"De lichten moeten aanblijven, laat de waarheid niet verdwijnen." Met zwarte schermen meteen gevolgd door een opvallende video willen 21 verschillende nieuwssites in Georgië de aandacht vestigen op de persvrijheid in het land, want die wordt aan banden gelegd door het regime en de nieuwe wet op "buitenlandse agenten".
"Laat de waarheid niet verdwijnen": Nieuwssites in Georgië op zwart uit protest tegen beperkte persvrijheid
Jani Lambrechts
Gepubliceerd:
Georgiërs die deze week het nieuws wilden checken op een nieuwssite waren eraan voor de moeite. Urenlang was enkel een zwart scherm te zien op 21 nieuwssites in het land. Zo willen ze de beperkte persvrijheid in hun land aankaarten, want die brokkelt steeds verder af.
"Wat gebeurt er als de lichten uitgaan? Dan verdwijnt de waarheid." Met die niet mis te verstane boodschap kwamen de nieuwssites na enkele uren terug online. In de video wijzen de media op het belang van persvrijheid: "Anders blijven oneerlijke rechtszaken, corruptie en geweld onder de radar."
"Georgië staat tegenover een escalerende aanval op de persvrijheid. Het regime legt ons een voor een het zwijgen op. We moeten terugvechten voordat het te laat is", besluiten de media in hun video. "Steun ons financieel, zodat we niet moeten afhangen van anderen. Zonder jouw steun gaan de lichten op zwart, en worden we het zwijgen opgelegd."
Onafhankelijke media worden bedreigd
De persvrijheid in het land staat al een tijdje op de helling, en het gaat enkel achteruit. In 2024 stonden ze nog op de 103e plaats in de wereldranglijst die Reporters without borders maakt . Dit jaar zakken ze naar een voorlopig 114e plaats.
Reden daarvoor is de verregaande wet voor organisaties en media die het Georgische parlement goedkeurde in april: de zogenoemde "Buitenlandse Agenten Registratiewet" (FARA). Voortaan moeten mediakanalen die buitenlandse financiering krijgen zich verplicht registreren als 'buitenlands agent'.
Probleem is dat de meeste Georgische media afhankelijk zijn van die financiële steun uit het buitenland, omdat de regering hen zelf amper financiert en bovendien politiek beïnvloedt. Inbreuk op de wet wordt bestraft met tot 5 jaar gevangenisstraf of boetes tot 3.075 euro, of beide.
De nieuwe wet stelt journalisten bloot aan censuur en is een aanval op de vrije meningsuiting
Reporters without borders, organisatie die de persvrijheid wereldwijd bewaakt
Sinds 2023 is het voor de Georgische pers zelfs verboden om parlementaire zittingen te filmen, even later mochten ook gerechtsgebouwen en rechtszaken niet meer gecoverd worden.
Critici benadrukken dus dat de overheid de wet misbruikt om kritische media te controleren en hen in diskrediet te brengen. "De wet stelt journalisten bloot aan censuur en is een aanval op de vrije meningsuiting", schrijft Reporters without borders, een organisatie die de persvrijheid en het recht op informatie wereldwijd bewaakt. Vooral journalisten van kritische media zijn het doelwit, en ook buitenlandse journalisten zijn steeds minder welkom.
Opgepakte journaliste als symbool voor persvrijheid
Bovendien is er een reëel gevaar voor journalisten, die regelmatig zowel fysiek als verbaal worden aangevallen, schreef Reporters Without Borders al in oktober 2024. "Bedreigingen, intimidatie, beledigingen, onrechtmatige procedures en controle: we zijn getuige van toenemende intimidatie van journalisten."
En toen stonden de omstreden presidentsverkiezingen nog voor de deur. Intussen zijn die achter de rug, en wordt al maandenlang geprotesteerd tegen de nieuwe president Michail Kavelasjvili van regeringspartij Georgische Droom. Zijn pro-Russische regering hanteert een antiwesters beleid, terwijl de meeste Georgiërs pro-Europees zijn.
Tijdens de verkiezingen en de daarop volgende protesten werden verschillende journalisten opgepakt, onder wie ook Mzia Amaghlobeli, de journaliste die de nieuwssites Batumelebi en Netgazeti oprichtte. Ze werd eerst aangehouden door de politie omdat ze een pro-Europese protestposter ophing. Nadien zou ze een agent een slag in het gezicht gegeven hebben, en werd ze gearresteerd. Volgens mensenrechtenorganisatie Amnesty International zijn er echter videobeelden waarop te zien is dat de agent haar seksueel bedreigt. Ook andere gearresteerden getuigden over soortgelijk geweld van de agent.
Eerder deze maand werd ze veroordeeld tot een celstraf van 2 jaar, waarvoor ook weer hard geprotesteerd werd. De journaliste is intussen uitgegroeid tot symbool voor persvrijheid.
