook geen recht pad wanneer het over Oekraïne gaat. De woorden van wie het laatste met hem spreekt, lijken het best te blijven hangen. Voor zijn gesprek met Poetin had Trump nog een virtueel overleg met verschillende Europese leiders. Toen was hij het eens dat er geen grote toegevingen voor Rusland mochten komen, streefde hij naar een onmiddellijk staakt-het-vuren en dreigde hij met sancties tegen Rusland.

Sinds de topontmoeting met Poetin in Alaska heeft hij alweer zijn kar gekeerd. Een staakt-het-vuren is niet langer nodig: Trump wil meteen tot een allesomvattend vredesakkoord komen, waardoor de gevechten ondertussen konden doorgaan. Over sancties tegen Rusland wordt ook niet meer gesproken.

De oorlog begint Trump ook tegen te steken. Hij wil zich eigenlijk kunnen focussen op de strijd met China, zei David Criekemans gisteren tijdens een gesprek in 'De ochtend' op Radio 1. Hij is professor internationale politiek aan de Universiteit Antwerpen.

"Eigenlijk zien we vandaag het tegenovergestelde van wat de regering-Nixon vroeger wilde bereiken", legde Criekemans uit. "Door de banden met China aan te gaan, probeerde Nixon het land los te weken van de Sovjet-Unie. Nu wil Trump economische deals opstarten met Rusland, om het land los te weken van China. Maar de oorlog in Oekraïne staat dat in de weg."

Zelensky en de Europese leiders willen vooral de schade zoveel mogelijk beperken. Ze willen vermijden dat Oekraïne verregaande toegevingen moet doen om een vredesakkoord met Rusland te kunnen sluiten. 

Gisteren kwamen de leiders nog samen voor een vergadering binnen de 'Coalition of the Willing'. Toen benadrukten de Europese landen hun blijvende steun aan Oekraïne. Ze verwelkomden de vredesintenties van Donald Trump, maar gaven ook aan dat alleen een eerlijke en langdurige vrede een optie was.

Europa is ook benieuwd naar de veiligheidsgaranties die de Verenigde Staten aan Oekraïne zouden bieden. De Amerikaanse president zei al dat hij bereid is tot garanties, om zo verdere agressie van Rusland te vermijden. Onder meer via bilaterale akkoorden zou Oekraïne beloftes kunnen krijgen die bijna neerkomen op het Artikel 5-principe van de NAVO ("een aanval op een van de landen wordt gezien als een aanval op alle landen", red.), maar details over die garanties ontbreken.

Europa moet zich alleszins sterk tonen, zei de Franse president Macron gisteren al. "Als Europa vrij en onafhankelijk wil zijn, moeten we angst opwekken en sterk zijn", gaf Macron onder meer aan. "Als we ons vandaag zwak tonen, betalen we daar morgen de prijs voor."

Dat is de grote vraag. "Zelensky zit in een bijna onmogelijke positie", zei Criekemans eerder al. "De enige manier om het voorstel van Poetin af te wenden, is door volop aan Europese zijde te gaan staan." Dat de Europese leiders hem bijstaan in Washington, toont volgens Criekemans alvast eensgezindheid.

Iedereen probeert alleszins een herhaling van Zelensky's eerste bezoek aan het Witte Huis te vermijden. Toen liep het al snel bijzonder fout voor Zelensky. Na enkele korte vragen van de pers ontaardde het gesprek in een ruzie, waarbij Trump en zijn vicepresident JD Vance de Oekraïense president van ondankbaarheid beschuldigden. Zelensky heeft het Witte Huis toen vroegtijdig verlaten. 

Later hebben Zelensky en Trump elkaar wel nog gesproken in het Vaticaan, bij de begrafenis van de vorige paus Franciscus. Beide mannen spraken nadien over een constructief en positief gesprek.