"Alle dieren zijn gelijk, maar sommige dieren zijn meer gelijk dan andere." De zin is exact 80 jaar geleden voor het eerst gepubliceerd toen het boek 'Animal Farm' van de Britse auteur George Orwell verscheen. De politieke fabel zette Orwell op de literaire kaart. Al zou het boek er bijna niet geweest zijn, en blijkt ook Orwells vrouw Eileen lof te verdienen voor 'Animal farm'.
80 jaar geleden bracht George Orwell 'Animal farm' uit, het boek blijft volgens zijn zoon (pijnlijk) relevant
Jani Lambrechts
Gepubliceerd:
Een staatsgreep gaat fout: dat is waar het boek 'Animal farm' van de Britse schrijver George Orwell over gaat. Al is de staat een boerderij, en de rebellen zijn varkens, koeien en paarden. Ze willen hun 'dictator' boer Jones verdrijven, maar belanden gaandeweg zelf op het totalitaire pad.
Met de politiek-satirische fabel wilde Orwell vooral de Russische Revolutie te kijk zetten en waarschuwen voor de gevaren van machtsmisbruik. Het verscheen voor het eerst op 17 augustus 1945 en blaast vandaag dus 80 kaarsjes uit.
Al scheelde het niet veel of het boek zou er niet zijn gekomen. Dat vertelt Richard Blair, zoon van Orwell (wiens echte naam Eric Arthur Blair is) bij de Britse krant The Guardian ter ere van het jubileum van 'Animal farm' .
Wie is George Orwell?
Eric Arthur Blair, beter bekend als George Orwell, was een Brits schrijver en journalist. Daarnaast is hij bekend om zijn politiek activisme, dat hij ook niet vermijdt in zijn romans.
Hij zette zichzelf op de literaire kaart met 'Animal farm' in 1945. Zo'n 4 jaar later volgde de roman '1984'. Beide werken vormen stevige kritiek op het totalitarisme van Stalin en de Sovjet-Unie.
Naar de hand van vader én moeder
"De winter van 1943 was heel erg koud en mijn ouders woonden in een slecht verwarmd appartement in Kilburn in het noordwesten van Londen", steekt Blair van wal. "Elke avond las mijn vader stukken van zijn roman in spe voor aan mijn moeder, terwijl ze onder dikke wollen dekens lagen. Het was de enige warme plek in het appartement."
Zijn moeder gaf dan haar ongezouten mening, en dat verbaast zoon Blair niet. "Mijn ouders werkten nauw samen. En mijn vader had veel respect voor mijn moeders talenten. Later zei hij tegen anderen dat ze het boek samen geschreven hadden." Dat blijkt ook echt zo te zijn: Orwells vrouw herschreef vader Blairs versies en bezorgde hem verbeteringen en bijgewerkte versies van het verhaal.
In februari 1944 lag er een afgewerkt verhaal, klaar om gepubliceerd te worden.
Geen enkele uitgeverij wilde het verhaal uitbrengen, omdat het verhaal "te delicaat" was. "In die tijd zat de terughoudendheid tegenover kritiek op Sovjet-Rusland diepgeworteld", vertelt Blair. "De lobby van de Sovjet-regering was meedogenloos en Sovjetagenten zaten uitgebreid geïnfiltreerd in de Britse instellingen."
Gevolg: alle negatieve verhalen werden volgens Blair stilletjes afgezwakt of onderdrukt. 5 grote uitgeverijen durfden 'Animal Farm niet te publiceren. Ze vonden het "een ongepaste aanval op een vitale bondgenoot in oorlogstijd". Zelfs Faber, een van de grootste uitgeverijen wereldwijd, hield de boot af. Ze betwijfelden of "dit het juiste politieke standpunt was om de huidige politieke situatie te bekritiseren".
Pijnlijke relevantie
Uiteindelijk ging uitgeverij Secker en Warburg met het verhaal in zee. Dat verbaast Blair niet: "De uitgeverij was toen bekend omdat ze controversiële, linksgeoriënteerde boeken uitbracht", vertelt hij. "Toch duurde het nog tot augustus 1945 voordat het boek er kwam, omdat de angst om de Sovjets tegen de borst te stuiten te groot bleef."
'Animal farm' is en blijft een onvergetelijke inspiratiebron voor iedereen die vecht voor vrijheid
Richard Blair, zoon van de Britse auteur George Orwell
Tot Orwells verrassing werd het boek vrij geruisloos gepubliceerd. "Mijn vader zei altijd: 'mensen waren toen echt klaar met de Russische nonsens', dus was de tijd rijp voor de politieke fabel."
In het eerste jaar na publicatie gingen zo'n 250.000 exemplaren over de toonbank, maar intussen zijn wereldwijd miljoenen boeken van 'Animal farm' verkocht, en dat in meer dan 60 talen.
Volgens zoon Blair blijft het boek dan ook (pijnlijk) relevant: "'Animal Farm' is en blijft een onvergetelijke inspiratiebron voor iedereen die vecht voor vrijheid. In een wereld waar autoritarisme, nationalisme, vreemdelingenhaat en politieke leugens alleen maar toenemen, hebben we dit boek meer dan ooit nodig", besluit hij.
