Forse stijging in ongevallen met e-steps: hoe komt dat? En kan helmplicht helpen?

"Moeilijke vraag", geeft professor voertuigkunde aan de KU Leuven, Frank Naets toe. "Deze stijging is toch wel zeer significant. En dat is enigszins verrassend, omdat er de laatste jaren toch wel wat initiatieven van de overheid geweest zijn om het gebruik van de e-step verder te reguleren. Je zou dus verwachten dat er een toegenomen bewustwording is."

"Er kunnen veel oorzaken aan de basis liggen. Kan het bijvoorbeeld te maken hebben met het toegenomen gebruik? Of is er intussen iets gebeurd waardoor het gebruik van de e-step gevaarlijker geworden is? Zijn bijvoorbeeld mensen die snellere e-steps in groteren getale gaan aankopen? Ik denk dat de overheid dat eerst eens wat grondiger zou moeten proberen te monitoren."

Naets wijst erop dat de e-steps op vlak van verkeersveiligheid in theorie in dezelfde categorie zouden moeten zitten als fietsers, bromfietsers en motorfietsers. "Zij hebben ongeveer een gelijkaardige blootstelling aan automobilisten en lopen dus op dat vlak ongeveer evenveel gevaar."

Toch is er een belangrijk verschil en dat is de veiligheid van het voertuig zelf, zegt Naets. "Dus: wat is de kans dat je de controle verliest over je voertuig en daardoor een ongeval hebt? E-steps zijn inherent wat gevaarlijker en vereisen inherent wat meer kunde van de bestuurder om die correct te gebruiken."

"Dat heeft te maken met kleine wielen en een korte wielbasis, wat maakt dat je toch alerter moet zijn tijdens het besturen van die voertuigen dan wanneer je met een groter en zwaarder voertuig rijdt, zoals een motorfiets. Dat terwijl de e-step vandaag net gebruikt wordt als een toegankelijk voertuig. Dus ja, het is intuïtief om ze te besturen, maar om ze góéd te besturen? Dat kan uitdagend zijn."

Ook dat is dubbel, vindt Naets. "Wij voeren ook Duitse wagens in die makkelijk 2 keer de snelheid halen van wat hier maximaal toegelaten is. Op dat vlak zijn we overeengekomen dat de gebruiker daarin de verantwoordelijkheid draagt om zijn voertuig op de juiste manier, conform de regelgeving, te gebruiken."

Wel is het zo dat e-steps hoegenaamd niet gemaakt zijn om er aan hoge snelheid mee rond te rijden, benadrukt hij. "De legaal toegelaten 25 kilometer per uur lijkt een domein waarbinnen je dat voertuig veilig zou moeten kunnen gebruiken. 70 km/u rijden met een e-step is inderdaad geen goed idee. Hoe zwaar de impact en schade is van een ongeval met een e-step is namelijk zeer sterk afhankelijk van de snelheid." 

Verkeersveiligheidsexperten spreken vaak van een kwadratisch verband tussen de ernst van een ongeval en de impactsnelheid. Als je bijvoorbeeld je snelheid verdubbelt, gaat de botsingsenergie al maal 4.

"Puur objectief en vanuit veiligheidsperspectief is dat een heel goed idee", geeft Naets toe. "De zwaarste ongevallen bij lichtere weggebruikers gebeuren trouwens niet noodzakelijk door hun eigen snelheid, maar wel door de snelheid van het voertuig dat hen aanrijdt."

Toch wijst hij in dat opzicht op een meer filosofische discussie. "Voorlopig ligt het aantal dodelijke ongevallen heel laag. De open vraag is dan: hoeveel van die ongevallen moeten er gebeuren om het de moeite waard te maken om een helm te verplichten? Dat is niet echt een discussie voor een ingenieur, denk ik."

"Het jammere zou zijn dat mensen, door het relatieve ongemak van een helm en eventueel een fluovest, weer meer zouden teruggrijpen naar de wagen, 'zodat je haar nog goed ligt als je aankomt'. Ik denk persoonlijk dat het zeer jammer zou zijn als we de toegankelijkheid van sommige van die transportmiddelen zouden inperken door die maatregel."

"Anders gezegd: globaal gezien, per gereden kilometer, zijn wagens misschien veiliger dan steps. Maar willen we meer wagens op de weg? Ik denk het niet."